I SA/Wa 1180/16

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 5 września 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał A. P. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 29 września 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął kolejny wniosek wnioskodawczyni o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach wynika, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że posiada dom o powierzchni [...] m ² o wartości ok. [...] zł, oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] arów. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności, wierzytelności, papierów wartościowych wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada. W uzasadnieniu wniosku podała, że uzyskiwany przez nią dochód jest w całości przeznaczany na utrzymanie i wydatki związane ze stanem zdrowia, wiekiem (81 lat) oraz faktem, że zmuszona jest korzystać odpłatnie z pomocy osób trzecich w gospodarstwie oraz przy przygotowywaniu posiłków. Wnioskodawczyni oświadczyła, że ze względu na podanie niepełnych danych w poprzednio złożonym formularzu zachodzi konieczność doprecyzowania i zaktualizowania danych. Oznajmiła, że jest osobą starszą, posiadającą liczne schorzenia, dlatego w wielu sytuacjach zależną od innych osób. Dodała, że ze względu na wiek, stan zdrowia oraz stan swojej nieruchomości nie posiada zdolności kredytowej, jak również nie ma możliwości pozyskania pomocy finansowej od innych osób. Wnioskodawczyni jako stałe zobowiązania i wydatki wskazała opłaty za energię elektryczną w wysokości [...] zł miesięcznie, gaz z butli w wysokości [...] zł, zaznaczając, że miesięcznie zużywa [...] butle gazowe, co stanowi wydatek w wysokości [...] zł, koszt gotowania i przynoszenie posiłków przez osobę trzecią - [...] zł, wydatek związany z pomocą w pracach w gospodarstwie – [...] zł, opłata za telefon – [...] zł, wywóz śmieci - [...] zł, zakup lekarstw – ok. [...] zł, oraz na zakup żywności – ok. [...] zł. Ponadto, wnioskodawczyni na podatek od nieruchomości przeznacza kwotę ok. [...] zł rocznie oraz na ubezpieczenie domu - [...] zł rocznie. Wnioskodawczyni wskazała, że koszt zakupu węgla to wydatek w wysokości [...]zł rocznie, a zakupu drewna to koszt w wysokości ok. [...] zł. Łącznie miesięczne wydatki wnioskodawczyni wynoszą ok. [...]zł. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) powoływanej dalej jako P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie znajduje się w żadnej ww. sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych dokumentów wynika, że wnioskodawczyni uzyskuje stały dochód w wysokości [...] zł netto miesięcznie, który przeznaczany jest wyłącznie na jej własne potrzeby. Nie można zatem uznać, że wnioskodawczyni jest osobą pozbawioną zupełnie środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala na przyjęcie, że wnioskodawczyni jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego – ponieść koszty sądowe w sprawie. Zauważyć należy, że niektóre opłaty i koszty wnioskodawczyni ponosi rocznie, a nie comiesięcznie. Ponadto, ze względu na okres jesienno – zimowy zakres prac w gospodarstwie ulegnie ograniczeniu, a tym samym wnioskodawczyni będzie mogła przeznaczyć ponoszone na ten cel środki ([...] zł) na pokrycie kosztów sądowych w sprawie. Podkreślić należy, że na obecnym etapie postępowania koszty sprowadzają się do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. Pozostałe ewentualne koszty sądowe, takie jak opłata za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, wpis od skargi kasacyjnej, koszty ewentualnych zażaleń czy też opłat kancelaryjnych, każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł, a ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie. Zaznaczyć należy, że ww. ewentualne pozostałe koszty sądowe mogą pojawić się w sprawie, bądź też nie wystąpić w ogóle, co zależy od działań i wniosków samej wnioskodawczyni. Zdaniem referendarza sądowego, nawet przy uwzględnieniu koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem, leczeniem i odpłatnością za świadczenie usług przez osoby trzecie wnioskodawczyni jest w stanie z posiadanych środków pieniężnych wygospodarować środki na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Zauważyć przy tym należy, że w stosunku do danych podanych w uprzednio złożonym formularzu sytuacja wnioskodawczyni nie zmieniła się, a w szczególności nie pogorszyła, gdyż wnioskodawczyni nadal utrzymuje się ze stałego dochodu z tytułu emerytury w tej samej wysokości, a jedynie w nadesłanym obecnie formularzu wnioskodawczyni wyszczególniła więcej wydatków ponoszonych przez siebie miesięcznie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.