I SA/Wa 1169/08

Referendarz Sądowy Dariusz Pirogowicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowity obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. E. S. wnioskiem z dnia 19 sierpnia 2008 r. uzupełnionym wnioskiem z dnia 15 września 2008 r. wystąpił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze swojej skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o skreśleniu skarżącego z listy słuchaczy Centrum [...] w W. i rozwiązania stosunku pracy. W uzasadnieniu wniosku skarżący poniósł, że jest rolnikiem samotnie prowadzącym [...] hektarowe gospodarstwo rolne położone na bardzo słabych glebach. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS w Z. został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie od grudnia 2006 r. do grudnia 2008 r. Z uwagi na powyższe ograniczyć musiał produkcję do mniej pracochłonnej, a tym samym mniej dochodowej. W ostatnim czasie poniósł znaczne wydatki na remont maszyn rolniczych. Wskazał również, na konieczność zatrudniania pracowników do cięższych prac w gospodarstwie, co jeszcze bardziej podnosi koszty. Skarżący zwrócił uwagę, iż lata 2007 - 2008 cechowały się bardzo szybkim wzrostem cen środków do produkcji rolnej, takich jak olej napędowy i produkty ropopochodne, nawozy mineralne, środki ochrony roślin, pasz i nasion, przy jednoczesnej stagnacji cen produktów rolnych. Jako źródło utrzymania skarżący podał dochody ze sprzedaży mleka w kwocie [...] –[...] złotych miesięcznie. Jednocześnie podniósł, iż w wyniku niekorzystnych dla niego rozstrzygnięć sądów Komornik w Z. prowadzi przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. Celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, referendarz sadowy pismem z dnia 25 września 2008 r., wezwał w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) E. S. do złożenia dodatkowych dokumentów, tj.: dokumentów potwierdzających uzyskiwany przez wnioskodawcę dochód ze sprzedaży mleka, wykazu i wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, zaświadczenia określającego wielkość posiadanych nieruchomości rolnych oraz uzyskiwany z nich dochód, dokumentów potwierdzających prowadzone wobec wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne, dokumentów lub oświadczenia o wysokości miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym wnioskodawcy oraz wskazania wysokości dopłat bezpośrednich uzyskiwanych z funduszy Unii Europejskiej w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył: -kopie faktur za sprzedane mleko za kwoty: [...] złotych (w maju 2008 r.), [...] zł (w czerwcu 2008 r.) i [...] zł (w lipcu 2008 r.); - kopie wyciągu z posiadanego rachunku bankowego z okres od 14 lipca do 1 października 2008 r., - zaświadczenie o wielkości posiadanego gospodarstwa rolnego oraz uzyskiwanym dochodzie wskazującego, iż gospodarstwo rolne skarżącego obejmuje powierzchnię [...] ha ([...] ha przeliczeniowego), z którego dochód wynosi [...] zł rocznie, -cztery kopie wezwań do dokonania potrąceń z renty lub emerytury oraz kopię zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego – na łączną kwotę [...] zł (kwota ta obejmuje poszczególne należności główne, koszty procesu, koszty zastępstwa procesowego i koszty egzekucyjne), - kopie faktur za zakup oleju napędowego: w sierpniu 2008 r. za kwotę [...] zł, we wrześniu 2008 r. za łączna kwotę [...] zł i październiku 2008 r. za kwotę [...] zł, -kopie faktur za środki do produkcji i ochrony roślin, zakupione w miesiącach: maju 2007 r. za kwotę [...] zł, kwietniu 2008 r. za łączną kwotę [...] zł oraz maju 2008 r. za kwotę [...] zł. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, iż miesięczne jego wydatki na utrzymanie wynoszą ok. [...] zł oraz [...] zł na utrzymanie budynków (np. drobne naprawy). Odnosząc się do wskazanego w zaświadczeniu dochodu z gospodarstwa rolnego skarżący podniósł, iż "to czysta fikcja, takiego dochodu nie da się uzyskać". Mając powyższe na uwadze stwierdzono co następuje. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez tą osobę, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawczyni jako osoba zainteresowana winna wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W badanej sprawie E. S. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jak również nie wykazał, że nie jest w stanie ich ponieść w pełnej wysokości bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania. Przeciwnie, z nadesłanych przez niego dokumentów wynika, że poniesienie kosztów sądowych (na obecnym etapie postępowania jest to wpis w kwocie 200 zł) oraz kosztów ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru leży w zakresie jego możliwości płatniczych. Wskazać należy, że skarżący jest właścicielem znacznego gospodarstwa rolnego przynoszącego roczny dochód na poziomie [...] zł. Uzyskuje on ponadto dodatkowe środki finansowe w ramach płatności do gruntów rolnych w kwocie [...] zł rocznie (dopłata na rok 2007), posiada również regularne źródło dochodów w postaci renty w kwocie [...] zł. W tym stanie rzeczy łączny roczny dochód skarżącego wynosi [...] zł, co w przeliczeniu na miesiące stanowi kwotę [...] zł. Wprawdzie skarżący wskazuje na prowadzone wobec niego postępowania egzekucyjne (na łączną kwotę [...] zł), oraz ponoszone wydatki związane z produkcja rolną, niemniej mimo powyższych obciążeń nie można przyjąć, że jest on osobą na tyle ubogą, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania co by uzasadniało przyznanie mu stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy prawa pomocy w zakresie całkowitym, czy też, że poniesienie kosztów procesu w pełnej wysokości może spowodować uszczerbek w jego niezbędnych kosztach utrzymania – co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z ust. 1 pkt 2 powyższego artykułu. Z analizy dokumentów nadesłanych przez skarżącego wynika, że mimo deklarowanego ubóstwa jest on w stanie zabezpieczyć na własne potrzeby środki finansowe nawet w znacznych kwotach. Potwierdzają to faktury dokumentujące zakup za gotówkę środków ochrony roślin czy innych towarów do prowadzonego gospodarstwa, np. faktura z dnia 9 kwietnia 2008 r. nr [...] opiewająca na kwotę [...] zł czy faktura z dnia 14 maja 2008 r. nr [...] na kwotę [...] zł. W tej sytuacji, wobec niespełnienia przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 ustawy nie ma usprawiedliwionych podstawa do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana ww. przepisami stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w swoich koniecznych kosztach utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przy czym to skarżący musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu przez własne oszczędności. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.