I SA/Wa 1177/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi B. B., J. B., L. M., M. S. i M. C. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Starosty Powiatowego w O. z dnia [...] marca 2004 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu zażalenia J. G. pełnomocnika B. B., M. C., K. K., B. M., E. N., B. P., M. S., M. M., W. M. i M. M., utrzymał w mocy postanowienie Starosty O. z dnia [...] marca 2004 r. o zawieszeniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 §1 pkt 4 kpa. Starosta O. w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił, że postępowanie dotyczy wniosku wymienionych osób o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za działki zajęte pod drogę, przewidzianego w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1992 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zmianami). Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że grunt, uregulowany w księgach wieczystych p. n. "[...] " i "[...] ", w dniu [...] grudnia 1998 r. stanowił współwłasność J. B., L. M., B. B., M. C., K. K., B. M., E. N., B. P., M. M., M. S., W. M., a zajęty był pod drogi gminne i drogę powiatową. Przepis art. 73 ust. 3 stanowi, ze podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości zajętych pod drogi publiczne jest ostateczna decyzja Wojewody. Decyzja Wojewody precyzuje powstanie i sam przedmiot roszczenia odszkodawczego. W decyzji tej nastąpi potwierdzenie uzyskania własności przez podmiot publicznoprawny, a jednocześnie utrata tego prawa przez dotychczasowych właścicieli. Merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od uprzedniego wydania przez Wojewodę [...] decyzji na cytowanej podstawie, potwierdzającej nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę O. i Powiat O. z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogi gminne i drogę powiatową. W świetle obowiązujących przepisów prawnych ze stosownym wnioskiem do Wojewody o wydanie powyższej decyzji może wystąpić każdy, kto udokumentuje swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu nabycia z mocy prawa gruntu zajętego pod drogę. Zgodnie z art. 97 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, po ustąpieniu wyżej wymienionej przyczyny postępowanie zostanie podjęte z urzędu. Wojewoda [...] utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy stwierdził, że wniosek o ustalenie w trybie art. 73 powołanej ustawy. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - odszkodowania za zajęty pod drogi publiczne grunt może być merytorycznie rozstrzygnięty dopiero po stwierdzeniu ostateczną decyzją wojewody jego przejęcia z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Decyzja ta potwierdza fakt nabycia przez jeden z podmiotów prawa własności gruntu, a zarazem może stanowić podstawę do ubiegania się przez byłego właściciela o odszkodowanie. Może być wydana wyłącznie po uprzednim przekazaniu wojewodzie kompletnej dokumentacji sprawy przez właściwego. Jest więc oczywiste, iż wobec braku ostatecznej decyzji wojewody wniosek o odszkodowanie nie może być merytorycznie rozpatrzony. B. B., J. B. w imieniu własnym i L. M. oraz M. S. i M. C. na postanowienie to złożyły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wnosząc o uchylenie postanowienia podniosły, że Starosta O. bezzasadnie nałożył na właścicieli nieruchomości obowiązek uzyskania decyzji Wojewody potwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa oraz jednostkę samorządu terytorialnego, z mocy prawa, bowiem obowiązek ten ciąży na organie administracji publicznej. Pełnomocnik skarżących w uzupełnieniu skargi wskazała, że postanowienie Wojewody [...], utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie prezentuje pogląd, iż Wojewoda może wydać decyzję po uzyskaniu dokumentacji od właściwego zarządcy drogi publicznej, co powoduje wewnętrzną sprzeczność obu postanowień. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył. Skarga jest uzasadniona. Starosta O. wydając postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego naruszył przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jak również przepis art. 100 § 1 kpa. W dacie wydania postanowienia, przepis art. 73 ustawy wymagał po stronie właściciela nieruchomości zajętej pod drogę, jedynie złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania w terminie zawitym, określonym w tym przepisie, o ile pragnął takie odszkodowanie otrzymać. Przepis nie rozstrzyga czy decyzja Wojewody ma być wydana na wniosek czy też z urzędu. Należy jednak stwierdzić, że skoro potwierdzenie własności nieruchomości zajętej pod drogę ma dotyczyć stanu na dzień 1 stycznia 1999 r. – to tylko właściwy organ Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego ma wiedzę co do uprzedniego zaliczenia drogi do stosownej kategorii dróg publicznych wobec czego to on winien wystąpić z wnioskiem popartym dokumentacją sporządzoną na dzień 1 stycznia 1999 r. Wówczas Wojewoda może wydać decyzję stanowiącą podstawę do ustalenia odszkodowania. Istniała więc zasadna podstawa do zawieszenia postępowania. Decyzja potwierdzająca własność Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego, jest rozstrzygnięciem prejudycjalnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Natomiast postanowienie Starosty O. nie zawierało wiążącej dyspozycji wskazującej osobę i termin wystąpienia do właściwego organu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, co powoduje naruszenie przepisu art. 100 § 1 kpa. Pominięcie tegoż elementu w komparycji z jednoczesnym wskazaniem w uzasadnieniu postanowienia, iż właściciele nieruchomości są zobowiązani do uzyskania decyzji Wojewody spowodowało konieczność uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji. Wojewoda [...] pomimo, że odwołanie właścicieli precyzowało zarzut, kwestionując pogląd prawny Starosty – nie odniósł się w wydanym postanowieniu do tego zarzutu. Z tego względu Sąd uchylił postanowienie organu drugiej instancji. Postanowienia te naruszyły przepis art. 100 § 1 kpa oraz art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co powoduje konieczność ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do treści art. 152 ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.