I SA/Wa 1160/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Joanna Skiba, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r., nr [...] Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2020 r., nr [...], o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 2015 r., [...], odmawiającą stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr: [...] o pow. [...] ha oraz [...] o pow. [...] ha. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wnioskami z [...] czerwca 2000 r. i [...] sierpnia 2000 r Miasto [...] wystąpiło o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Miasto [...] własności nieruchomości gruntowych o numerach: [...] i [...], zajętych pod drogę publiczną, odpowiednio ulice: [...] i [...] w K. Podstawę prawną ww. wniosków stanowił art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm. – zwana dalej "ustawą"). Decyzją z [...] lipca 2015 r., nr [...], Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę [...] prawa własności ww. nieruchomości podnosząc, że stanowiły one własność Skarbu Państwa, a w konsekwencji nie spełniały ustawowych przesłanek komunalizacji. Decyzja ta stała się ostateczna [...] sierpnia 2015 r. W dniu [...] stycznia 2020 r. P. S. złożył do protokołu wniosek o wznowienie powyższego postępowania z uwagi na "bezprawną ingerencję w jego prawo własności". Pismem z [...] lutego 2020 r. Wojewoda [...] wezwał wnioskodawcę do wyjaśnienia kiedy dowiedział się o okolicznościach stanowiących, jego zdaniem, podstawę do wznowienia postępowania oraz złożenia wyjaśnień, na podstawie jakich dokumentów wywodzi, że był właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. W odpowiedzi z [...] lutego 2020 r. P. S. nie podał daty powzięcia informacji o zaistnieniu przesłanki będącej, jego zdaniem, podstawą do wznowienia postępowania. Zakwestionował jedynie zasadność wydania decyzji o odmowie stwierdzenia nabycia przedmiotowej nieruchomości przez Gminę [...]. W kolejnym piśmie z [...] marca 2020 r. P. S. wyjaśnił, że "motywem jego wniosku o wznowienie postępowania jest pismo Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2008 r., nr [...]", w którym opisany jest stan faktyczny dotyczący przedmiotowej nieruchomości. Ze wskazanego pisma wynika, że w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej w Urzędzie Miasta [...] widniał wpis dotyczący własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz A. i T. N. we władaniu spadkobierców (M. K., E. N., K. N., P. S. i R. S.). Z dokumentów załączonych do pisma miało wynikać, że na wniosek P. S. zaktualizowano dane w operacie ewidencji gruntów i budynków, co zostało potwierdzone wypisem z rejestru według stanu na dzień [...] października 2014 r. Jako współwłaściciel nieruchomości widnieje w nim P. S. Według P. S. stan opisany w ewidencji gruntów i budynków jest stanem faktycznym, na którym należało oprzeć rozstrzygnięcie w przedmiocie regulacji stanu prawnego działek drogowych o numerach: [...] i [...]. Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 2015 r. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Tymczasem w niniejszej sprawie o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w którym zapadła decyzja Wojewody [...] z [...] lipca 2015 r., wnioskodawca dowiedział się w dniu doręczenia pisma Prezydenta [...] z [...] marca 2008 r., nr [...]. Natomiast wniosek o wznowienie postępowania P. S. złożył, jak wskazano powyżej, do protokołu w dniu [...] stycznia 2020 r. Organ zatem uznał, że wniosek ten został wniesiony z naruszeniem terminu określonego przez art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Na powyższe postanowienie P. S. wniósł zażalenie, uzupełnione pismem z [...] sierpnia 2020 r., do którego dołączył szereg załączników mających świadczyć, że na datę komunalizacji Skarb Państwa nie był właścicielem spornych nieruchomości. Postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2020 r. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Minister podkreślił, że instytucja wznowienia postępowania administracyjnego jest jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji ostatecznych i stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania. Zgodnie art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zachowanie terminu miesięcznego musi być przez stronę udowodnione. Innymi słowy, strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Zdaniem organu odwoławczego, z akt sprawy wynika, że wnioskodawca wiedział o zaistnieniu okoliczności stanowiących podstawę jego wniosku co najmniej już w dniu doręczenia pisma Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 2008 r. Ponadto, pismo z [...] marca 2008 r. nie stanowi nowego dowodu nieznanego organowi wydającemu decyzję w dniu [...] lipca 2015 r., o czym świadczy zebrana w sprawie dokumentacja. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii złożył P. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. W obszernym uzasadnieniu skargi opisano przebieg sprawy. Skarżący podkreślił, że "Decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], został poinformowany, że Prezydent Miasta [...] umorzył postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne. Właśnie z tej decyzji dowiedział się o wzmiance, że Wojewoda [...] w dniu [...] grudnia 2018 r. wydał decyzję stwierdzającą nabycie z dniem 01.01.1996 r. przez Miasto [...] działki [...]. Przy czym Prezydent [...] skłamał, że skarżący został poinformowany o toczącym się postępowaniu administracyjnym, bo nigdy nie otrzymał pisma z dnia [...] września 2019 r." W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstwione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Na wstępie Sąd zwraca uwagę, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła, było dotknięte wadliwością. Instytucja ta stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako "k.p.a.") zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Przedmiotem postępowania wznowieniowego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Postępowanie to polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli najpierw potwierdzi się, że w postępowaniu zwyczajnym wystąpiła choćby jedna z wad kwalifikowanych, o których mowa w art. 145 § 1, art. 145a, czy art. 145b k.p.a. Postępowanie to nie jest zatem kolejnym postępowaniem odwoławczym zmierzającym do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Ma jedynie na celu weryfikację kwestionowanej decyzji w oparciu o konkretne podstawy wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Na tej podstawie można zatem dokonać weryfikacji decyzji ostatecznej, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: 1) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, 2) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy zakończonej kwestionowaną decyzją, 3) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania kwestionowanej decyzji ostatecznej oraz 4) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał kwestionowaną decyzję. Jak słusznie zauważył Minister, pierwsza faza postępowania o wznowienie polega na zbadaniu przez organ, czy wniosek o wznowienie opiera się na podstawach wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. i czy zachowano termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 148 i art. 145a § 2 k.p.a., przy czym organ administracji obowiązany jest z urzędu badać, czy został zachowany termin określony w art. 148 i art. 145a § 2 k.p.a. Zgodnie art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zachowanie terminu miesięcznego musi być udowodnione przez stronę. Innymi słowy, strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Wszczęcie postępowania, pomimo uchybienia terminu, uznane jest za rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Dlatego też organ administracji obowiązany jest w pierwszej kolejności badać z urzędu zachowanie terminu określonego przepisami prawa. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organy obu instancji zasadnie uznały, że wniosek skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 2015 r. został przez stronę złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że wniosek o wznowienie postępowania zakończonego w 2015 r. P. S. złożył w [...] Urzędzie Wojewódzkim do protokołu ustnego przyjęcia wniosku sporządzonego [...] stycznia 2020 r. Oznacza, to że zgodnie art. 148 § 1 k.p.a., najpóźniej w dniu 31 grudnia 2019 r. P. S. musiał dowiedzieć się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Tymczasem z akt sprawy bezspornie wynika, że wnioskodawca wiedział o zaistnieniu okoliczności stanowiących podstawę jego wniosku już co najmniej w dniu doręczenia mu pisma Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 2008 r. nr [...]. O powyższym świadczy treść pisma skarżącego z [...] marca 2020 r., w którym wskazał on, że "postanowienie zakończone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r.(...) powinno być przeprowadzone od początku (...)". "Motywem zajętego stanowiska jest pismo Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2008 r. nr [...]". Podkreślić przy tym należy, że z rozdzielnika pisma Prezydenta z [...] marca 2008 r. wynika, że skarżący pismo to otrzymał do wiadomości. Ponadto nawet gdyby przyjąć za skarżącym, że o podstawie wznowienia postępowania dowiedział się z treści decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2019 r., nr [...], to jak oświadczył w piśmie z [...] lutego 2020 r., decyzję tę otrzymał "w dniu [...] grudnia 2019 r." Jeżeli tak się stało, to najpóźniej do 19 stycznia 2020 r. skarżący powinien wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania. Uczynił to jednak dopiero [...] stycznia 2020 r. Powyższe okoliczności wskazują na złożenie wniosku wznowieniowego po terminie. Przy tym wniosek ten nie został w prawidłowy sposób uzasadniony. Ponadto, pismo z [...] marca 2008 r. nie stanowi nowego dowodu nieznanego organowi wydającemu decyzję w dniu [...] lipca 2015 r. (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku P. S. "o przywrócenie terminu złożonego wniosku" (w domyśle wniosku wznowieniowego), wskazać trzeba, że sąd administracyjny nie może być jego adresatem. Wnioski dotyczące postępowania administracyjnego mogą być składane i rozpatrywane jedynie przez właściwe organy administracyjne. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 powołanej ustawy.