I SA/Wa 1189/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. oraz T. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P., T. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W związku z wniesieniem skargi na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2002 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego, pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym małżonkowie M. i T. P. wnieśli o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawcy oświadczyli, że ich łączne dochody wynoszą [...] zł brutto: T. P. utrzymuje się z prac dorywczych oraz diet z tytułu pełnionych funkcji społecznych, jedynym źródłem dochodu M. P. jest zaś renta z KRUS w wysokości [...] zł. Wnioskodawcy posiadają dom o pow. [...] m2, nieruchomości rolne ([...] ha zasobów własnych oraz [...] ha oddanego w dzierżawę), las ([...] ha) oraz budynki gospodarcze. Na utrzymaniu skarżących pozostaje pełnoletnia, bezrobotna córka. Na mocy zarządzenia z 24 czerwca 2013 r. skarżący zostali wezwani do udzielenia dodatkowych informacji odnoszących się do wykazywanej przez nich sytuacji majątkowej pod rygorem odmowy uwzględnienia ich wniosków w związku z niewykazaniem przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, m.in. poprzez nadesłanie aktualnych dokumentów ujawniających wysokość deklarowanych dochodów, przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych i lokat oraz odpisów zeznań podatkowych, a także wyjaśnienie, ile wynoszą ich stałe, miesięczne wydatki związane z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych. Wezwanie sądowe w tym przedmiocie skarżący otrzymali 1 lipca 2013 r., jednakże pozostało ono bez odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów tego postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenia złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżących, gdyż z akt sprawy wynika, że deklarowana przez skarżących trudna sytuacja majątkowa, wynikająca z faktu utrzymywania się trzyosobowej rodziny wnioskodawców z dochodów w wysokości ok. [...] zł, uniemożliwiająca, w ocenie skarżących, ich partycypowanie w kosztach postępowania, nie stała na przeszkodzie do wygospodarowania kwoty 100 zł na wpis od skargi, co zostało potwierdzone w skardze z 22 kwietnia 2013 r. (k. 4). W tych warunkach deklaracja skarżących o braku zdolności do ponoszenia we własnym zakresie kosztów postępowania musiała zostać uznana za wymagającą dodatkowego zweryfikowania w trybie art. 255 p.p.s.a., co uzasadniało wezwanie małżonków P. do złożenia uzupełniających oświadczeń oraz nadesłania dokumentów potwierdzających podane we wnioskach o prawo pomocy informacje na temat wysokości osiąganych przez nich dochodów. Skarżący nie udzielili jednakże, pomimo wezwania, żądanych informacji, nie przedstawili też przyczyn, z powodu których uchylili się od wypełnienia tego obowiązku, a w konsekwencji uniemożliwili ustalenie, czy spełniają przesłanki przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego deklarowana przez wnioskodawców kondycja finansowa nie może być uznana za rzeczywiście istniejącą oraz uprawniającą do uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i z tego względu powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z uwagi na to, że wezwanie do złożenia dodatkowych wyjaśnień odnoszących się do wykazanej przez wnioskodawców sytuacji majątkowej nie wywołało zamierzonych skutków, to należało przyjąć, iż skarżący odstąpili od wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na marginesie należy zauważyć, że aczkolwiek wpis od skargi nie został skutecznie uiszczony (zob. dowód wpłaty z dnia 24 kwietnia 2013 r., k. 5), gdyż wpłaty dokonano w sposób nieodpowiadający dyspozycji art. 219 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a., który wymaga, by opłatę sądową uiścić gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu, to uiszczona przez skarżących na rachunek Urzędu Gminy W. kwota 100 zł tytułem wpisu od skargi, jako opłata nienależnie pobrana, powinna zostać im zwrócona, by odzyskane w ten sposób środki mogły zostać wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem w sposób wskazany w art. 219 § 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.