I SA/Wa 1172/09
WyrokWSA w Warszawie2010-09-23
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Elżbieta Lenart, Iwona Owsińska-Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego, wydane w sytuacji, gdy postępowanie nie zostało formalnie wszczęte, jest legalne i czy może zostać utrzymane w mocy?Ratio decidendi
Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego, które nie zostało formalnie wszczęte, jest wydane z rażącym naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.). Takie postanowienie narusza zasadę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej i wprowadza niepewność prawną. Sąd administracyjny ma obowiązek badać legalność takich rozstrzygnięć, zapewniając realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nawet jeśli podmiot wnoszący skargę nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym, ale został wskazany jako adresat aktu administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o zawieszeniu postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku lokatorów o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją stwierdzającą nieważność orzeczenia z 1967 r. Skarżący zarzucili, że postanowienie o zawieszeniu zostało wydane bez wszczęcia postępowania, narusza przepisy o wznowieniu postępowania i błędnie uznaje najemców i właścicieli lokali za niebędących stronami. Część skarżących wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia o zawieszeniu, podczas gdy inni skarżący zostali uznani za nieposiadających legitymacji do wniesienia skargi.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z maja 2009 r. oraz postanowienia tego organu z grudnia 2008 r. 2. Stwierdzono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. 3. Odrzucono skargę części skarżących. 4. Zasądzono zwrot wpisu sądowego na rzecz jednej ze skarżących. 5. Zasądzono zwrot kosztów zastępstwa adwokackiego na rzecz jednego ze skarżących.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2010 r. sprawy ze skargi J. N., A. J., Z. B., W. R., M. B., M. D., B. O., R. O., M. F., I. F., M. M., J. Z., L. Z., E. K., R. M., N. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. ze skargi J. N., A. J., Z. B., M. B., R. O., M. F., M. M., J. Z., L. Z. i R. M. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. odrzuca skargę W. R., M. D., B. O., I. F., E. K. i N. T. 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej J. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego; 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego J. N. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.
Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z [...] maja 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po zapoznaniu się z wnioskiem J. N. o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej postępowaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] grudnia 2008 r. , [...], utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] grudnia 2008 r. , sygn. [...].
Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał przepisy art. 157 § 1 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa i przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że nieruchomość [...] położona przy ul. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Orzeczeniem administracyjnym z [...] kwietnia 1967r., nr [...], Prezydium Rady Narodowej W. odmówiło ustanowienia użytkowania wieczystego /przyznania prawa własności czasowej/ spadkobiercom S. B. do wyżej wskazanej nieruchomości wydzielonej z księgi wieczystej "[...] wynoszącej [...] m2 i jednocześnie stwierdziło że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Państwa.
W dniu 23 sierpnia 2006r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął wniosek P. M., A. T., M. T., J. T., P. T., A. T. – I., J. M. i K. D. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] kwietnia 1967r., jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 7 ust. 2 i ust. 5 dekretu z 26 października 1945 r.
Decyzją z [...] lutego 2007 r., sygn. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z [...] kwietnia 1967 r. nr [...], orzekającego o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego (prawa własności czasowej) spadkobiercom S. B. do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], wydzielonej z księgi wieczystej nieruchomości "[...] wynoszącej [...] m2 i jednocześnie stwierdzającego, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Państwa.
Organ wskazał , że w dniu 25 marca 2008 r. wpłynął wniosek lokatorów budynku położonego przy ul. [...] w W. "o ponowne rozpatrzenie sprawy" zakończonej decyzją z [...] lutego 2007 r., sygn. [...], stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego z [...] kwietnia 1967r., nr [...].
