I SA/Wa 1170/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO) decyzją z dnia [...] maja 2016 r., po rozpoznaniu odwołania T.G. (Skarżąca) od decyzji Prezydenta [...] (Prezydent) z dnia [...] lutego 2016 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia w formie posiłków w barze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym : W dniu 28 stycznia 2016 r. Skarżąca zwróciła się o udzielenie pomocy polegającej na przyznaniu świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej w formie posiłku – miesięcznego abonamentu do baru "F.". Prezydent decyzją z [...] lutego 2016 r., wydaną na podstawie art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 4, art. 11 ust. 2 art. 48 ust. 4, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm., dalej "ustawa ") odmówił przyznania powyższej pomocy. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organu było ustalenie, że dochód Skarżącej w grudniu 2015 r. wyniósł 1155,80 złotych (renta w wysokości 790,62 złotych, dodatek mieszkaniowy 349,78 i dodatek energetyczny w wysokości 15.40 złotych), co oznacza przekroczenie kryterium określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, wynoszącego 643 złote. Organ ustalił, że zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS Skarżąca nie jest całkowicie niezdolna do pracy, ma możliwość podjęcia zatrudnienia na stanowisku dostosowanym do niepełnosprawności. Organ wyjaśnił następnie, że zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Tymczasem Skarżąca ma możliwość zapewnienia sobie przygotowania posiłku, posiada bowiem dochód przekraczający kryterium ustawowe umożliwiający zakup produktów spożywczych niezbędnych do przygotowania posiłku, jest osobą niepełnosprawną, sprawną manualnie, co oznacza, że nie zostały spełnione warunki zastosowania powyższego przepisu. Organ podkreślił również, że podczas wywiadu środowiskowego w dniu [...] stycznia 2016 r. Skarżąca po raz kolejny uniemożliwiła pracownikowi socjalnemu jednoznacznego potwierdzenia jej sytuacji bytowej, bowiem pozwoliła mu na wejście jedynie do pierwszego pomieszczenia w domu to jest do korytarza. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, opisaną na wstępie decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta, podzielając w pełni ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ pierwszej instancji. SKO wskazało, że Skarżąca z uwagi na przekroczenie kryterium ustawowego nie mogła otrzymać zasiłku na podstawie art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie organu odwoławczego nie zachodziły również przesłanki do udzielenia świadczenia w trybie art. 41 ust. 1 ustawy z akt sprawy nie wynika bowiem, by zachodziły nadzwyczajne zdarzenia losowe mogące świadczyć o szczególnie trudnym położeniu, w jakim znalazła się Skarżąca. SKO wskazało również, że rolą pomocy społecznej jest wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej i pomaganie im w przezwyciężaniu trudności a nie zaspokajanie w pełni potrzeb i spełnianie wszelkich oczekiwań. Skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę do tutejszego sądu zarzucając organom wadliwą interpretację art. 41 ust. 1 ustawy, błędy w ustaleniach faktycznych polegające na nieprzekazaniu wniosków z Centrum Pomocy Społecznej i zawyżeniu dochodów. Z uwagi na powyższe, wniosła o uchylenie decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela zarówno ustalenia faktyczne poczynione przez organy jak i przedstawioną przez nie wykładnię przepisów prawa oraz ich zastosowanie w sprawie. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie może zostać uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zgodne są z przepisami ustawy. Sąd administracyjny władny jest natomiast uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa przyznania skarżącej pomocy niepieniężnej w formie posiłków w barze "F.". Skarżąca kwestionowała ustalenia faktyczne poczynione w sprawie przez organy co do uzyskiwanych przez nią dochodów. Sąd zarzuty te uznaje za niezasadne. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie Skarżącej z dnia 21 stycznia 2016 r., w którym wskazała ona, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymując się z renty w wysokości 790,69 złotych. Już uwzględnienie wysokości samej tylko renty uzyskiwanej przez Skarżącą skutkuje koniecznością przyjęcia, że przekroczone zostało kryterium dochodowe wynoszące na dzień wydania decyzji 634 złote. Z notatki służbowej z dnia [...] lutego 2016 r. w sprawie aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, iż Skarżąca otrzymuje również dodatek energetyczny w wysokości 15,40 złotych i dodatek mieszkaniowy w wysokości 349,78 złotych. Sąd podziela również stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 48 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego. Okoliczność ta powoduje, że ustalając warunki udzielanej w tym trybie pomocy, organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 ust. 3 i ust. 4, to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Oznacza to, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do otrzymania tego świadczenia nie każda osoba musi go otrzymać. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy znaczną liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Z treści art. 48 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wynika, że jednym warunków niezbędnych do otrzymania takiej pomocy jest fakt, że pomoc taka ma dotyczyć osoby, która własnym staraniem nie może sobie zapewnić gorącego posiłku. Z akt sprawy wynika tymczasem, że skarżąca posiada własny dochód przewyższający kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, jest osobą częściowo niepełnosprawną, sprawną manualnie i zdolną do samoobsługi oraz samodzielnego przygotowywania posiłków. Oznacza to, że skarżąca dysponując własnym stałym dochodem przekraczającym 150% kryterium dochodowego może planować swoje wydatki oraz tak gospodarować posiadanym budżetem, aby zabezpieczyć żądane potrzeby we własnym zakresie, co nie przekracza jej możliwości. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, organy administracji publicznej we właściwie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, który znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Prawidłowo także zastosowały odpowiednie przepisy prawa materialnego oraz dokonały oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie przekroczyły przy tym granic uznania administracyjnego. Organy zasadnie dokonały także oceny hierarchii potrzeb skarżącej, odmawiając przyznania zasiłku na zgłoszone potrzeby. Podkreślić należy, że osoby, które starają się o przyznanie pomocy ze środków publicznych, a przekraczają tzw. kryterium dochodowe, winny zdawać sobie sprawę, że w stosunku do nich "uznanie administracyjne" oceniane przez sąd administracyjny poddane jest innym rygorom niż wobec osób, które spełniają kryteria przyznawania zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Nie może bowiem w gospodarowaniu środkami finansowymi przez organy pomocowe dochodzić do takiej sytuacji, że osoby, które spełniają kryterium z ustawy o pomocy społecznej, spotkają się z odmową przyznania świadczenia z uwagi na rozdysponowanie środków finansowych na rzecz osób, które przekraczają kryterium dochodowe. Podkreślić należy, że celem pomocy społecznej nie jest zapewnianie świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania, na poziomie i w wysokości przez niego oczekiwanej oraz zwrot wszelkich poniesionych wydatków, w szczególności wówczas, gdy osoba ta przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy. Wobec tego nie wszystkie potrzeby i nie w każdym zakresie mogą być zrealizowane. Z kolei duża liczba osób oczekujących wsparcia finansowego powoduje konieczność bardzo racjonalnego gospodarowania przyznanymi na ten cel środkami przez organy pomocy społecznej, w celu zapewnienia koniecznej pomocy wszystkim tym, którym jest ona niezbędna. Analizując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji podkreślić należy również, że Skarżąca uniemożliwia sprawdzenie swoich faktycznych warunków życiowych, co powoduje niemożność określenia rzeczywistej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawczyni. Takie działanie Skarżącej opisane w uzasadnieniu wydanej decyzji oraz przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanej pomocy na podstawie art. 11 ustawy i jest dowodem na niewłaściwe postępowanie skarżącej i nieprawidłowe rozumienie przez nią roli i zadań pomocy społecznej świadczonej przez Państwo. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba ubiegająca się o świadczenie z pomocy społecznej decyduje o zakresie wywiadu środowiskowego. Organ udzielający pomocy powinien dysponować bieżącą wiedzą o stanie osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż decyduje nie tylko o zakresie pomocy, ale także jej rozmiarze. Mając zatem na uwadze przepisy ustawy o pomocy społecznej, Sąd orzekający stanął na stanowisku, że żaden z postawionych w złożonej skardze zarzutów nie był w rozpatrywanej sprawie zasadny. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) oddalił skargę.