I SA/Wa 1187/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skarg Gminy O. oraz Przedsiębiorstwa [...] Spółka z o. o. z siedzibą w O. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargi. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o. o. w O., od decyzji Wojewody Małopolskiego nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. stwierdzającej uwłaszczenie Kombinatu [...] działkami nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], położonymi w O., obręb [...] - umorzył postępowanie odwoławcze. W toku postępowania administracyjnego ustalono następujący stan faktyczny: Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 200 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i § 3 ust. 1, 3 i § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Kombinat [...] prawa użytkowania wieczystego niezabudowanej nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w O., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą KW Nr [...]. Wojewoda Małopolski w pkt 2 tej decyzji stwierdził, że w skład nieruchomości wchodzą ponadto urządzenia uzbrojenia terenu nie objęte niniejszą decyzją stosownie do przepisu art. 49 Kodeksu cywilnego. Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2007 r. złożyło Przedsiębiorstwo [...] Spółka z o. o. w O. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniósł, ze uwłaszczenie z mocy art. 200 ust. 1. powołanej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami odnosi się do stanu prawnego istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. i dotyczy państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej posiadających w zarządzie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub gminy. Minister Infrastruktury podniósł, że decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i oznacza przekształcenie istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego gruntów oraz w prawo własności budynków, innych urządzeń i lokali. Minister Infrastruktury wskazał, że przedmiotowe działki gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa, uregulowaną w księdze wieczystej KW Nr [...] i pozostawały w zarządzie jednostki uwłaszczonej, co wynika z aktów notarialnych z dnia 22 maja 1986 r. Rep A: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 127 § 1 Kpa, odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie, tj. osobie posiadającej interes prawny w rozumieniu art. 28 Kpa. Minister Infrastruktury wskazał, że Przedsiębiorstwo [...] Spółka z o.o. w O. nie wykazało interesu prawnego i nie przedłożyło żadnych dokumentów z których wynikałyby jakiekolwiek prawa rzeczowe do powyższych działek. W odwołaniu Przedsiębiorstwo [...] Spółka z o.o. w O. wskazała, iż prowadzi na przedmiotowych działkach działalność polegającą na zaopatrzeniu ludności w wodę w ramach realizacji zadań własnych Gmin będących jej wspólnikami oraz właścicielami tychże gruntów. Minister Infrastruktury podniósł, że wskazane argumenty odnoszą się do interesu faktycznego, nie objętego art. 28 Kpa. Organ odwoławczy zauważył, że dopuszczenie do udziału w postępowaniu uwłaszczeniowym i doręczenie zaskarżonej decyzji nie kreuje samoistnie interesu prawnego Spółki, a Wojewoda Małopolski w decyzji z dnia z dnia [...] listopada 2007 r. wskazał wyraźnie, że decyzja nie obejmuje tych urządzeń, które w związku z art. 49 Kc mogą stanowić własność Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w O. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły Przedsiębiorstwo [...] Spółka z o.o. w O. oraz Gmina O. Gmina O. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako naruszającej art. 7, art. 10 i art. 28 kpa oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2007 r., ewentualnie o stwierdzenie nieważności wskazanych decyzji. W uzasadnieniu skargi Gmina O. wskazała, że nie została pouczona przez organy obu instancji o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, co skutkuje naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i jest kwalifikowaną wadą procesową, stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania. Ponadto organ odwoławczy ani też organ I instancji nie umożliwił skarżącej wypowiedzenia się zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w myśl art. 10 § 1 k.p.a. Gmina O. podniosła, że