Decyzją z [...] marca 2008r., sygn. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., umorzyło postępowanie wywołane wnioskiem lokatorów budynku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] lutego 2007 r., wskazując, iż odwołujący się nie posiadają legitymacji procesowej, tym samym nie jest możliwe prowadzenie postępowania administracyjnego zmierzającego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organ wyjaśnił, że wobec zasadności zarzutów skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., sygn. [...], uchyliło w całości własną decyzję z [...] marca 2008r. W dniu 15 października 2008r. pełnomocnik spadkobierców byłego właściciela wystąpił o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się postępowanie z powództwa spadkobierców o ustalenie bezskuteczności umów sprzedaży lokali.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem [...] z [...] grudnia 2008r. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesiło z urzędu postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku lokatorów budynku położonego przy ul. [...] w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lutego 2007 r.
W ocenie organu prowadzone przez Sąd Okręgowy w W. I Wydział Cywilny postępowanie o ustalenie bezskuteczności umów sprzedaży lokali w budynku położonym na nieruchomości jest zagadnieniem wstępnym dla rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lutego 2007 r., bowiem od wyniku tego postępowania zależeć będzie status prawny tych osób.
J. N. oraz lokatorzy budynku złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zdaniem wnioskodawców wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa jest przedwczesny. Wskazali oni na szereg wątpliwości co do legalności przekazania kamienicy. Podali, że w dokumencie uprawniającym do przejęcia kamienicy figurują osoby zmarłe (K. D. zmarła [...] 10.2006r.). Podnieśli, że część lokali w budynku została sprzedana najemcom, którzy nie byli powiadomieni o postępowaniu administracyjnym. Wskazali na brak zdolności sądowej i procesowej osób ustanowionych do reprezentowania spadkobierców.
Organ nadzoru wyjaśnił, że z analizy złożonego wniosku wynikało, iż część "lokatorów" wnoszących o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowią najemcy lokali znajdujących się w budynku położonym przy ul. [...], a pozostali to właściciele lokali i użytkownicy gruntu.
Ponownie rozpoznając wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż w sprawie zachodzi przesłanka z art. 97 § 1 pkt 4 kpa do zawieszenia z urzędu postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku lokatorów budynku położonego przy ul. [...] w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lutego 2007 r., sygn. [...].
Organ podał, że z wnioskiem wystąpił pełnomocnik spadkobierców z uwagi na toczące się postępowanie z powództwa następców prawnych byłego właściciela o ustalenie bezskuteczności umów sprzedaży lokali. Powyższe, w ocenie organu, potwierdzały znajdujące się w aktach sprawy dokumenty: pozew sądowy oraz zaświadczenie Sądu Okręgowego w W. I Wydziału Cywilnego z 13 października 2008 r., potwierdzające, iż przed Sądem toczy się sprawa o sygnaturze [...] z wniosku następców prawnych byłych właścicieli przeciwko Miastu W., R. i Z. mał. W., J. i W. małż. N., M. S., E. S., małoletniemu P. J.
W ocenie organu postępowanie wywołane powództwem następców prawnych byłego właściciela o ustalenie bezskuteczności umów sprzedaży lokali w budynku położonym na nieruchomości przy ul. [...], dotyczy uprawnień osób będących właścicielami lokali w budynku i użytkownikami wieczystymi przedmiotowego gruntu. Stanowi więc zagadnienie wstępne dla rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] lutego 2007r., bowiem od rozstrzygnięcia sądu wynikać będzie status prawny tych osób.
Organ wskazał, że z regulacji art. 61 kpa w zw. z art. 28 kpa wynika, że żądający stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w trybie dekretu z 26 października 1946r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy winien wykazać swój interes prawny w sprawie o "zniesienie dotychczasowej decyzji". Obowiązany jest on wykazać, że ma legitymację strony, a jego prawa wynikają z przepisów materialnych, tj. z dekretu [...] lub z innego aktu regulującego problematykę gruntów [...].
Organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż część wnioskodawców wnoszących o ponowne rozpoznanie sprawy to najemcy lokali, zaś część to właściciele lokali i użytkownicy wieczyści gruntu.
Organ wskazał, że stronami postępowania administracyjnego wywołanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lutego 2007r., sygn. [...], stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z [...] kwietnia 1967 r., mogą być jedynie byli właściciele przedmiotowego gruntu lub też ich następcy prawni oraz właściciele lokali, jeśli ich interes prawny wynika ze sprzedaży lokali w budynku mieszkalnym znajdującym się na nieruchomości przy ul. [...].
Z danych z ewidencji gruntów wynika, iż właścicielami lokali w budynku położonym przy ul. [...] są : W. i J. małż. N. (lok. nr [...]), G. S. (lok. nr [...]), K. M. S. (lok. nr [...]), P. J. (lok. nr [...]), R. W. (lok. nr [...]), G. Z. (lok. nr [...]), E. W. (lok. nr [...]).
W ocenie organu innym osobom nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa.
W związku z tym, iż od rozstrzygnięcia sądu wynikać będzie status prawny (legitymacja do występowania w sprawie) właścicieli wykupionych lokali w nieruchomości przy il. [...] w W., zachodzi, zdaniem organu, przesłanka z art. 97 § 1 pkt 4 kpa do zawieszenia postępowania o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lutego 2007 r., sygn. [...].
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: J. N., A. J., Z. B., W. R., M. B., M. D., B. O., R. O., M. F., I. F., M. M., J. Z., L. Z., R. M., E. K., N. T.. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Postanowieniu temu zarzucali:
– naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa, przez odmowę wznowienia postępowania i zawieszenie postępowania w sprawie, pomimo złożenia odpowiedniego wniosku przez zainteresowanych;
– rażące naruszenie przepisu art. 28 kpa, przez uznanie, że właściciele lokali stanowiących odrębną własność z uwagi na wniesienie pozwu o unieważnienie umowy oraz najemcy lokali, którzy otrzymali zapewnienie o przeznaczeniu tych lokali do sprzedaży i braku roszczeń o zwrot nieruchomości, oraz którym przysługuje z mocy przepisów prawa materialnego (art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami) prawo pierwszeństwa do nabycia zajmowanych lokali, nie są stronami postępowania.
Skarżący podkreśli, że wniosek "lokatorów" (mieszkańców budynku) domu przy ul. [...] w W. "o ponowne rozpatrzenie sprawy" jest w istocie wnioskiem o wznowienie postępowania, z uwagi na wskazaną podstawę (brak udziału strony). Ze względu na brak zawodowego pełnomocnika, który reprezentowałby mieszkańców, zatytułowano go niewłaściwie, jednak powinien być rozpatrywany jako wniosek o wznowienie postępowania we wskazanej sprawie, a w wypadku gdyby organ administracyjny miał wątpliwości, winien był wezwać zainteresowanych do sprecyzowania stanowiska i usunięcia braków, zgodnie z treścią art. 64 § 2 kpa. Przeciwne działanie narusza bowiem zasady postępowania ustalone przepisami art. 8 i art. 9 kpa. Zdaniem skarżących zaskarżone niniejszą skargą postanowienie odmawia wznowienia postępowania – i utrzymuje w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania, które w rzeczywistości formalnie nie zostało wznowione.
Skarżący zarzucili, że pomimo niewydania postanowienia o wznowieniu organ prowadzi postępowanie ustalające status prawny nieruchomości i poszczególnych lokali. Skarżący wskazali, że K. D. zmarła w październiku 2006 r. Zatem decyzję z [...] lutego 2007 r. wydano w stosunku do osoby, która od kilku miesięcy nie żyła, i bez udziału jej następców prawnych. Pomimo wygaśnięcia pełnomocnictwa wobec zgonu K. D., reprezentowali ją w postępowaniu administracyjnym dotychczasowi pełnomocnicy, nie powiadamiając organu administracji o zgonie mocodawczyni. Następcą prawnym K. D. nie jest żadna z dotychczasowych stron, a zatem nie ma wątpliwości, że nie uczestniczył w postępowaniu podmiot mający przedmiot strony.
W ocenie skarżących podstawa do wznowienia postępowania istnieje, nie tylko wobec braku udziału w tym postępowaniu obecnych właścicieli lokali, ale też wobec faktu, że po stronie wnioskodawców zachodzi brak udziału wszystkich spadkobierców przedwojennych właścicieli nieruchomości. Przy tym jest to nie tylko podstawa z art. 145 § 1 pkt 4 kpa (niezawiniony brak udziału strony), ale też z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, uzasadniająca wznowienie postępowania z urzędu. Nie może być bowiem wątpliwości, że sprzedaż niektórych lokali w przedmiotowym budynku jest okolicznością faktyczną istotną dla sprawy. Okoliczności tej w ogóle nie podano w postępowaniu poprzedzonym decyzją z [...] lutego 2007 r.
Skarżący podnieśli, że wniesienie pozwu o unieważnienie umów notarialnych o tyle nie ma znaczenia, że zawieszenie postępowania może nastąpić również po jego wznowieniu, jeżeli postępowanie sądowe będzie prowadzone. O ile bowiem skarżącym widomo, pierwszy pozew w tej sprawie został przez Sąd Okręgowy w W. odrzucony, a pozew wniesiony po raz drugi obecnie jeszcze jest na etapie rozpatrywania kwestii opłat sądowych. Do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii w ogóle nie jest pewne, czy postępowanie to będzie się toczyć.
Pozwu nie doręczono właścicielom lokali i nie zachodzi stan zawisłości sprawy. Zdaniem skarżących, wnioskodawcy celowo przedłużają postępowanie sądowe na etapie formalnym, by jak najdłużej posługiwać się decyzją administracyjną wydaną wadliwie, ale w dacie obecnej – formalnie prawomocną, co do której pomimo złożonego półtora roku temu wniosku nie wznowiono postępowania administracyjnego.
W ocenie skarżących najemcy posiadają interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, gdyż przysługuje im prawo pierwszeństwa w nabyciu zajmowanych lokali od gminy – Miasta W. Normą prawa administracyjnego materialnego, która stanowi o powstaniu interesu prawnego na ich rzecz jest przepis art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który ustanawia pierwszeństwo w nabyciu lokali na rzecz najemców tych lokali w wypadku przeznaczenia ich od sprzedaży, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Skarżący zarzucili, że R. S. i Spółka "[...]" występując o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] kwietnia 1967 r. legitymowali się nieważnym pełnomocnictwem, na skutek jego wygaśnięcia wobec zgonu K. D.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga J. N., A. J., Z. B., M. B., R. O., M. F., M. M., J. Z., L. Z. i R. M. zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek częściowo z innych przyczyn niż wskazane w jej treści.
Na wstępie należy zwrócić uwagę, że instytucja zawieszenia postępowania nie dotyczy nie istniejących postępowań, lecz postępowań wszczętych i będących w toku. Tymczasem z akt sprawy administracyjnej nie wynika, aby po złożeniu podania z 25 marca 2008 r. zatytułowanego "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] dot. gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], toczyło się jakieś postępowanie administracyjne zwykłe, bądź nadzwyczajne. Z całą mocą należy zaznaczyć, że postępowanie nadzorcze, którego przedmiotem było orzeczenie dekretowe z [... kwietnia 1967 r., zostało już zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2007 r. [...]. Przy czym strony będące adresatami tej decyzji nadzorczej nie złożyły środka zaskarżenia, co oznacza, że stała się ona ostateczna. Dodać także trzeba, że ostateczność decyzji została potwierdzona adnotacją organu z [...] kwietnia 2007 r. (vide: pieczęć SKO z podpisem inspektora A. K. –akta adm. ul. [...] -karty nie numerowane). Wobec tego powoływanie w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia przepisu art. 127 § 3 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia. Dotyczy to także powołania przepisu art. 157 § 1 k.p.a., gdyż z akt sprawy nie wynika, aby wszczęte było i toczyło się postępowanie nadzorcze. Nie ma też żadnego dowodu w aktach sprawy, że wznowione zostało postępowanie w stosunku do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2007 r. [...], stosownie do wymogów przepisu art. 149 § 1 kpa. Zasadny jest więc zarzut skargi, że zawieszenie postępowania nastąpiło bez jego wszczęcia.
Wobec tego wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania, które nie toczyło się, rażąco narusza przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a utrzymanie tego postanowienia w mocy narusza rażąco przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Ponadto zaskarżone postanowienie wprowadza niepewność prawną. Dlatego, że bez uruchomienia postępowań nadzwyczajnych podważa zasadę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, której podstawową funkcją jest stabilizowanie stosunków prawnych. Zgodnie z tą zasadą strony postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie nadzorczym, mają prawo oczekiwać, że po upływie okresu przewidzianego do zaskarżenia decyzji, bez wszczęcia nowego postępowania w trybie nadzwyczajnym, nie ulegnie ona wzruszeniu.
Wymaga pokreślenia, że podanie z 25 marca 2008 r., zatytułowane "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] dot. gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...]", podpisane zostało przez najemców lokali i dwóch właścicieli lokali, tj. J. N. (będącego skarżącym) i E. S., która skargi nie wniosła.
Osoby, które złożyły pismo z 25 marca 2008 r. nabyły uprawnienia do zaskarżenia do Sądu doręczonego im ostatecznego postanowienia.
Zważyć należy, że wbrew zarzutom skargi, wniosek najemców lokali nie byłby zdolny wszcząć jakiegokolwiek postępowania administracyjnego na podstawie dekretu warszawskiego (w tym postępowania nadzwyczajnego), gdyż przymiot strony w rozumieniu art. 7 dekretu w zw. z art. 28 kpa mają jedynie byli właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni, obecny właściciel – Miasto W. oraz użytkownicy wieczyści nieruchomości, którzy są właścicielami lokali w budynku posadowionym na gruncie. Wskazać bowiem należy, że istotą interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 629/97 i T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2005 r., s. 214 ). Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy więc to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania.
Jednakże przedmiotem niniejszej kontroli sądowej jest postanowienie, które - ze swej istoty - nie rozstrzyga sprawy materialno prawnej, lecz kwestię procesową.
Podkreślić trzeba, że sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Skoro funkcją sądów administracyjnych jest orzekanie o legalności rozstrzygnięć organów administracji publicznej (m.in. postanowień, na które przysługuje zażalenie), to każdemu adresatowi takiego aktu, niezależnie od prawnomaterialnych uwarunkowań, winna być zapewniona możliwość uruchomienia procedury weryfikacji legalności skierowanego do niej rozstrzygnięcia administracyjnego.
Takie stanowisko zdaniem Sądu umożliwia pełną realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu.
Skoro zaskarżone postanowienie zostało wydane i doręczone skarżącym najemcom A. J., Z. B., M. B., R. O., M. F., M. M., J. Z., L. Z. i R. M. (poprzez wskazanie jako uprawnionego do odbioru pism A. J.) oraz właścicielowi lokalu nr [...] – J. N., to osoby te mają legitymację skargową w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ,,p.p.s.a.", do złożenia skargi na kwestionowane postanowienie. Osobę, którą w akcie administracyjnym wskazano jako stronę, ale stroną de facto nie była, ma prawo wnieść, w ramach interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego. W tym przypadku przedmiotem interesu prawnego, będzie uznanie osoby za stronę (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1672/02 – OSP z 2005 z. 11, poz. 128 z glosą W. Chróścielewkiego oraz wyrok NSA z 27 września 2000 r. sygn. akt 2109/00 – OSP z 2001 r. z. 6, poz. 86). Jednakże nie oznacza to, jak wyżej podniesiono, że skarżący najemcy mogą być stroną postępowań administracyjnych prowadzonych na podstawie przepisów dekretu [...]. Zakres pojęcia interesu prawnego występujących w art. 50 § 1 p.p.s.a. i w art. 28 k.p.a. jest bowiem różny. Szerszy zakres wynika z pierwszego z tych przepisów. Legitymacja skargowa może przysługiwać w pewnych sytuacjach procesowych podmiotom, którym nie przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym, w którym konkretyzacji podlegają przepisy prawa materialnego.
Niezależnie od powyższego należy wyjaśnić, że nawet gdyby toczyło się postępowanie na podstawie przepisów dekretu warszawskiego dotyczące nieruchomości przy ul. [...] n wystąpiło w sprawie zagadnienie wstępne, o jakim mowa w zaskarżonym postanowieniu, gdyż niesporne jest kto ma przymiot strony.
Ponadto należy zwrócić uwagę, że postanowienie z 15 grudnia 2008 r. zostało doręczone osobom podpisanym pod pismem z 25 marca 2008 r. i na wskazany w tym piśmie adres korespondencyjny - w dacie 22 grudnia 2008 r. Jedynie J.N.– właściciel lokalu nr [...] złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wyżej wskazanym postanowieniem w siedmiodniowym terminie. Natomiast wniosek najemców o ponowne rozpoznanie sprawy został złożony bezpośrednio do organu 8 stycznia 2009 r., a więc po upływie ustawowego terminu do złożenia takiego wniosku ( art. 141 § 2 w zw. art. 144 i art. 127 § 3 k.p.a.). Nie został też złożony wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Wobec tego rozpoznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego postanowieniem z [...] maja 2009 r. wniosku najemców złożonego po upływie terminu i utrzymanie w mocy postanowienia z [...] grudnia 2008 r. w stosunku do tych osób, stanowi kolejne rażące naruszenie prawa, co skutkuje stwierdzeniem nieważności tego postanowienia, jako wydanego z rażącym naruszeniem 138 §1 kpa.
Mając na uwadze wszystkie powyżej omówione okoliczności sąd orzekł ze skargi wskazanych na wstępie uzasadnienia skarżących - jak w pkt 1, 2, 4 i 5 sentencji wyroku - z mocy art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 i art. 200 p.p.s.a.
Organ obowiązany będzie wezwać jednie współużytkowników wieczystych – właścicieli lokali podpisanych pod wnioskiem z 25 marca 2008 r. w celu sprecyzowania żądania. W zależności od treści żądania podjąć stosowne czynności.
Odnosząc się do punktu 3 sentencji wyroku wskazać należy, że zasadniczo różna jest sytuacja procesowa pozostałych osób skarżących.
Nie złożyły one pisma z 25 marca 2008 r., zatytułowanego "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] dot. gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...]". Nie były one adresatami zaskarżonego postanowienia.Zatem nie nabyły one uprawnienia do zaskarżenia do Sądu nie doręczonego im ostatecznego postanowienia.
Z tej przyczyny skarga W. R., M. D., B. O., I. F., E. K. i N. T. a limine jest niedopuszczalna. Skargę złożyły bowiem osoby nielegitymowane do jej wniesienia, albowiem nie były one adresatami zaskarżonego aktu.
Wyłącznie osoby, które były adresatami tego postanowienia – jak to już wyżej wyjaśniono- mają interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a.
Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie legitymacja skargowa podmiotu wnoszącego skargę we własnym interesie prawnym musi mieć podstawę w normach administracyjnego prawa materialnego lub procesowego (w odniesieniu do postanowień). Normy te kształtują istotę sprawy administracyjnej, w której skarga jest wnoszona i pozwalają sądowi ocenić czy skarga została wniesiona we własnej sprawie, a także ocenić interes prawny w doprowadzeniu zaskarżonego aktu do stanu zgodności z obiektywnym porządkiem prawnym, czyli normami określającymi treść działania organów administracji publicznej i normami regulującymi procedurę ich podejmowania.
Skoro skarżący wymienieni w punkcie 3 sentencji orzeczenia nie mają interesu prawnego ani w rozumieniu art. 50 ust. 1 p.p.s.a., ani art. 28 k.p.a. to skarga tych osób jest niedopuszczalna z mocy art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Dlatego Sąd orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło