I SA/Wa 119/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi P. W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 342/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1500 (tysiąc pięćset) złotych; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz P. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 listopada 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 342/17 w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku złożonego [...] lipca 2008 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...]. przy ul. [...], oznaczoną nr hip. [...]. W skardze P. W. wniósł o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości, określonej w art. 154 § 6 ppsa; 2) zasądzenie kosztów postępowania; 3) stwierdzenie bezczynności organu, która ma charakter rażącego naruszenia prawa; 4) przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w kwocie [...] zł; 5) dołączenie dokumentów akt sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 342/17, w których znajduje się oryginał pełnomocnictwa notarialnego J. W. udzielonego przez P. W. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wezwał Prezydenta [...] do wykonania prawomocnego wyroku WSA w Warszawie o sygn. akt l SAB/Wa 342/17 zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w terminie 3 miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, a także stwierdzającego, że przewlekłość prowadzonego postępowania przez Prezydenta [...] ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący zarzucił organowi uporczywą bezczynność i pozorne działania, potwierdzające rażące naruszenie prawa. Wskazał, że Sąd wyznaczył Prezydentowi [...] termin 3 miesięcy na załatwienie sprawy, który upłynął w kwietniu 2018 r. Tymczasem organ przez prawie 1 rok od daty otrzymania prawomocnego orzeczenia Sądu, tj. 23 stycznia 2018 r. oraz pomimo wydania wyroku wymierzającego dyscyplinującą grzywnę, nadal nie rozpoznał wniosku. Ponieważ organ nadal jest w zwłoce i nie wykonał prawomocnego wyroku WSA w Warszawie takie traktowanie prawa przez Prezydenta [...] świadczy o braku poszanowania prawa, skutkuje brakiem szacunku i zaufania oraz daje świadectwo bezczynności i samowoli Prezydenta [...]. Nierówne traktowanie spraw interesantów, potwierdza uporczywa bezczynność. Świadczy to o braku sprawiedliwości, a układy i powiązania są preferowane poza kolejnością, choć pierwszy wniosek złożony został w 1990 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że akta dotyczące ww. nieruchomości przesłane zostały do Sądu Rejonowego dla [...] przy piśmie z [...] czerwca 2018 r. Po otrzymaniu wyroku Sądu z 13 listopada 2017 r. w celu ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia warunki określone w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, geodecie uprawnionemu zlecone zostało wykonanie opracowania dotyczącego ustalenia daty rozpoczęcia realizacji inwestycji na gruncie przedmiotowej nieruchomości hipotecznej i wkreślenia granic zrealizowanej inwestycji. Prowadzona była także korespondencja z Archiwum Państwowym [...] w sprawie udostępnienia dokumentacji potwierdzającej realizację inwestycji na gruncie ww. nieruchomości. Dalej Prezydent [...] wskazał, że - biorąc pod uwagę bardzo dużą ilość wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), wagę tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań - organ nie miał możliwości, aby skutecznie zareagować na poprzedni wyrok i rozpoznać wniosek odszkodowawczy. Organ stwierdził, że dalsze czynności w sprawie zostaną podjęte po zwrocie akt z Sądu Rejonowego dla W. [...] oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi P. W. w piśmie z [...] lutego 2019 r. podtrzymał wnioski skargi. Dodał, że żąda wymierzenia Prezydentowi [...] maksymalnej grzywny oraz przyznania skarżącemu sumy pieniężnej nawet, gdy organ wykona wyrok Sądu. Następnie podał, że termin zakreślony przez WSA w wyroku z 13 listopada 2017 r. sygn. akt l SAB/Wa 342/17 upłynął 23 kwietnia 2018 r. 23 stycznia 2018 r. organ został wezwany przez skarżącego do wykonania ww. prawomocnego wyroku (uprawomocnionego 6 stycznia 2018 r.). Pomimo wielu rozmów telefonicznych, osobistych i pism m.in. do z-cy Prezydenta [...], organ nie załatwił sprawy w wyznaczonym terminie i pozostaje nadal w zwłoce (od 1999 r. - l wniosek i w 2008 r. - ll wniosek złożony przez skarżącego). Z ustaleń własnych skarżącego z czerwca 2018 r. wynika, że akta nieruchomości zostały przekazane do Sądu Rejonowego dla W., ze względu na rezygnację kuratora ustanowionego w sprawie dla nieobecnej współwłaścicielki nieruchomości, przy czym kurator został ustanowiony już w 2016 r. Sprawa odbyła się 25 września 2018 r. Wydano orzeczenie, które uprawomocniło się 20 października 2018 r. Od czasu uprawomocnienia się tego orzeczenia organ nie wystąpił o zwrot akt nieruchomości do Sądu Rejonowego dla W. Z tego wynika, że organ działa na niekorzyść skarżącego, gdyż będąc w posiadaniu akt do czasu terminu zakreślonego przez WSA, czy nawet do czasu przekazania ich do Sądu Rejonowego dla W. nie robił nic, aby sprawę zakończyć. Ponadto od czasu uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w Sądzie Rejonowym [...] (od października 2018 r.) minęło tyle czasu do dzisiaj, że można było wystąpić o ich zwrot. Przewlekłość postępowania, polegająca na wykonywaniu czynności pozornych w dużych odstępach czasowych, powoduje że organ jest bezczynny, mnoży czynności ponad potrzebę. Uporczywa bezczynność i brak poszanowania prawa przez organ, tłumaczenia dotyczące dużej ilości spraw i prowadzonej korespondencji nie powinny mieć miejsca. 