I SA/Wa 1162/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie : Sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi L. S.A. w K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Fabryki [...] S.A. w likwidacji o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2001 r., nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 1974 r., nr [...] w części dotyczącej przekazania w użytkowanie Miejskiemu Ośrodkowi [...] z siedzibą w K. nieruchomości oznaczonej nr [...] położonej w K. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym sprawy: Wnioskiem z dnia 4 lutego 1999 r. adwokat K. L. - pełnomocnik Fabryki [...] SA z siedzibą w K. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 1974 r., nr [...], w części dotyczącej przekazania Miejskiemu Ośrodkowi [...] w K. w użytkowanie nieruchomości oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w obrębie [...] gm. kat. [...] dz. adm. [...], mającej urządzoną księgę wieczystą kw nr [...], jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Wnioskujący wskazał, że przekazano w użytkowanie grunt stanowiący własność Fabryki [...], a tym samym Skarb Państwa nie mógł dysponować gruntem, który nie stanowił jego własności. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie art. 65 kpa, pismem z dnia 30 stycznia 1999 r. przekazał powyższy wniosek o stwierdzenie nieważności do rozpoznania Prezesowi Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 1974 r. o przekazaniu w użytkowanie Miejskiemu Ośrodkowi [...] SA w K. nieruchomości oznaczonej numerem [...], położonej w obrębie [...] gminie [...], objętej księgą wieczystą kw nr [...]. Jako podstawę odmowy wszczęcia postępowania w powyższej sprawie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazał brak po stronie wnioskującej o wszczęcie postępowania legitymacji do bycia stroną postępowania. Organ nadzoru podał, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej Miasta K. nr [...] z dnia [...] maja 1971 r., a tym samym Fabryka [...] SA utraciła prawo własności a prawo to nabył Skarb Państwa. Wobec utraty prawa własności wnioskująca o stwierdzenie nieważności wyżej opisanej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 1974 r. nie może być uznana za mającą przymiot strony postępowania. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Fabryka [...] wnosiła o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2001 r. i orzeczenie co do istoty sprawy. W uzasadnieniu podnosiła brak podmiotowych przyczyn niedopuszczalności wszczęcia postępowania nadzorczego wobec istnienia od 1912 r. wpisów w dziale II księgi wieczystej jako właściciela przedmiotowej nieruchomości Fabryki [...] SA z siedzibą w K. Odwołująca się zarzuciła organowi nie zbadanie jej interesu prawnego i tym samym naruszenie art. 28 kpa w zw. z art. 157 § 2 kpa. W odwołaniu podkreślono, że gdyby nawet uznać, że Fabryka [...] nie była stroną postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją, to ma ona jednak interes prawny w stwierdzeniu nieważności tej decyzji. Błędnie zdaniem odwołującej się organ wskazał jako podstawę rozstrzygnięcia art. 157 § 2 kpa i 158 kpa, bowiem art. 158 kpa stanowi rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, zaś art. 157 § 2 kpa podstawę odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpoznaniu wniosku Fabryki [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] w obrębie [...] gm. kat. [...] o powierzchni [...] ha, stanowiąca uprzednio własność Fabryki [...] SA w K., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją ostateczną Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] maja 1971 r. Tym samym wobec utraty prawa własności przez dotychczasowego właściciela Fabrykę [...] SA nie może być ona uznana za stronę postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 1974 r. dotyczącą przekazania przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa w użytkowanie Miejskiemu Ośrodkowi [...]. Organ nadzoru podkreślił, że skoro skarżąca Fabryka nie była stroną postępowania zakończonego kwestionowaną w postępowaniu nadzorczym decyzją, to tym samym nie może być uznana za stronę postępowania o stwierdzenie nieważności badanej decyzji. Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzję tego samego organu z dnia [...] kwietnia 2001 r., nr [...], złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Fabryka [...] Spółka Akcyjna w likwidacji z siedzibą w K. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: art. 157 § 2 kpa i art. 28 kpa poprzez odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony pomimo istnienia legitymacji skarżącej w tej sprawie, art. 157 § 3 kpa i art. 158 § 1 kpa poprzez odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 1974 r. w wyniku stwierdzenia braku podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności decyzji bez przeprowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności. Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że wbrew twierdzeniom organu nadzoru w chwili wydawania kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji z dnia [...] stycznia 1974 r. właścicielem przedmiotowej nieruchomości była Fabryka [...] Spółka Akcyjna. Twierdzenie to pełnomocnik skarżącej wywiódł z zapisów działu II księgi wieczystej kw [...], zgodnie z którymi jako właściciel była ujawniona skarżąca, przy braku jakichkolwiek innych wpisów. Zatem skarżąca posiadała legitymację do bycia stroną zarówno w dacie wydawania decyzji, której stwierdzenia nieważności się domaga, jak również w postępowaniu nadzorczym. Skarżąca zarzuciła, że organ nadzoru nie zbadał jej interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu nadzorczym. Pełnomocnik skarżącej wskazał również na naruszenia art. 157 § 3 i art. 158 § 1 kpa, bowiem odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności może nastąpić jedynie z powodu niedopuszczalności wszczęcia postępowania, nie zaś w wyniku oceny ważności badanej decyzji. Błędne było powołanie w decyzji organu nadzoru z dnia [...] kwietnia 2001 r., jako podstawy prawnej odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przepisów art. 157 § 3 kpa i 158 § 1 kpa, bowiem nie można obu tych podstaw prawnych podać jednocześnie. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 29 maja 2003 r. pełnomocnik skarżącej Fabryki [...] SA poinformował, że w dniu 2 czerwca 1999 r. skarżąca złożyła do Wojewody Małopolskiego wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] maja 1971 r., nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa w zarząd i użytkowanie K. [...] nieruchomości objętej księgą wieczystą Kw [...] składającej się z części działek nr [...], [...] oraz [...] (k. 24 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 1 grudnia 2003 r. postanowieniem z tej samej daty zawiesił postępowanie sądowe do czasu zakończenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] maja 1975 r., nr [...]. Wniosek o wznowienie postępowania został przez [...] Urząd Wojewódzki w czerwcu 1999 r. przekazany do Prezydenta Miasta K. (k. 81 akt sądowych). W piśmie procesowym z dnia 4 lipca 2007 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania, mimo iż nie zakończyła się sprawa o wznowienie postępowania zakończonego decyzją wywłaszczeniową z dnia [...] maja 1975 r., to jednak zakończyło się postępowanie o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji wywłaszczeniowej (k. 110 -114, k. 119-121 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 17 lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i w związku z tym podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów wskazanej wyżej ustawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest ostateczna decyzja administracyjna Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymująca w mocy decyzję tego organu orzekającą o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 1974 r., nr [...] w części dotyczącej przekazania w odpłatne użytkowanie na czas nieokreślony Miejskiemu Ośrodkowi [...] w K. nieruchomości położonej w K. w gm. kat. [...] oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] ha. Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia organu nadzoru było przyjęcie, że wnioskujący o stwierdzenie nieważności nie ma przymiotu strony, co skutkowało niespełnieniem warunku określonego przez ustawodawcę w art. 157 § 2 kpa. Stosownie bowiem do tego przepisu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W przypadku złożenia wniosku podmiot go składający musi posiadać przymiot strony. Zasadnicze zatem znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było rozważenie, czy skarżąca Fabryka posiada przymiot strony, aby skutecznie mogła żądać wszczęcia postępowania nadzorczego. Stosownie do art. 28 kpa: "Stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że określające status strony uprawnienie lub obowiązek prawny, o czym mowa w art. 28 kpa, stanowi kategorię normatywną i musi mieć swe źródło w normie prawa materialnego. Stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o oddaniu nieruchomości w użytkowanie są strony postępowania zakończonego decyzją badaną w postępowaniu nadzorczym, ale także każdy, kto ma tytuł prawny do nieruchomości oddanej w użytkowanie. Skarżąca Fabryka [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w K. wywodziła swój interes prawny powołując się na przysługujący jej tytuł własności do nieruchomości oddanej następnie w użytkowanie i wykazywała tytuł własności ujawnieniem jej praw właścicielskich w dziale II księgi wieczystej według stanu księgi wieczystej na datę wydania kwestionowanej decyzji czyli na dzień [...] stycznia 1974 r., jak również na datę 15 grudnia 1998 r., czyli datę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym. Istotnie z materiału dokumentacyjnego zebranego w sprawie, a w szczególności ze sporządzonego w dniu 22 maja 2001 r. odpisu księgi wieczystej kw nr [...] prowadzonej dla nieruchomości nr [...] położonej w K. dz. adm. [...] o powierzchni [...] ha odłączonej z księgi wieczystej kw nr [...] wynika, że Skarb Państwa wpisany został do księgi wieczystej w dniu 22 grudnia 2000 r. Podstawą wpisu było orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] maja 1971 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości na rzecz Państwa w zarząd i użytkowanie K. K. [...] Prezydium Rady Narodowej m. K. celem budowy Miejskiego Ośrodka [...]. Jednakże z faktu, iż tytuł Skarbu Państwa ujawniony został w księdze wieczystej dopiero w 2000 r. nie można wyprowadzać wniosku, że skarżąca Fabryka legitymowała się tytułem własności do nieruchomości, która została wywłaszczona decyzją z dnia [...] maja 1971 r. Z chwilą bowiem, gdy orzeczenie o wywłaszczeniu stało się prawomocne skarżąca Fabryka utraciła tytuł własności. W polskim systemie prawnym wpis prawa własności do księgi wieczystej nie ma charakteru konstytutywnego i dlatego błędny jest wyrażony w skardze pogląd, iż mimo wywłaszczenia skarżąca nadal legitymowała się tytułem własności, bo wskazywał na to wpis w księdze wieczystej. Zatem z całą pewnością skarżąca nie mogła być uznana za stronę postępowania zakończonego kwestionowaną w niniejszym postępowaniu decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 1974 r., nr [...]. Wymaga też podkreślenia, że organ nadzoru wydaje decyzję w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Skoro organ nadzoru odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności to postępowanie nadzorcze nie toczyło się, a zatem organ nadzoru nie mógł zawiesić postępowania nadzorczego do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej (nota bene z wniosku złożonego w dniu 20 stycznia 2004 r., czyli już po wydaniu przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postanowienia z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] - zaskarżonego do Sądu. Nie można również podzielić zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 157 § 1 i 158 § 1 kpa poprzez cyt. "odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji w wyniku oceny ważności tej decyzji tj. braku podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności decyzji bez przeprowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności". Z uzasadnienia obu decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wynika, ze podstawą odmowy wszczęcia postępowania było wyłącznie ustalenie braku legitymacji skarżącej do bycia stroną postępowania, nie zaś merytoryczna ocena wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji. Dlatego zarzut ten jest całkowicie nieuzasadniony. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) skargę oddalił.