I SA/Wa 1169/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie do kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania E. S. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku ze złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargą skarżący E. S. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący poniósł, że jest [...] prowadzącym [...] położone na [...]. Orzeczeniem komisji lekarskiej [...] został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w [...] od [...]. Z uwagi na powyższe ograniczyć musiał [...], a tym samym mniej [...]. W ostatnim czasie poniósł znaczne wydatki na remont [...]. Wskazał również, na konieczność [...] do cięższych prac [...], co jeszcze bardziej podnosi koszty. Skarżący zwrócił uwagę, iż lata [...] cechowały się bardzo szybkim wzrostem cen [...], przy jednoczesnej stagnacji cen [...]. Jako źródło utrzymania skarżący podał dochody ze sprzedaży [...] w kwocie [...] złotych miesięcznie. Jednocześnie podniósł, iż [...]. Celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, referendarz sądowy pismem z dnia 25 września 2008 r., wezwał w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) E. S. do złożenia dodatkowych dokumentów, tj.: dokumentów potwierdzających uzyskiwany przez wnioskodawcę dochód ze sprzedaży [...], wykazu i wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, zaświadczenia określającego wielkość posiadanych nieruchomości [...] oraz uzyskiwany z nich dochód, dokumentów potwierdzających [...], dokumentów lub oświadczenia o wysokości miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym wnioskodawcy oraz wskazania wysokości [...]. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył: - kopie faktur za sprzedane [...] za kwoty: [...] złotych (w [...] 2008 r.), [...] zł (w [...] 2008 r.) i [...] zł (w [...] 2008 r.); - kopie wyciągu z posiadanego rachunku bankowego z okres od [...] do [...] 2008 r., - zaświadczenie o wielkości posiadanego [...] oraz uzyskiwanym dochodzie wskazujące, iż [...] skarżącego obejmuje powierzchnię [...] ([...]), z którego dochód wynosi [...] zł rocznie, - cztery kopie [...]– na łączną kwotę [...] zł (kwota ta obejmuje [...]), - kopie faktur za zakup [...]: w [...] 2008 r. za kwotę [...] zł, w [...] 2008 r. za łączna kwotę [...] zł i [...] 2008 r. za kwotę [...] zł, - kopie faktur za [...], zakupione w miesiącach: [...] 2007 r. za kwotę [...] zł, [...] 2008 r. za łączną kwotę [...] zł oraz [...] 2008 r. za kwotę [...] zł. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, iż jego miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą ok. [...] zł oraz [...] zł na utrzymanie budynków (np. drobne naprawy). Odnosząc się do wskazanego w zaświadczeniu dochodu z [...] skarżący podniósł, iż "to czysta fikcja, takiego dochodu nie da się uzyskać". Powyższy wniosek został rozpoznany – wydanym przez Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - postanowieniem z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1169/08, którym odmówiono przyznania E. S. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie to zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 30 października 2008 r., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru. W dniu 5 listopada 2008 r. E. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw na wyżej wymienione postanowienie. W sprzeciwie podniósł, że wykazanie jego dochodów w oparciu o zaświadczenie z urzędu gminy nie ma nic wspólnego z rzeczywistym dochodem, gdyż jest to wyliczenie teoretyczne - każde [...] jest inne. Dochód podany w zaświadczeniu jest możliwy do uzyskania tylko przy dobrej sile roboczej i skomputeryzowaniu [...]. Wskazał, iż [...], a budynki są [...]. Maszyny [...] są przestarzałe technologicznie o niskiej wydajności roboczej i wymagają ciągłych napraw. Skarżący [...] musi unikać [...], a brak odpowiedniej siły roboczej zmusza go do [...], których praca nie jest wydajna. W takich warunkach nie można uzyskać dochodu podanego w zaświadczeniu. Wnioskodawca dodał, że zakupy [...] ograniczył do absolutnego minimum. Ponadto podniósł, iż przesłane do Sądu dokumenty nie obejmują takich wydatków jak inwentaryzacja [...], które wyniosły w 2008 r. [...] zł. Poza tym pozostają jeszcze do uregulowania wydatki na wynagrodzenia dla pracowników, koszty sądowe, koszty korespondencji i wiele innych drobnych wydatków. E. S. podał również, że ma [...]. Do sprzeciwu dołączył faktury z [...] 2008 r. na łączną kwotę [...] zł (wydatki związane z [...]). Ponadto - zdaniem wnioskodawcy - został pominięty fakt wydania, przez komisję lekarską [...], orzeczenia o uznaniu skarżącego za czasowo niezdolnego do pracy w [...] od [...] do [...]. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze stwierdzono co następuje. Prawo pomocy zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek. Stosownie do art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 powołanej ustawy). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §1, §2 i § 3 ustawy). W badanej sprawie E. S. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jak również nie wykazał, że nie jest w stanie ich ponieść w pełnej wysokości bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania. Przeciwnie, z nadesłanych przez niego dokumentów wynika, że poniesienie kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru leży w zakresie jego możliwości płatniczych. Skarżący jest [...] przynoszącego roczny dochód na poziomie [...] zł. Uzyskuje on ponadto dodatkowe środki finansowe w ramach [...] w kwocie [...] zł rocznie (dopłata na rok 2007), posiada również regularne źródło dochodów w postaci [...] w kwocie [...] zł. W tym stanie rzeczy łączny roczny dochód skarżącego wynosi [...] zł, co w przeliczeniu na miesiące stanowi kwotę [...] zł. Wprawdzie skarżący wskazuje na [...] (na łączną kwotę [...] zł), oraz ponoszone wydatki związane z [...]o powyższych obciążeń nie można przyjąć, że jest on osobą na tyle ubogą, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania co by uzasadniało przyznanie mu stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy prawa pomocy w zakresie całkowitym, czy też, że poniesienie kosztów procesu w pełnej wysokości może spowodować uszczerbek w jego niezbędnych kosztach utrzymania – co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z ust. 1 pkt 2 powyższego artykułu. Z analizy dokumentów nadesłanych przez wnioskodawcę wynika, że jest on w stanie zabezpieczyć, w ramach posiadanych możliwości, środki finansowe na potrzeby przedmiotowego postępowania sądowego – na obecnym etapie jest to kwota 200 zł (wpis od skargi). Możliwości zabezpieczenia środków finansowych przez skarżącego potwierdzają faktury dokumentujące zakup za gotówkę [...]. W tej sytuacji, wobec niespełnienia przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 ustawy nie ma usprawiedliwionych podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana ww. przepisami stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w swoich koniecznych kosztach utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przy czym to skarżący musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu przez własne oszczędności. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, iż na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.