I SA/Wa 1186/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Z. w K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę. I. Stan faktyczny 1. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Z., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia uwłaszczenia Z. działką nr [...], położoną w jednostce ewidencyjnej [...]- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. 2. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury podał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 114 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Z., prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, szczegółowo opisanego w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. Wojewoda [...] sprostował decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. w ten sposób, że w sentencji decyzji w miejsce "prawa użytkowania wieczystego" wpisał "prawa własności". 3. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury stwierdził, że zgodnie z art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z dniem wejścia w życie ustawy majątek pozostający w zarządzie Zakładu, stanowiący własność Skarbu Państwa stał się nieodpłatnie własnością Zakładu. Z odpisu z księgi wieczystej nr [...] wynika, że działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa. Podstawą ujawnienia w księdze wieczystej prawa własności Skarbu Państwa było postanowienie Sądu Rejonowego [...], którym to postanowieniem Sąd stwierdził, ze Skarb Państwa nabył z dniem [...] stycznia 1985 r., w drodze zasiedzenia, własność nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], zaś prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego [...] została oddalona apelacja od wyroku z dnia 27 stycznia 2005 r. Minister Infrastruktury podniósł również, że z akt sprawy nie wynika, aby Z. legitymował się prawem zarządu do tej nieruchomości. Wnioskodawca w swoich pismach z dnia 13 października 2009 r. i odwołaniu podniósł, iż począwszy od dnia dokonania przelewu roszczeń o zwrot nakładów poniesionych na działkę nr [...], sprawuje nad nieruchomością nieformalny zarząd i ponosi znaczne koszty z nią związane. Bezsporne jest, że wnioskodawca nie posiada dokumentu o ustanowieniu zarządu nad przedmiotową nieruchomością, a do dnia wydania postanowienia o zasiedzeniu, nieruchomość miała nieuregulowany stan prawny. Zdaniem organu, nie można się zgodzić ze skarżącym, iż w jego przypadku nastąpił szczególny przypadek nabycia zarządu nieruchomości. Powoływany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 1992 r. III ARN 15/92 OSNC 1993/9/158 odnosi się do innego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Istotą sprawy rozpatrywanej przez Sąd Najwyższy były kwestie, czy państwowe jednostki organizacyjne mające osobowość prawną mogły w tym stanie prawnym, jaki obowiązywał do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321), nabyć w drodze czynności prawnej we własnym imieniu ze skutkiem prawnym nieruchomość oraz jakie prawa wynikały dla nich z tej czynności, po drugie, czy w tym stanie prawnym, który obowiązywał do dnia 1 sierpnia 1985 r., jednostki te mogły uzyskać prawo zarządu nabytą nieruchomością w innym trybie niż przekazanie w użytkowanie przez terenowy organ do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 35, poz. 159). Sąd Najwyższy za trafny uznał pogląd, iż wniosek o szczególnym trybie ustanowienia zarządu nieruchomością nabytą na podstawie czynności cywilnoprawnej znajduje swe potwierdzenie w treści art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w jego pierwotnym brzmieniu (Dz. U. Nr 22, poz. 99) oraz w noweli do tej ustawy z dnia 29 września 1990 r. (Dz. U. Nr 79, poz. 464), która w tym zakresie jedynie rozszerzyła krąg podmiotowy umownych nabywców nieruchomości korzystających z dotychczasowego prawa zarządu, nie zmieniła natomiast samej zasady, że uzyskanie zarządu nieruchomości w innym trybie i na innej podstawie prawnej czyni zbędnymi czynności ustanowione w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. i wyklucza dopuszczalność korzystania z tego trybu w przyszłości. W niniejszej sprawie, zdaniem organu, Z. nie nabył na podstawie jakiejkolwiek czynności cywilnoprawnej, jak również w inny sposób zarządu, ani żadnego prawa rzeczowego do przedmiotowej nieruchomości, a nabył jedynie roszczenia o zwrot poniesionych na nieruchomość nakładów. II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu 1. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Z. zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 114 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz U z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) - przez jego niezastosowanie, błędną wykładnię oraz sprzeczność istotnych ustaleń organu drugiej instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez przyjęcie iż przedmiotowa nieruchomość nie była w zarządzie Zakładu - - skarżący wniósł o (1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nabycia przez Z. prawa własności nieruchomości zabudowanej częścią budynku biurowego położonej w jednostce ewid. [...] szczegółowo opisanej w osnowie zaskarżonej decyzji, a ewentualnie o (2) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji Wojewody [...] i przekazanie sprawy do organu pierwszej instancji celem ponownego rozpatrzenia. 2. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. III. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. odmawiającą stwierdzenia uwłaszczenia Z. działką nr [...], położoną w jednostce ewidencyjnej [...]. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają prawa. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a stan faktyczny ustalony w sprawie przez organ nie budzi wątpliwości. 3. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm), który stanowi, że z dniem wejścia w życie ustawy majątek pozostający w zarządzie Z., stanowiący własność Skarbu Państwa staje się nieodpłatnie własnością Zakładu. Wskazać należy, iż art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. umieszczony został w Rozdziale 13 - Przepisy przejściowe i końcowe. W przepisach przejściowych zaś reguluje się wpływ nowego prawa - w niniejszej sprawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, na stosunki powstałe pod działaniem prawa dotychczasowego - w niniejszej sprawie dotyczy to majątku pozostającego w zarządzie Z. Z powyższego wynika więc, że w dniu 1 stycznia 1999 r. zarząd już musiał być ustanowiony. Z dniem 1 stycznia 1998 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), która w art. 44 oraz 45 ust. 1 tej ustawy stanowiła, że trwały zarząd ustanawia się na czas oznaczony lub nieoznaczony, na wniosek, w drodze decyzji. Przepis przejściowy ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 199 ust. 2 stanowił, że zarząd nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz własność gminy, sprawowany w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy przez jednostki organizacyjne, przekształca się z tym dniem w trwały zarząd tych nieruchomości. Przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami obowiązywała ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j.: Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), której art. 33 ust. 2 stanowił, że państwowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej uzyskują grunty stanowiące własność Skarbu Państwa w zarząd na podstawie decyzji rejonowego organu rządowej administracji ogólnej lub na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu między państwowymi jednostkami organizacyjnymi nie posiadającymi osobowości prawnej albo umowy, o której mowa w art. 9 ust. 2 tej ustawy - "nieruchomości nabyte w drodze umowy przez państwowe lub komunalne jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej pozostają w ich zarządzie". Aby zatem z dniem 1 stycznia 1999 r., czyli z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, określony grunt mógł stać się przedmiotem użytkowania wieczystego [...] - grunt ten, w tym dniu, tj. 1 stycznia 1999 r., musiał być w zarządzie lub trwałym zarządzie Z. Zarząd jest formą prawną udostępniania nieruchomości jednostkom państwowym. Uprawnienia zarządcy wobec rzeczy obejmują: prawo posiadania, prawo do korzystania i prawo do rozporządzania rzeczą. Ustanowienie zarządu jest nie tylko przekazaniem nieruchomości, czyli powierzeniem nadzoru nad nieruchomością; z przekazaniem tym łączy się po stronie podmiotu przejmującego powstanie prawa określonego w decyzji o przekazaniu, a treścią przekazania nieruchomości jest przeniesienie zespołu uprawnień składających się na to prawo (nabycie zarządu). Powstaniu zarządu (decyzji) zawsze towarzyszył protokół wydania. Do skutecznego ustanowienia zarządu zawsze niezbędne było przejście posiadania, czyli wydanie nieruchomości stwierdzone protokołem zdawczo-odbiorczym, ponieważ dopiero od dnia podpisania protokołu na zarządcę przechodziły korzyści i ciężary związane związane z zarządzanym terenem (A. Chełchowski - Trwały zarząd nieruchomości publicznych. Wydawnictwo C. H. BECK. Warszawa 2010, s. 34-42) 4. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w szczególności z odpisu z księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości stanowiącej działkę ewid. nr [...], nieruchomość ta jest własnością Skarbu Państwa; podstawą ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa było postanowienie Sądu Rejonowego[...], którym to postanowieniem Sąd stwierdził, ze Skarb Państwa nabył z dniem [...] stycznia 1985 r., w drodze zasiedzenia, własność nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]; prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego [...] została oddalona apelacja od wyroku z dnia 27 stycznia 2005 r. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, i nie wykazała tego strona skarżąca – Z. aby Z. legitymował się decyzją administracyjną o ustanowieniu prawa zarządu do tej nieruchomości czy nawet protokołem wydania nieruchomości. Sąd podziela stanowisko organu, że jest bezsporne, iż wnioskodawca nie posiada dokumentu o ustanowieniu zarządu nad przedmiotową nieruchomością, oraz, że do dnia wydania postanowienia o zasiedzeniu, nieruchomość miała nieuregulowany stan prawny. Przyznaje to w zasadzie sama strona skarżąca, powołując się jedynie na sprawowanie nad nieruchomością nieformalnego zarządu i ponoszenie kosztów z tym związanych. Skoro więc z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli z dniem 1 stycznia 1999 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa, oznaczona jako działka ewid. nr [...] nie pozostawała w zarządzie Z., to nie mogła stać się nieodpłatnie własnością tego Zakładu, stosownie do art. 114 ust. 1 tej ustawy. 5. Słusznie organ stwierdził, że nie można się zgodzić ze skarżącym, iż w jego przypadku nastąpił szczególny przypadek nabycia zarządu nieruchomości, ponieważ przywołany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 1992 r. III ARN 15/92 OSNC 1993/9/158 odnosi się do innego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Podzielić należy z zupełności stanowisko organu, iż Z. nie nabył na podstawie jakiejkolwiek czynności cywilnoprawnej, jak również w inny sposób zarządu, ani żadnego prawa rzeczowego do przedmiotowej nieruchomości, a jedynie roszczenia o zwrot poniesionych na nieruchomość nakładów. 6. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. 7. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.