I SA/Wa 1164/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Monika Nowicka (spr.) asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant referendarz sądowy Aneta Trochim-Tuchorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2006 r. sprawy ze skargi B. M., A. W., H. W. i W. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odszkodowawczej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2005r. nr [...] o odmowie uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003r. nr [...] odmawiającej przyznania odszkodowania w trybie art. 160 k.p.a., z tytułu poniesionej szkody na wskutek wydania przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. orzeczenia z dnia [...] lutego 1959 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w B. przy ulicy [...] oraz utrzymującej je w mocy decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1960 r. Nr [...], których wydanie z naruszeniem prawa zostało stwierdzone decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 1998 r. Nr [...]. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podniesiono, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu wniosku B. M. oraz A. W., H. W. i W. W., odmówił przyznania odszkodowania w trybie art. 160 k.p.a., z tytułu poniesionej szkody na wskutek wydania przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. wymienionego na wstępie orzeczenia, utrzymanego następnie w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1960r. Stwierdzenie, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa nastąpiło decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 1998r. nr [...]. Wyrokiem z dnia 23 września 2003r. sygn. akt K 20/02 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 160 § 1 k.p.a. - w części ograniczającej odszkodowanie za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej jedynie do rzeczywistej szkody - jest niezgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powołując się zatem na treśc w/w wyroku Trybunału, B. M. oraz A. W., H. W. i W. W. wystąpili z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 r. wnioskując o przyznanie rekompensaty z tytułu utraconych korzyści. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2003r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wznowił objęte powyższym wnioskiem postępowanie a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2005r. Minister Infrastruktury odmówił uchylenia decyzji odszkodowawczej Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa. Rozpatrując sprawę na skutek wniosku o ponowne jej rozpatrzenie, który złożyli wnioskodawcy Minister Infrastruktury stwierdził, że zakres wznowionej sprawy odszkodowawczej wyznaczył wspomniany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r., w którym Trybunał uznał, że art. 160 § 1 k.p.a. - w części ograniczającej odszkodowanie za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej do rzeczywistej szkody - jest niezgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz stwierdził, iż powyższe znajduje zastosowanie do szkód powstałych od dnia 17 października 1997r., to jest od daty wejścia w życie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ponieważ zatem niekonstytucyjność przepisu art. 160 § 1 k.p.a. dotyczyła jedynie ograniczenia zakresu odpowiedzialności odszkodowawczej, to orzeczenie Trybunału nie spowodowało utraty mocy art. 160 § 1 k.p.a. w całości. Organ wskazał także, że w związku z wydaniem w 2003 r. negatywnej dla wnioskodawców decyzji odszkodowawczej strony skorzystały z możliwości dochodzenia odszkodowania przewidzianej w art. 160 § 5 k.p.a. występując z roszczeniem odszkodowawczym na drogę cywilną. W dniu [...] stycznia 2005 r. Sąd Okręgowy w W. w sprawie o sygnaturze akt [...] wydał wyrok, w którym zasądził na rzecz powodów odszkodowanie częściowo uwzględniając powództwo a w części je oddalając. Na skutek wniesienia apelacji wyrok ten w dacie orzekania przez Ministra Infrastruktury był nieprawomocny. Mając powyższe na uwadze a zwłaszcza treści zawarte w w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego organ uznał, iż decyzja odszkodowawcza Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 r. nie podlegała uchyleniu, gdyż była zgodna z przepisami istniejącymi w momencie jej wydawania. Wskazano także, że przepis art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o zmianie ustawy kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 281, poz. 2783 ) uchylił wprawdzie art. 160 k.p.a. z dniem 1 września 2004r., jednakże - zgodnie z art. 5 w/w ustawy nowelizującej - do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem 1 września 2004 r. stosuje się m.in. nadal przepis art. 160 k.p.a. w brzmieniu dotychczasowym. Z uwagi natomiast na fakt, iż obecnie przepis art. 160 k.p.a. dotyczy oprócz rzeczywistej szkody - także utraconych korzyści a dotychczasowe rozstrzygnięcie z dnia [...] kwietnia 2003r. w zakresie szkody rzeczywistej miało podstawę prawną, to ocenie w niniejszym postępowaniu podlegało tylko roszczenie o utracone korzyści. Ponieważ jednak wystąpienie przez wnioskodawców do sądu cywilnego z powództwem o zapłatę odszkodowania oznaczało, że sąd powszechny prowadził już obecnie postępowanie (w granicach roszczenia zgłoszonego przez powodów) to decyzja odszkodowawcza utraciła już swój wymiar orzeczniczy w zakresie możliwych do podniesienia roszczeń przed sądem powszechnym. Zaistniała zatem sytuacja tj. wystąpienie z powództwem do sądu cywilnego – oznaczała – zdaniem organu - zawisłość przed sądem sprawy odszkodowawczej, co w konsekwencji wykluczało prowadzenie równoległego postępowania administracyjnego w trybie art. 160 k.p.a., dotyczącego przyznania odszkodowania z tytułu utraconych korzyści przez organ administracji. W tej sytuacji strony swoje roszczenia o zapłatę odszkodowania za poniesioną szkodę - w części dotyczącej utraconych korzyści powinny zgłosić w postępowaniu cywilnym. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wnieśli: B. M., A. W., H. W. i W. W.. Skarżący zarzucili w skardze naruszenie przez organ art. 7, 77§ 1, 107 § 3, 138 § 1, 149 § 2 i 160 k.p.a oraz art. 21 i 77 Konstytucji RP domagając się wydania decyzji odszkodowawczej za szkodę w części dotyczącej utraconych korzyści. W szczególności podniesiono, że w postępowaniu wznowieniowym nie zostały ocenione dowody przedstawione przez strony a świadczące o poniesionej szkodzie i jej rozmiarach, poddano krytyce decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 2003 r. odmawiającą przyznania odszkodowania z uwagi na upływ terminu przedawnienia roszczenia, stwierdzono też, że dochodzenie przez wnioskodawców obecnie zgłoszonego roszczenia przed sądem powszechnym nie byłoby możliwe ze względu na treść przepisu art. 192 k.p.c. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie i oceniając podniesione przez skarżących w skardze zarzuty, Sąd doszedł do przekonania, że nie podważają one legalności zaskarżonej decyzji. Jak wynika z akt sprawy istotnie decyzja odmawiająca przyznania skarżącym odszkodowania z tytułu poniesienia przez nich rzeczywistych strat z powodu wydania innej decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, utraciła już swój wymiar orzeczniczy, bowiem kwestia przyznania poszkodowanym odszkodowania stała się przedmiotem procesu cywilnego, w którym wyrok wydaje sąd. Skarżący sami w skardze wskazali, że powództwo o zasądzenie odszkodowania wnieśli do Sądu Okręgowego w W. w dniu [...] maja 2003 r. Możliwość dochodzenia w tego rodzaju sprawach pełnego odszkodowania wprowadził wspomniany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r. a zatem nawiasem mówiąc z daty nieco późniejszej niż data wniesienia przez skarżących pozwu. Trzeba w tym miejscu podkreślić, w uzasadnieniu swego wyroku Trybunał stwierdził, iż w sprawach toczących się lub tych, gdzie w ogóle jeszcze nie wystąpiono z powództwami odszkodowawczymi – należy stosować przepisy istniejące w momencie orzekania ( pkt 6.5 uzasadnienia wyroku). Powyższe zatem przesądza jednoznacznie, że w przypadku roszczeń opartych o przepis art. 160 k.p.a. w każdej sytuacji, w której nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok sądu powszechnego - wg Trybunału Konstytucyjnego, którego pogląd podziela skład orzekający w niniejszej sprawie – powstała możliwość dochodzenia w procesie cywilnym roszczenia deliktowego obejmującego swym zakresem pełne odszkodowanie. Oczywiście nadmienić w tym miejscu wypada, że powyższe stwierdzenie dotyczy tylko tych sytuacji, gdy wniesienie powództwa do sądu jest w ogóle możliwe ze względu na termin przewidziany do jego wniesienia. Zatem odnosząc to co zostało wcześniej powiedziane do przedmiotowej sytuacji, należy podnieść, że ponieważ w dacie wejścia w życie wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego proces o odszkodowanie zainicjowany przez skarżących był w toku, a wyrokowanie przez sąd w tej sprawie oparte już być powinno na nowej regulacji prawnej, nic nie stało na przeszkodzie, by poszkodowani w toku procesu rozszerzyli swoje powództwo tak by obejmowało ono również odszkodowanie za utracone korzyści. Twierdzenie skarżących, że nie mogli dochodzić przed sądem powszechnym odszkodowania z tego tytułu, gdyż stał temu na przeszkodzie przepis art. 192 k.p.c. jest oczywiście błędne. Przepis ten bowiem w pkt 1 statuuje instytucję tzw. lis pendens czyli wszczynania ( po doręczeniu pozwu pozwanemu ) pomiędzy tymi samymi stronami nowego postępowania o to samo roszczenie, ale w/w pojęcie stanu sprawy w toku nie dotyczy modyfikacji już wniesionego powództwa w kierunku np. jego rozszerzenia, co dopuszczają i o czym szczegółowo stanowią dalsze przepisy kodeksu postępowania cywilnego, w tym zwłaszcza art. 193 k. p. c. Wskazać dodatkowo w tym miejscu wypada, że w dacie wydawania przez Ministra Infrastruktury decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. wyrok w powyższej sprawie jeszcze nie został wydany, gdyż wyrok Sądu Okręgowego w W. zapadł w dniu [...] stycznia 2005 r. natomiast w dacie wydawania przez organ zaskarżonej decyzji – wyrok ten, na skutek wniesienia przez pozwanego apelacji nie był jeszcze prawomocny, zatem proces cywilny w dacie orzekania przez Ministra Infrastruktury był w toku. Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, ze zaskarżona decyzja narusza prawo Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.