I SA/Wa 1169/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Bogdan Wolski (spr.) Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi T. B. i A. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołań A. B. i T. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008 r., nr [...], w której odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] maja 2008 r. odmówił T. B. i A. B. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w miejscowości P., powiat p., województwo [...]. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż w oparciu o materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy, nie można bezspornie potwierdzić, że H. B. pozostawiła dwie odrębne nieruchomości, tj. jako współwłaścicielka gospodarstwa rolnego opisanego w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] lipca 1946 r. i jako właścicielka gruntów wykazanych w uwierzytelnionej notarialnie kopii planu sytuacyjnego gminy P. nr [...] z dnia [...] maja 1935 r., a także uwierzytelnionej notarialnie kopii odpisu notarialnego z dnia [...] lipca 1966 r. uchwały Sądu Grodzkiego w N. z dnia [...] maja 1938 r. W odniesieniu do nieruchomości opisanej w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. potwierdził T. B. i A. B. oraz innym osobom uprawnionym po współwłaścicielach mienia pozostawionego, prawo do rekompensaty uzupełniającej z tytułu pozostawienia nieruchomości w miejscowości P. Minister Skarbu Państwa wskazał, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 6 tej ustawy do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć m.in. dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, nieruchomości wymienione w kserokopii orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w R. z dnia [...] lipca 1946 r., obejmują również nieruchomości wskazane w uwierzytelnionej notarialnie kopii planu sytuacyjnego gminy P. z dnia [...] maja 1935 r. oraz w uwierzytelnionej notarialnie kopii odpisu notarialnego z dnia [...] lipca 1966 r. uchwały Sądu Grodzkiego w N. z dnia [...] maja 1938 r. Wskazuje na to fakt nie zgłoszenia tych drugich przez H. B. w momencie repatriacji na terytorium RP oraz brak wzmianki o prawie własności tych nieruchomości w jakichkolwiek dokumentach urzędowych, poza przedstawionymi przez stronę postępowania. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły T. B. i A. B. zarzucając, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności art. 6 ust. 3 tej ustawy. Ponadto, zdaniem skarżących, naruszono zasadę wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz zasadę swobodnej oceny dowodów. Podnosząc powyższe zarzuty skarżące wniosły o zmianę zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ten akt decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. Wniosek skarżących podlegał rozpatrzeniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze. zm.), dalej: "ustawa". Zgodnie z art. 6 ustawy, do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Dowodami tymi mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych [...] lub innych państw. W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Wymagane jest, aby świadkowie zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej, a także nie byli osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, co wynika z art. 6 ust. 5 ustawy. Powyższe oznacza, iż w ustawie przewidziano sytuacje, w których nie będzie możliwe dołączenie do wniosku dokumentów wymienionych w art. 6 ust 4 pkt 1 i 2 ustawy. Stąd możliwość dołączenia do wniosku oświadczeń świadków spełniających kryteria wymienione w art. 6 ust. 5 ustawy. Niewątpliwie jednak w toku postępowania administracyjnego konieczne jest uzyskanie między innymi dowodów, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi graniami Rzeczpospolitej Polskiej. W ustawie nie zawarto warunku co do daty sporządzenia dokumentów potwierdzających tę okoliczność, co w szczególności odnosi się do dokumentów zawierających urzędowy opis mienia (art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy). Niewątpliwie jednak data sporządzenia dokumentu może mieć istotne znaczenie dla oceny czy dany dokument potwierdza fakt pozostawienia nieruchomości w chwili opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jeżeli bowiem prawo do rekompensaty dotyczy wyłącznie nieruchomości pozostawionych w przypadkach wymienionych w art. 1 ustawy, to nabycie tego prawa będzie wymagało ustalenia, że nieruchomość wchodziła w skład majątku w chwili opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zaistnienia innej okoliczności wymienionej w art. 1 ustawy. Wobec tego, przykładowo, dołączenie do wniosku dokumentu zawierającego urzędowy opis mienia, który został sporządzony przed opuszczeniem (wypędzeniem) może nie być wystarczające do ustalenia, iż nieruchomość wymieniona w tym dokumencie była własnością osoby wymienionej w art. 2 ustawy. Istotne jest bowiem ustalenie stanu majątkowego w dniu opuszczenia lub wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stąd niewątpliwe wyjątkowe znaczenie dowodu w postaci dokumentu zawierającego oświadczenie świadków wymienionych w art. 6 ust. 5 ustawy. Odnosząc przedstawione wyjaśnienia do sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją Sąd stwierdza, że organy administracji publicznej podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Wojewoda [...] między innymi wystąpił w piśmie z 9 grudnia 2005 r. do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...] o udzielenie informacji o nieruchomościach należących do H. B. Czynności te nie doprowadziły do uzyskania jakichkolwiek dokumentów potwierdzających stanowisko wnioskodawców. W toku postępowania administracyjnego wnioskodawcy nie przedstawili także oświadczeń świadków, które spełniałyby warunki określone w art. 6 ust. 5 ustawy. Wobec tego zarzut naruszenia przez organy administracji obowiązków wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nie jest zasadny. Organy administracji publicznej ustosunkowując się do twierdzenia wnioskodawców o pozostawieniu przez H. B. nieruchomości, która nie została uwzględniona w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] lipca 1946 r., pokreśliły, iż w toku postępowania administracyjnego nie zostało potwierdzone, aby Państwowy Urząd Repatriacyjny wydała orzeczenie skierowane wyłącznie do H. B. Organy zaznaczyły także, iż w postępowaniu zakończonym orzeczeniem Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] lipca 1946 r., H. B. złożyła oświadczenia o pozostawieniu w P. majątku, do którego odnosi się to orzeczenie. Stanowisko organów znajduje oparcie w treści protokołu sporządzonego w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym Oddziale w P. w dniu [...] lipca 1946 r. i wniosku z dnia 14 czerwca 1946 r. We wniosku z 14 czerwca 1946 r. H. B. zawarła żądanie potwierdzenia faktu pozostawienia w P. nieruchomości szczegółowo opisanej w tym piśmie i żądanie to zostało uwzględnione. W toku postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra Skarbu Państwa dnia [...] maja 2009 r., nie zostało potwierdzone, aby H. B. złożyła kolejny wniosek dotyczący majątku, którego nie obejmuje orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] lipca 1946 r. lub Państwowy Urząd Repatriacyjny wydał orzeczenie odnoszące się wyłącznie do majątku tej osoby. Orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] lipca 1946 r. stanowiło podstawę wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r., w której potwierdzono prawo do uzupełniającej rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja ta odnosi się do nieruchomości położonej w miejscowości P., której właścicielem była między innymi H. B. Wobec powyższego stanowisko organów, iż zgromadzone w toku postępowania administracyjnego dokumenty, w tym plan sytuacyjny gminy P. nr [...] z dnia [...] maja 1935 r. i uchwała Sądu Grodzkiego w N. z dnia [...] maja 1938 r., nie mogą stanowić podstawy uwzględnienia wniosku, nie uchybia art. 80 k.p.a. Stanowiska tego nie podważają wyjaśnienia skarżących zawarte w piśmie procesowym z 4 grudnia 2009 r. i kopie dokumentów dołączone do tego pisma. Należy bowiem powtórzyć, iż istotny dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej był stan majątku H. B. w dniu opuszczenia przez tę osobę byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustalenia poczynione w tym zakresie przez organy administracji nie zostały podważone przez skarżące, a w szczególności zasadność zarzutów nie wynika z treści oświadczenia A. U. dołączonego do pisma procesowego z 4 grudnia 2009 r., gdyż oświadczenie to odnosi się majątku innych osób. Niezależnie od tego należy dodatkowo zaznaczyć, iż ustawa wymaga uzyskania oświadczenia dwóch świadków. Podsumowując Sąd wskazuje, że Minister Skarbu Państwa utrzymując w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008 r., w której odmówiono skarżącym potwierdzenia prawa do rekompensaty, nie naruszył przepisów postępowania i przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. i art. 250 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.