20-letnie oczekiwanie na rozpatrzenie wniosku, prawomocny wyrok WSA, rażące naruszenie prawa, daje świadectwo samowoli Prezydenta [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 13 listopada 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 342/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lipca 2008 r. o odszkodowanie za nieruchomość, położoną w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął 30 kwietnia 2018 r., skoro – jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 342/17 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy 31 stycznia 2018 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał wniosku z [...] lipca 2008 r. o przyznanie odszkodowania za przejęcie przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu. Skarga P. W. o wymierzenie grzywny jest zatem zasadna. Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa" grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w związku z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Analizując przebieg postępowania administracyjnego od chwili otrzymania przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Sądu z 13 listopada 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 342/17 wraz z aktami sprawy Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1500 zł. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że organ po otrzymaniu wyroku Sądu z 13 listopada 2017 r. nie był bezczynny. Prezydent [...] podjął w sprawie czynności wyjaśniające, zmierzające do załatwienia sprawy. Prezydent [...] pismem z [...] lutego 2018 r. wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa w [...] o akta lokalizacyjne przedmiotowej nieruchomości. Następnie pismami z [...] kwietnia 2018 r. organ wystąpił do I. [...] S.A., Zarządu Dróg Miejskich w [...], Archiwum Biura Organizacji Urzędu [...] o informacje i dokumenty dotyczące realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie (zwłaszcza budowy budynku) oraz objęcia przez ZDM części przedmiotowego terenu pod ulice. Pismem z [...] kwietnia 2018 r. organ skierował do P. W. informację o stanie sprawy. Pismami z [...] maja 2018 r. i [...] lipca 2018 r. organ wystąpił do Archiwum Państwowego [...] o przesłanie dokumentacji dotyczącej realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie. Organ otrzymał też opinię geodezyjną z [...] sierpnia 2018 r. nt. określenia granic inwestycji wraz z ustaleniem daty jej rozpoczęcia. Zgromadził też wydruki Z rejestru gruntów i budynków z [...] sierpnia 2018 r. dla działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Na przedłużający się tok niniejszej sprawy niewątpliwie wpływ miało toczące się postępowania o zwolnienie adw. A. L. z funkcji kuratora dla nieobecnej dawnej współwłaścicielki nieruchomości S. W. z R. i uchylenie kurateli. Organ musi mieć bowiem ustalić w sposób pewny, kto reprezentuje jedna ze stron postępowania o odszkodowanie. Postepowanie to zakończyło się prawomocnym orzeczeniem w październiku 2018 r. według oświadczenia skarżącego. Akta dotyczące przedmiotowej nieruchomości zostały zwrócone przez Sąd Rejonowy dla W. [...] do organu [...] marca 2018 r. Na wysokość orzeczonej grzywny miały wpływ także takie okoliczności jak to, że zwłoka organu w wykonaniu wyroku Sądu nie jest rażąco nadmierna, na tle innych tego typu spraw - wynosi ponad 11 miesięcy. Nie można pominąć i tego, że jest to pierwszy przypadek zwłoki organu w wykonaniu wyroku Sądu z 13 listopada 2017 r., jaki miał miejsce w niniejszej sprawie. Nie można pominąć i tego, że Sądowi znana jest z urzędu duża ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta [...] o odszkodowania za nieruchomości objęte tzw. dekretem warszawskim. Ten stan potwierdził organ w odpowiedzi na skargę. Zatem powodem nierozpatrywania wniosku o odszkodowanie jest znaczne obciążenie organu sprawami odszkodowawczymi. Zwłoka organu nie jest zatem spowodowana jego ewidentnie złą wolą, której przyczyny nie są znane. Okoliczność ta nie uwalnia organu od odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego wyroku Sądu, niemniej jednak musi być uwzględniona przy nakładaniu tego tytułu sankcji ustawowych. Sąd miał także na uwadze także to, że sprawy o odszkodowania za przejęcie tzw. nieruchomości [...] są sprawami skomplikowanymi, ponieważ opierają się na przesłankach odnoszących się do okoliczności o odległej perspektywie czasowej, a przez to trudnych do wyjaśnienia. W tej sytuacji Sąd, uznał, że grzywna w orzeczonej wysokości będzie dla organu adekwatną do okoliczności sprawy sankcją finansową. W ocenie Sądu, wskazane wyżej okoliczności niniejszej sprawy świadczą także o tym, że przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania odszkodowawczego, po wyroku Sądu z 13 listopada 2017 r. nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd uznał za bezzasadną skargę w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ppsa. Zdaniem Sądu, tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków niewykonywania wyroków sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie taki przypadek, z opisanych wyżej względów, nie zachodził. Trzeba wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że domaganie się przyznania skarżącym od organu sumy pieniężnej wymaga wykazania powstania szkody w danej sprawie odszkodowawczej, która jest skutkiem niewykonania wyroku Sądu (por. np. wyrok NSA z 3 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 2354/16; wyrok NSA z 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17). Taka szkoda, która powstałaby w toczącym się postępowaniu odszkodowawczym, nie została w niniejszej sprawie wykazana. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz art. 151 w zw. z art. 154 § 7 ppsa (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego od skargi (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa.