I SA/Wa 119/24

WyrokWSA w Warszawie2024-07-30

Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Magdalena Durzyńska, Justyna Wtulich-Gruszczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca wydanie innej decyzji z naruszeniem prawa, wydana po upływie 10 lat od doręczenia pierwotnej decyzji, może zostać uchylona z powodu błędnej oceny rażącego naruszenia prawa przez organ?
Ratio decidendi
Minister Rozwoju i Technologii błędnie ocenił, że decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 2006 r. o nabyciu przez PKP prawa użytkowania wieczystego gruntu została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Sąd uznał, że w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej organ dysponował odpisem z księgi wieczystej, w której jako właściciel wpisany był Skarb Państwa, a wpisy te są wiążące dla organów administracji. Późniejsze wydanie decyzji komunalizacyjnej na rzecz gminy nie mogło stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, gdyż wady decyzji muszą tkwić w niej samej, a nie wynikać z późniejszych zdarzeń prawnych. Wobec tego, że Minister nie wykazał rażącego naruszenia prawa, jego decyzja stwierdzająca wydanie decyzji z naruszeniem prawa była błędna.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy własną decyzję stwierdzającą, że decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 2006 r. o nabyciu przez PKP prawa użytkowania wieczystego gruntu została wydana z naruszeniem prawa. Minister uznał, że grunt ten stanowił własność Gminy, a nie Skarbu Państwa, co miało być podstawą do stwierdzenia naruszenia prawa przy uwłaszczeniu PKP. PKP wniosło skargę do WSA, zarzucając ministrowi m.in. błędną wykładnię przepisów ustawy o komercjalizacji PKP oraz przepisów dotyczących mienia komunalnego i ksiąg wieczystych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 26 października 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra z dnia 27 kwietnia 2023 r. i zasądził od Ministra na rzecz Polskich Kolei Państwowych S.A. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, Protokolant referent Krzysztof Włoczkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2024 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 26 października 2023 r. nr DO-II.7610.179.2022.BK w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 27 kwietnia 2023 r nr DO-II.7610.179.2022.AB; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz Polskich Kolei Państwowych S.A. w W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z 26 października 2023 r. nr DO-Il.7610.179.2022.BK Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy własną decyzję z 27 kwietnia 2023 r. nr DO-Il.7610.179.2022.AB stwierdzającą, że decyzja Wojewody Kujawsko- Pomorskiego z 29 września 2006 r. nr WRR.IV.7720-143/06 o nabyciu z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. 0,0790 ha, obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. 0,0790 ha, uregulowana w księdze wieczystej [...], została wydana z naruszeniem prawa. Jak wynika z akt sprawy, Wojewoda Kujawsko Pomorski decyzją z 29 września 2006 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez PKP prawa użytkowania wieczystego wyżej opisanego gruntu. na podstawie art. 35 w zw. z art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.), dalej "ustawa komercjalizacyjna". Następnie decyzją z 27 kwietnia 2023 r. Minister Rozwoju i technologii stwierdził, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa. PKP wniosło o ponowne rozpoznanie sprawy. Rozpoznając sprawę Minister Rozwoju i Technologii zbadał tę decyzję pod kątem istnienia podstaw do stwierdzenia nieważności – art. 156 k.p.a. Odwołując się do treści art. 34 ustawy o komercjalizacji Minister wywiódł, że uwłaszczeniu w tym trybie może nastąpić wyłącznie w odniesieniu do gruntów stanowiących w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz 27 października 2000 r. własność Skarbu Państwa. Zdaniem Ministra przedmiotowa nieruchomość w obu datach stanowiła własność Gminy Miasta [...]. Z akt sprawy wynika bowiem, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z 31 stycznia 2020 r. nr KKU-33/19 uchyliła decyzję Wojewody Kujawsko Pomorskiego z 24 stycznia 2019 r. znak WSPN.I.7532.148.2017.ZD, odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasto [...] własności przedmiotowej nieruchomości. WSA w Warszawie wyrokiem z 10 sierpnia 2020 r sygn.. akt I SA/WA 702/20, oddalił skargę. Decyzja KKU z 31 stycznia 2020 r., nr KKU-33/19 jest więc decyzją ostateczną i prawomocną i stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej prawa własności na rzecz Miasta [...]. Uwłaszczenie dokonywane na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji nie może odnosić się do mienia gminy. Organ uznał, że bez znaczenia dla oceny legalności uwłaszczenia pozostaje to, że decyzja komunalizacyjna obejmująca ww. nieruchomość wydana została w okresie późniejszym. Potwierdza ona bowiem stan prawny jaki zaistniał w dniu 27 maja 1990 r. Skoro zatem na dzień 5 grudnia 1990 jak i 27 października 2000 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ale Gminy to uwłaszczenie na niej przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe naruszało w sposób rażący art. 34 ustawy o komercjalizacji. Zważywszy jednak, że doręczenie weryfikowanej decyzji miało miejsce przeszło 10 lat temu (w dniu 7 sierpnia 2008 r. - co wynika ze zwrotnych potwierdzeń jej odbioru) nie można obecnie stwierdzić jej nieważności. Organ zaś zobligowany jest w takim przypadku do stwierdzenia, że kontrolowana decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie: 1. prawa materialnego tj. art 34 w zw. z art. 35 ustawy z dnia 08.09.2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do wadliwego uznania, iż przesłanką do odmowy stwierdzenia nabycia prawa w przedmiotowych okolicznościach może być brak potwierdzenia tytułu prawnego do zarządzania terenem przedmiotowych działek, podczas gdy rzeczony przepis art. 34 ustawy o komercjalizacji warunkuje stwierdzenia nabycia od posiadania przez PKP danej nieruchomości, a nie od zarządzania nią; 2. prawa materialnego tj. przepisu art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez jego wadliwe zastosowanie 1 ustalenie istnienia przesłanek wydania decyzji komunalizacyjnej przedmiotowej działki w sytuacji, w której przedmiotowa działka niewątpliwie należała do PKP, gdyż była w użytkowaniu PKP, jak i posiadaniu tegoż przedsiębiorstwa państwowego; 3. naruszenie prawa materialnego tj. przepisu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2204 ze zm.) poprzez jego wadliwe niezastosowanie i nieuwzględnienie wynikające z treści księgi wieczystej domniemania prawnego, iż właścicielem przedmiotowych jest Skarb Państwa, co z kolei doprowadziło do błędnego wydania decyzji odmownej; 4. naruszenie prawa materialnego t.j. art. 34a ustawy z dnia 08.09.2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" poprzez jego błędne niezastosowanie i wydanie decyzji ustalającej de facto nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27.05.1990 r. przez Gminę prawa własności przedmiotowej nieruchomości gruntowej, która to działka niewątpliwie była w posiadaniu Polskich Kolei Państwowych, w związku z czym z dniem 1 czerwca 2003 r. działka ta nie podlegała komunalizacji; 5. mające istotne znaczenie dla treści zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu postępowania t.j. art. 35 ust. 3 ustawy o komercjalizacji w zw. z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 3 stycznia 2000 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach poprzez nieuwzględnienie przedłożonego przez wnioskodawcę wypisu z ewidencji środków trwałych zlokalizowanych na przedmiotowych działkach pomimo, iż obowiązujący ww. przepis powszechnie obowiązującego prawa enumeratywnie dopuszcza możliwość opierania przedmiotowego wniosku na rzeczonej ewidencji, co doprowadziło do błędnego wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nabycia prawa przez wnioskodawcę, podczas gdy potwierdzenie posiadania przez PKP może nastąpić w oparciu o którykolwiek, co najmniej jeden z dowodów wymienionych w § 2 ust. 1 rozporządzenia; 6. mające istotne znaczenie dla treści zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu postępowania t.j. przepisu art. 76 § 1 k.p.a. poprzez nieuznanie księgi wieczystej dot. przedmiotowej nieruchomości za dokument urzędowy i tym samym nieuznanie, iż stanowi ona dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone, tj. że właścicielem przedmiotowych działek jest Skarb Państwa, co doprowadziło do wadliwego wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nabycia prawa, co ma szczególne znaczenie w świetle braku decyzji komunalizacyjnej na rzecz właściwej gminy; 7. mające istotne znaczenie dla treści zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu postępowania w postaci przepisu art. 76 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią dokumentu urzędowego w postaci księgi wieczystej w sytuacji, gdy organ nie przeprowadził dowodów przeciwko treści dokumentu urzędowego, a ograniczył się jedynie do stwierdzenia braku dowodów potwierdzających treść dokumentu urzędowego, co ma szczególne znaczenie w świede braku decyzji komunalizacyjnej na rzecz gminy; 8. mające istotne znaczenie dla treści zaskarżonego orzeczenia naruszenie przepis art. 18 ustawy 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez błędne oparcie zaskarżonej decyzji na stwierdzeniu, iż gmina nabyła prawa prawo własności nieruchomości, podczas gdy brak jest decyzji komunalizacyjnej dot. przedmiotowej działki, a organ prowadzący postępowania nie może w ramach niniejszego postępowania dokonywać nieformalnych ustaleń wymagających zgodnie z ustawą komunalizacyjną wydania przez właściwy organ decyzji administracyjnej; 9. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci przepisu art. 87 ust. 1 w zw z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. poprzez jego wadliwe niezastosowanie i nieuwzględnienie, iż w sytuacji, w której Przedsiębiorstwo Państwowe Polskie Koleje Państwowe (tj. państwowa jednostka organizacyjna) posiadało w użytkowaniu nieruchomości objęte działką [...] w [...] w dniu wejścia rzeczonej ustawy w życie, tj. w dniu 1 sierpnia 1985 r., w związku z czym z mocy prawa działka ta przeszła w zarząd wskazanej jednostki, w związku czym nie istnieje wymóg legitymowania się przez obecne PKP SA fizycznym dokumentem oddania nieruchomości w zarząd, powinno zostać uznane przez organy administracyjne rozpatrujące sprawę za okoliczność wyłączającą możliwość stwierdzenia nabycia nieruchomości przez Gminę. Mając na uwadze wskazane powyżej zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022, poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, co wymaga ustalenia czy decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), lub czy wypełnienia inne przesłanki nieważnościowe określone w art. 156 § 1 K.p.a. Postępowanie takie - o stwierdzenie nieważności decyzji - ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt. III ARN 70/95 OSNP 1996/18/258). Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja ( m.in. orzeczenie NSA z 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04, Lex 165717). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności zarówno skutki gospodarcze jak i społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym wyrażonej w art. 16 K.p.a. zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. A zatem nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo w sytuacji - gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło. W konsekwencji takiego stanowiska w orzecznictwie sądowoadministracyjnymi utrwalił się pogląd, że dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny (tak m.in. WSA w Warszawie wyrok z dnia 4 marca 2004 r. IVSA 3121/02 Lex 156916). W niniejszej sprawie organ oceniał decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 29 września 2006 r. nabycie przez PKP S.A. prawa użytkowania wieczystego wyżej opisanego gruntu. Materialnoprawną podstawę tego rozstrzygnięcia Wojewody stanowił art. 34 ustawy o komercjalizacji, w myśl którego grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych 21, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Nabycie praw, o których mowa w ust. 1, nie może naruszać praw osób trzecich (art. 34 ust. 4 powołanej ustawy). Oznacza to, że regulacją tą obejmowane były wyłącznie grunty Skarbu Państwa, które na dzień dzień 5 grudnia 1990 r., pozostawały w posiadaniu Polskich Kolei Państwowych. W takiej sytuacji z dniem wejścia w życie ustawy komercjalizacyjnej (27 października 2000 r.) stawały się przedmiotem prawa wieczystego użytkowania PKP. Minister uznał, że wobec uchylenia decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 24 stycznia 2019 r. znak WSPN.I.7532.148.2017.ZD, o odmowie komunalizacji i stwierdzenie, że Gmina Miasto [...] nabyła z mocy prawa przedmiotową nieruchomość z dniem 27 maja 1990 r., istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej bowiem grunt w dacie uwłaszczenia stanowił własność Gminy a nie Skarbu Państwa. Sąd tej oceny nie podziela. Wojewoda wydający decyzję z z 29 września 2006 r. posługiwał się aktualną na dzień wydania tej decyzji treścią księgi wieczystej nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...], w której w dziale II jako właściciel nieruchomości wpisany był Skarb Państwa na podstawie zarządzenia Minister Przemysłu i Handlu z 25 stycznia 1949 r. (odpis z księgi wieczystej w aktach administracyjnych). Gmina, dopiero po uzyskaniu decyzji stwierdzającej nabycie prawa do ww. gruntu złożyła wniosek o założenie nowej księgi wieczystej, która została założona pod nr [...], co nastąpiło w 2007 r. Ja się przyjmuje w orzecznictwie sądowadminsitracyjnym o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, tj. gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Nie każde naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. Powinna mieć ona zastosowanie tylko w wypadkach ściśle wskazanych przez ustawodawcę i tylko z powodu istotnych, oczywistych naruszeń przepisów a naruszenie to ma charakter kwalifikowany a skutek jaki niesie za sobą taka decyzja jest nie do pogodzenia z obowiązującym porządkiem prawnym. Nie może zaś zostać uznana za wydaną z naruszeniem prawa i to w stopniu rażącym decyzja, która w dacie jej wydawania była rozstrzygnięciem prawidłowym, a dopiero na skutek okoliczności, które ujawniły się później, t.j. na skutek zmiany stanu prawnego, czy zmiany sposobu interpretacji danego przepisu, okazała się być wadliwa. Jak wynika z akt sprawy decyzja uwłaszczeniowa nie została wydana w warunkach nieważnościowych. W dacie jej wydania organ dysponował dokumentem urzędowym w postaci odpisu z księgi wieczystej w którym jako właściciel gruntu ujawniony był Skarb Państwa. Kwestia władania przez PKP tym gruntem nie była i nie jest kwestionowana. Stan ten ulegał zmianie dopiero z chwilą wydania przez KKU decyzji z 31 stycznia 2020 r. którą uchylono decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 24 stycznia 2019 r. o odmowie komunalizacji i skomunalizowano na rzecz Gminy [...] przedmiotową nieruchomość. Oczywiście decyzja komunalizacyjna wydawana na podstawie art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, czyli potwierdza fakt przejścia danego mienia ogólnonarodowego (państwowego) na własność jednostki samorządu terytorialnego, który nastąpił z mocy samego prawa z dniem 27 maja 1990 r. to jednak w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej Wojewoda Kujawsko-Pomorski taką decyzją nie dysponował a dysponować nie mógł gdyż została wydana dopiero w 2020 r. Istotnie decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny jednakże Gmina może dopiero się powoływać na nabycie gruntu z mocy prawa ale dopiero po jej wydaniu. (p. NSA w wyroku z dnia 13 listopada 2020 r., I OSK 3116/18). Tymczasem wada stanowiąca podstawę do stwierdzenia nieważności musi tkwić w samej decyzji a nie wynikać z późniejszych zdarzeń prawnych. Poza tym Wojewoda dysponował odpisem z księgi wieczystej w której jako właściciel wpisany był Skarb Państwa. Organ nie ma natomiast kompetencji do badania treści ksiąg wieczystych i wpisami tymi jest związany. wpis do księgi wieczystej, po myśli art. 6268§ 6 k.p.c. jest orzeczeniem, którego organ administracji nie może podważać ani modyfikować. Poza tym, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece istnieje domniemanie prawne, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym sanem prawnym. Domniemanie to jest domniemaniem obalalnym jednakże w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej PKP domniemanie to nie zostało obalone. Podnoszone w skardze kwestie wypisów z rejestru gruntów przy istniejącym wpisie w księdze wieczystej nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia. Nie były także przedmiotem analizy kwestie związane z posiadaniem przedmiotowego gruntu przez PKP. Organ uznał tę okoliczność za udowodnioną i nie stanowiąc osi sporu w tej sprawie ( zarzut 1, 2, 5). Organ nie badał w tym postępowaniu decyzji komunalizacyjnej gdyż ta jest ostateczna i wiąże organy (zarzut 4). Organ prowadził postępowanie pod kątem istnienia przesłanek nieważnościowych w decyzji uwłaszczeniowej. Zarzuty w tym zakresie (braku podstaw do komunalizacji) nie mają znaczenia przy tej ocenie. Dlatego, w ocenie Sądu nie było podstaw do uznania, że wydając decyzję uwłaszczeniową organ dopuścił sią naruszenia i to w sposób kwalifikowanych przepisów prawa materialnego czy procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Z tych względów błędna była ocena Ministra, że decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 29 września 2006 r. o nabyciu przez PKP prawa użytkowania wieczystego opisanej na wstępie nieruchomości została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a tylko z uwagi na upływ czasu, a więc zaistnienie jednej z przesłanek przewidzianych w art. 156 § 2 k.p.a., nie jest możliwe stwierdzenie jej nieważności. Okoliczność ta mogła być natomiast podstawą do wszczęcia postępowania wznowieniowego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Podsumowując Sąd uznał za zasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez Ministra art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, a także – na podstawie art. 135 P.p.s.a. – uchylił decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 27 kwietnia 2023 r. (pkt 1 wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U.2023.1964 ) i zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postepowania w wysokości 680 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło