I SA/Wa 1161/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. R. i L. R. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I. R. i L. R. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 18 maja 2018 r. I. R. i L. R. (dalej jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez gminę – miasto [...] własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w J., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie [...]. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w którym wskazano, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje zmianę stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej nieruchomości, co w wypadku uwzględnienia skargi skutkować będzie koniecznością dokonywania kolejnych zmian, przywracających stan poprzedni. Ponadto wskazano, iż Gmina wykonując swoje uprawnienia właścicielskie stwierdzone w zaskarżonej decyzji może podjąć na przedmiotowej części nieruchomości działania faktyczne lub techniczne, których odwrócenie będzie generować wysokie koszty po stronie skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), powołanej dalej "P.p.s.a.", po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Okoliczności przemawiające za wstrzymaniem aktu powinna przedstawić w pierwszej kolejności wnioskująca strona, jednak sąd administracyjny zasadność jej wniosku bada z uwzględnieniem argumentów nie tylko w nim podniesionych, ale także w aspekcie całokształtu okoliczności sprawy. Sąd ma bowiem obowiązek uwzględniać z urzędu fakty przemawiające za uwzględnieniem lub odmową wstrzymania wykonania aktu lub czynności (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2006 r. o sygn. akt II OZ 1352/06, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl; T. Woś, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, Warszawa 2011, s. 436 oraz cyt. tam orzecznictwo i literaturę; M. Bogusz, Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r. o sygn. akt II OZ 155/05, "Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa" 2006, nr 1, s. 12-15). W przedmiotowej sprawie Skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania decyzji o charakterze deklaratoryjnym. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym decyzja deklaratoryjna potwierdzająca nabycie prawa własności oraz stanowiąca tytuł prawny do nieruchomości i podstawę wpisu do księgi wieczystej wywołuje skutki prawne w sferze praw i obowiązków (por. postanowienie NSA z 20 maja 2014 roku, I OZ 386/14, z 22 września 2011 roku, sygn. akt I OZ 714/11) Jak podkreślał NSA deklaratoryjny charakter decyzji nie wyklucza możliwości zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji z art. 61 § 3 p.p.s.a. Użyte w tym przepisie pojęcie "wykonanie decyzji" należy rozumieć szeroko, jako oznaczające wywoływanie skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, podobnie jak szerokie znaczenie ma "wykonanie decyzji" w rozumieniu art. 130 § 1 i 2 k.p.a. Zauważyć należy, że na podstawie zaskarżonej decyzji Gmina Miasto [...] nabywa uprawnienia do występowania w stosunku do innych podmiotów w obrocie prawnym jako właściciel nieruchomości objętej decyzją. Gmina ta może też wszcząć postępowanie wieczystoksięgowe celem ujawnienia jej jako właścicielki nieruchomości. Może wreszcie doprowadzić do zbycia nieruchomości. Powyższe wiąże się z zagadnieniem spowodowania przez zaskarżoną decyzję trudnych do odwrócenia skutków, a zatem z możliwością zastosowania w sprawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Jak zauważył Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 15 lutego 2011 r. o sygn. akt III CZP 90/10 (OSNC 2011, nr 7-8, poz. 76), rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywcę użytkowania wieczystego także w razie wadliwego wpisu w księdze wieczystej Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego jako właściciela nieruchomości. Z kolei w wyroku z dnia 23 stycznia 2014r. o sygn. akt I OSK 1585/12, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że u podstaw stwierdzenia nieodwracalności skutku prawnego w odniesieniu do aktu wywołującego skutki w sferze prawa cywilnego tkwi to, że administracja nie dysponuje instrumentami do tego, aby tego rodzaju skutek odwrócić. Jak zaznaczył NSA, szczególnie ma to miejsce w sytuacji, gdy decyzja administracyjna wywarła pośredni skutek w sferze prawa cywilnego, tj. gdy stała się ona podstawą do dokonania (nieodwracalnych dla organu) czynności prawa cywilnego. W realiach niniejszej sprawy, ewentualne dokonanie wpisu do księgi wieczystej oznaczałoby powstanie skutku, którego organ administracji nie mógłby odwrócić bowiem nie dysponuje on instrumentami na to pozwalającymi. W konsekwencji, sąd uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.