na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody Katowickiego z dnia [...] czerwca 1995 r., nr [...], działki będące przedmiotem niniejszego postępowania zostały skomunalizowane. Wskazała, że stronami postępowania powinny być cztery Gminy: O., B., B. i K. Tymczasem jedynie Gmina O. została uznana za stronę postępowania, a pozostałe Gminy nie brały udziału w niniejszym postępowaniu, bez własnej winy. Zdaniem skarżącej istotą sprawy jest okoliczność, iż organ administracji nie ustalił prawidłowo wszystkich stron postępowania. Zdaniem Skarżącej Gminy O. zachodzi również przesłanka do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, bowiem powyższe rozstrzygnięcia dotyczą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tj. decyzją Wojewody Katowickiego z dnia [...] czerwca 1995 r. , Nr [...] o przekazaniu na współwłasność gminom: O., B., B., K. m.in. nieruchomości gruntowych stanowiących przedmiot niniejszego postępowania. Przedsiębiorstwo [...] Spółka z o.o. w O. w skardze zarzucała naruszenie; - art. 28 kpa, na skutek przyjęcia, że skarżąca nie jest stroną postępowania w przedmiocie nabycia użytkowania wieczystego nieruchomości wymienionych w decyzji Wojewody Małopolskiego, - art. 10 kpa na skutek uniemożliwienia Spółce czynnego udziału w postępowaniu w efekcie niezawiadomienia Spółki o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie i możliwości wypowiedzenia się co do tego materiału i zgłoszenia nowych wniosków dowodowych, przy czym powyższe naruszenie odnosi się nie tylko do skarżącej, ale także do pozostałych stron postępowania - Gmin będących współwłaścicielami gruntu będącego przedmiotem decyzji organu I instancji; - art. 107 § 1 i 3 kpa, ze względu na wydanie decyzji w postępowaniu odwoławczym bez podstawy prawnej, jak również poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu uzasadnienia faktycznego oraz uzasadnienia prawnego, - w art. 7 kpa w związku z art. 77 kpa, poprzez nie wyjaśnienie w sposób należyty stanu faktycznego sprawy, jak również poprzez nie udzielenie stronom oraz osobom trzecim ochrony i informacji, przewidzianych wart. 9 Kpa, Skarżąca wskazała, że popiera wszystkie zarzuty i twierdzenia zawarte w skardze złożonej przez Gminę O. Skarżąca Przedsiębiorstwo [...] Spółka z o.o. w O. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym, ewentualnie, stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że z racji wypełnianych zadań o charakterze użyteczności publicznej, ma interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przedsiębiorstwo wodociągowo kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków. Zdaniem skarżącej przepis art. 5 ust. 1 powołanej ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków niewątpliwie stanowi materialno-prawną podstawę uzasadniającą udział skarżącej Spółka z o.o. w O. w niniejszym postępowaniu na prawa strony. Drugim przepisem uzasadniającym udział skarżącej Spółki z o.o. na prawach strony w niniejszym postępowaniu jest art. 49 Kc. Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargi wnosił o ich oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Ministra Infrastruktury umarzające postępowanie odwoławcze. Skargi wniesione w rozpoznawanej sprawie należy oddalić, bowiem Minister Infrastruktury nie naruszył przepisów ze skutkiem mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Organ orzekający w sprawie prawidłowo w pierwszej kolejności zbadał czy odwołanie do decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2007 r. zostało wniesione przez podmiot będący stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., bowiem tylko odwołanie wniesione przez stronę w rozumieniu wskazanego artykułu może stanowić podstawę do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Wojewoda Małopolski doręczył decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. A. S.A., Staroście Powiatu O., Burmistrzowi Miasta O. oraz Przedsiębiorstwu [...] Spółka z o.o. w O. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że doręczenie decyzji administracyjnej nie powoduje automatycznego nadania podmiotowi, który ją otrzymał uprawnień strony. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony może być, więc wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z konkretnej normy prawnej, która stanowi podstawę do ustalenia istnienia interesu lub obowiązku danego podmiotu. Stronami postępowania uwłaszczeniowego, toczącego się na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), oprócz Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości i państwowej osoby prawnej legitymującej się w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu do tego gruntu - może być tylko podmiot, który wykaże, że to jemu, a nie osobie prawnej, która domagała się uwłaszczenia, przysługuje prawo do gruntu bądź osoba, która podważa uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa do gruntu obciążonego prawem zarządu, a także osoba legitymująca się prawem rzeczowym do części nieruchomości podlegającej uwłaszczeniu (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 1750/98, LEX nr 48620;). Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu wydania decyzji przez Wojewodę Małopolskiego nie legitymowali się tytułem prawnorzeczowym do działek gruntu objętych decyzją Wojewody Małopolskiego. Skarżący wywodzą interes prawy z decyzji Wojewody Katowickiego z dnia [...] czerwca 1995 r. nr [...]. Wojewoda Katowicki na mocy wskazanej decyzji przekazał na współwłasność gminom O., B., B. i K. mienie Rejonowego Przedsiębiorstwa [...] w O. na podstawie art. 5 ust. 3 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 32, poz. 191 z późn. zm.). Wojewoda Katowicki przekazał na współwłasność wskazanym Gminom między innymi prawa i zobowiązania wynikające z bezumownego użytkowania nieruchomości gruntowych wyszczególnionych w załączniku nr 3 do tej decyzji, który obejmował działki gruntu będące przedmiotem uwłaszczenia decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2007 r. Przedmiotowe działki gruntu znajdują się na terenie Gminy O. Już z samej decyzji Wojewody Katowickiego wynika, że Rejonowe Przedsiębiorstwo [...] w O. użytkowało sporne działki gruntu w sposób bezumowny, a Gmina nabyła jedynie prawa i zobowiązania wynikające z bezumownego użytkowania tych działek przez Przedsiębiorstwo, a nie ich własność. Ponadto należy zwrócić uwagę, że Wojewoda Katowicki wydał decyzję z dnia [...] czerwca 1995 r. na podstawie art. 5 ust. 3 i art. 18 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Przejęcie przez gminę nieruchomości w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, nie jest tożsame z nabyciem z mocy prawa przez gminę prawa własności określonej nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy. Decyzja wydawana w trybie art. 5 ust. 3 powołanej ustawy nie jest decyzją stwierdzającą nabycie z mocy prawa określonej nieruchomości, gdyż jest to decyzja konstytutywna, a nadto mająca zawsze charakter uznaniowy, w odróżnieniu od decyzji wydawanej w trybie art. 5 ust. 1 tejże ustawy mającej charakter deklaratoryjny. Wojewoda Katowicki stwierdził, że jego decyzja z dnia [...] czerwca 1995 r. podlega wykonaniu z dniem 7 lipca 1995 r. i z tą datą zważywszy na konstytutywny charakter wskazanej decyzji nastąpiła komunalizacja mienia. Uwłaszczenie przedmiotowych działek gruntu nastąpiło z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. Oznacza to, że na datę decyzji komunalizacyjnej, przedmiotowe działki gruntu stanowiące własność Skarbu Państwa były w użytkowaniu wieczystym Kombinatu [...]. Tak więc słusznie organ odwoławczy uznał, że skarżącej nie przysługują prawa strony postępowania uwłaszczeniowego. Art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie stanowi podstawy do ustalenia istnienia interesu skarżącego Przedsiębiorstwa [...] Spółka z o.o. w O., a decyzja Wojewody Małopolskiego nie obejmuje tych urządzeń, które w związku z art. 49 Kc mogą stanowić własność Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w O. W sprawie niniejszej przedmiotem postępowania jest decyzja Ministra Infrastruktury umarzająca postępowanie odwoławcze i w tym zakresie objęta jest badaniem Sądu. Organ w pierwszej kolejności dokonał zbadania legitymacji procesowej strony, a stwierdziwszy, że nie posiada legitymacji nie rozpoznawał sprawy merytorycznie. Tak, więc zarzuty skargi odnośnie kwestii merytorycznych nie mogą być przedmiotem rozważań Sądu, gdyż nie były przedmiotem rozważań organu. Skarga jest nieuzasadniona i należało ją oddalić na podstawie artykułu 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).