I SA/Wa 1173/11

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. M.S. wnioskiem z dnia 16 maja 2011 r., uzupełnionym w dniu 14 lipca 2011 r., wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz dwójką uczących się dzieci. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie skarżącej w wysokości [...] zł miesięcznie oraz wynagrodzenie jej męża w wysokości [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że czteroosobowa rodzina nie posiada żadnego majątku, uzyskiwany dochód przeznaczany zaś jest na opłaty związane z utrzymaniem wynajętego mieszkania (czynsz – [...] zł, odstępne – [...] zł, energia elektryczna – [...] zł, woda –[...] zł, telefon – [...] zł) oraz na bieżące opłaty (szkoła – [...] zł, żywność – [...] zł, ubrania – [...] zł i inne). W piśmie z dnia 11 lipca 2011 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie z dnia 28 czerwca 2011 r. do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej strony, wnioskodawczyni oświadczyła zaś, że w dniu 11 maja 2011 r. otrzymała odszkodowanie ustalone decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., w wysokości [...] zł. Z załączonego wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawczyni wynika natomiast, że saldo końcowe na dzień 1 lipca 2011 r. wynosiło [...] zł. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że M.S. nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Co prawda z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że czteroosobowa rodzina nie posiada żadnego majątku i uzyskuje stosunkowo niski dochód miesięczny (około [...] zł). Zauważyć jednakże należy, że decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2011 r. ustalone zostało na rzecz skarżącej odszkodowanie za nieruchomość w wysokości [...] zł. Jak wynika z oświadczenia wnioskodawczyni z dnia 11 lipca 2011 r. odszkodowanie to zostało jej wypłacone w dniu 11 maja 2011 r. Z analizy nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika zaś, że na dzień 1 lipca 2011 r. na powyższym rachunku znajdowały się środki pieniężne w wysokości [...] zł. Nie można zatem uznać, że wnioskodawczyni pozostaje w sytuacji majątkowej uzasadniającej uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przeciwnie – z posiadanych środków pieniężnych jest ona w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - ponieść koszty postępowania sądowego. Jak wyżej wskazano instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie wobec osób ubogich, bez środków do życia. Wnioskodawczyni do takich osób nie należy. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.