I SA/Wa 1192/17

WyrokWSA w Warszawie2017-10-24

Skład orzekający: Iwona Kosińska, Gabriela Nowak, Dariusz Pirogowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości rolnej, wydana na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, może być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, jeśli dotyczyła nieruchomości rolnej, a nie gospodarstwa rolnego?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak i poprzedzająca ją decyzja tegoż organu, zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ Minister nie dostrzegł, że decyzje o przejęciu nieruchomości rolnej na własność Państwa były obarczone kwalifikowaną wadą prawną. W szczególności, organ nadzoru nieprawidłowo ocenił legalność decyzji Wojewody P. i Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O., błędnie stosując przepisy dotyczące przejęcia gospodarstw rolnych do nieruchomości rolnej, która nie stanowiła zorganizowanej całości gospodarczej.
Stan faktyczny
Skarżący M. A. i J. A. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z 1973 r. i 1974 r. o przejęciu na rzecz Państwa opuszczonej nieruchomości rolnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności tych decyzji. Skarżący zarzucili organowi naruszenie przepisów k.p.a., w tym art. 7, 77 § 1, 107 § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wskazując na błędne przyjęcie, że decyzje o przejęciu nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2014 r. Zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz M. A. i J. A. solidarnie kwotę 440 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2017 r. sprawy ze skargi M. A. i J. A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] ; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz M. A. i J. A. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] czerwca 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] marca 2014 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody P. z [...] stycznia 1974 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z [...] listopada 1973 r. nr [...] orzekającej o przejęciu na rzecz Państwa opuszczonej nieruchomości rolnej. Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydana została przy następujących ustalenia stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy: Decyzją z dnia [...] listopada 1973 r., Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O., działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz. 174 ze zm.), orzekło o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości rolnej o pow. [...] ha wraz z zabudowaniami, położonej we wsi C., gm. M., zapisanej w księdze wieczystej nr [...] jako własność F. B.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że nieruchomość ta została przez właściciela opuszczona w [...] r. i od tego czasu pozostaje niezagospodarowana. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Wojewody P. z dnia [...] stycznia 1974 r. Na wniosek F. B. z 1991 r., w którego miejsce po jego śmierci wstąpili M. A. i J. A. wszczęte zostało postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji W następstwie przeprowadzonego postępowania nadzorczego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2014 r., utrzymaną w mocy własną decyzją z [...] czerwca 2014 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody P. z [...] stycznia 1974 r. oraz utrzymanej przez nią decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z [...] listopada 1973 r. Odwołując się do regulacji z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. oraz § 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 39, poz. 198) jak też definicji gospodarstwa rolnego sformułowanej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz.U. z 1972 r. Nr 31, poz. 215), Minister podnosił, że przedmiotowej sprawie podstawowe znaczenie ma ustalenie, czy nieruchomości położone we wsi C. stanowiły gospodarstwo rolne oraz czy było ono opuszczone. W tym kontekście zaś zwracał uwagę, iż z akt sprawy wynika, że grunty wchodzące w skład gospodarstwa stanowiącego własność F. B. w momencie ich przejęcia na rzecz Państwa (1973 r.) obejmowały grunty orne kl. IV o pow. 0,15 ha, grunty orne kl. Vlz o pow. 0,72 ha, pastwiska kl. VI o pow. 0,10 ha, lasy kl. VI o pow. 0,91 ha, drogi o pow. 0,03 ha oraz zabudowania kl. VI o pow. 0,12 ha. W związku z czym ocenił, że przejęta nieruchomość stanowiła w świetle ww. przepisów gospodarstwo rolne. Przedmiotowe tereny obejmowały bowiem grunty orne, pastwiska trwałe, czyli nieruchomości rolne a także lasy, w niewielkiej części drogi i tereny zabudowane. Jednocześnie uznawał za bezpodstawne zarzuty skarżących, w których wskazywali oni, iż ze względu na rekreacyjny charakter nieruchomości oraz jej położenie i niską klasę gruntów, nie nadawała się ona do rolniczego zagospodarowania. Niska jakość użytków rolnych oraz położenie określonych gruntów nie zwalnia bowiem właściciela od obowiązku rolniczego ich wykorzystania, nie powoduje też utraty rolnego charakteru. Ponadto Minister podnosił, że oględziny przedmiotowego gospodarstwa rolnego dokonane komisyjnie w dniach: [...] lutego 1971 r., [...] maja 1972 r. i [...] września 1972 r. wykazały, że ww. nieruchomości wraz z zabudowaniami i przynależnościami zostały opuszczone przez właściciela w roku [...] i od tego czasu grunty leżą odłogiem. Gospodarstwo F. B. spełniało zatem wszystkie przesłanki warunkujące uznanie go za gospodarstwo rolne, odpowiadało również kryteriom gospodarstwa opuszczonego, gdyż w dacie przejęcia oraz podczas trzech przeprowadzanych jego lustracji nie zamieszkiwał w nim ani jego właściciel, ani nikt z jego rodziny. Nie było ono przy tym uprawiane, ani poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli M. A. i J. A., zarzucając jej naruszenie: 1. art. 7 k.p.a., polegającego na zaniechaniu podjęcia wszystkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, 2. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz błędne rozpatrzenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, 3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w decyzji organu administracji, dlaczego odmówiono wiarygodności twierdzeniom skarżących, 4. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a poprzez błędne przyjęcie, iż decyzja Wojewody P. z dnia [...] stycznia 1974 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 2 ustawy o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, rozwinięte w motywach skargi, wnieśli oni o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia [...] lutego 2015 r. sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Wyrok ten w następstwie rozpoznania wywiedzionej przez M. A. i J. A. skargi kasacyjnej, został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] maja 2017 r. sygn. akt [...]. Sąd kasacyjny zwrócił uwagę, iż art. 2 ust. 1 ustawy z 1957 r. regulował kwestię przejmowania opuszczonych "gospodarstw rolnych", a nie wszelkich nieruchomości wskazujących cechy opuszczenie. Wywodził nadto, odwołując się do definicji gospodarstwa rolnego zawartej w § 2 rozporządzeni Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r.., że nieruchomość rolna jest jedynie podstawowym składnikiem gospodarstwa rolnego, wobec czego była ona objęta szczególnym reżimem prawnym dopiero wówczas gdy wchodziła lub potencjalnie mogła wchodzić w skład gospodarstwa rolnego. W związku z czym organ rozpoznający sprawę w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a następnie Sąd pierwszej instancji, kontrolując zgodność z prawem decyzji rozstrzygającej żądanie stwierdzenia nieważności, obowiązani są przeprowadzić wszechstronną ocenę zgromadzonego w postępowaniu zwykłym materiału dowodowego, który dał podstawę do wydania decyzji o "przejęciu nieruchomości rolnej" na własność Państwa. Podkreślał przy tym, że istotą całej sprawy było wyjaśnienie, przez kontrolę prawidłowości procesu subsumpcji zastosowaną przez organ nadzoru, czy decyzja w postępowaniu zwykłym wydana do "nieruchomości rolnej" mogła stosować rozwiązania prawne odnoszące się do gospodarstwa rolnego, nie naruszając tym rażąco prawa. Zwracał jednocześnie uwagę, że zastosowanie przepisu prawa do stanu faktycznego niezapisanego w przepisie prawa stanowi rażące naruszenie prawa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] maja 2017 r. sygn. akt [...] Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Rozpoznając zatem sprawę, przy uwzględnieniu dyspozycji normy prawnej zawartej w tym przepisie, skład orzekający ocenił, że skarga M. A. i J. A. jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak też poprzedzająca ją decyzja tegoż organu z [...] października 2011 r., nr [...] wydane zostały z mającym wpływ na wynika sprawy naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., będącym konsekwencją niewłaściwie przeprowadzonej kontroli legalności decyzji Wojewody P. z [...] stycznia 1974 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z [...] listopada 1973, skutkiem czego było niedostrzeżenie obarczenia ich kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w tym przepisie. Kontrolowanymi przez Ministra decyzjami orzeczono o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, za wyjątkiem służebności gruntowych, nieruchomości rolnej o ogólnej powierzchni [...] ha wraz zabudowaniami, położonej we wsi C., stanowiącej własność F. B., a opuszczonej w [...] r. Materialnoprawną ich odstawą był zaś art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz. 174 ze zm.), który to przepis w ust. 1 stanowił, iż gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. Jako, że przepis ów stanowił o możliwości przejęcia opuszczonych "gospodarstw rolnych", punktem wyjścia dla oceny legalności decyzji Wojewody P. i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. było – jak zasadnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z [...] maja 2017 r. – ustalenie, czy decyzja wydana w postępowaniu zwykłym do "nieruchomości rolnej" mogła stosować rozwiązania prawne odnoszące się do "gospodarstwa rolnego", nie naruszając tym samym rażąco prawa. Przy czym formułując w tym względzie swoją ocenę organ nadzoru winien mieć na względzie, że rażące naruszenie prawa to zastosowanie przepisu prawa do stanu faktycznego niezapisanego w tym przepisie, na podstawie którego została wydana decyzja w trybie zwykłym. Takich ustaleń w trakcie weryfikacji ww. decyzji Minister nie poczynił, a ma to fundamentalne znaczenie w sprawie, gdyż pojęcie "nieruchomości rolnej" jak też "gospodarstwa rolnego" nie są synonimami służącymi do oznaczenia tożsamej rzeczy, które na gruncie obowiązującego wówczas prawa mogły by być stosowne zamiennie. W stanie prawnym obowiązującym w dacie podejmowania przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. decyzji o przejęciu nieruchomości rolnej, obydwa te pojęcia zdefiniowane były w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz.U. z 1972 r. Nr 31, poz. 215). Tak więc w myśl § 1 ust. 1 tego rozporządzenia nieruchomość uważana była za rolną, jeżeli jest lub mogła być użytkowana na cele produkcji rolnej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Przy czym w myśl ust. 3 § 1 nie uważało się za nieruchomość rolną nieruchomości należących do tej samej osoby lub osób, jeżeli ich łączny obszar nie przekracza 0,5 ha. Z kolei za gospodarstwo rolne, w myśl § 2 powyższego rozporządzenia, uważano wszystkie należące do tej samej osoby (osób) nieruchomości rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (ust.1). Do gospodarstwa rolnego zalicza się również lasy i grunty leśne oraz nieużytki należące do właściciela nieruchomości określonych w ust. 1, jeżeli stanowią lub mogą stanowić z tymi nieruchomościami zorganizowaną całość gospodarczą (ust.2). Z definicji tych wynika zatem wprost, że pojęcie gospodarstwa rolnego jest pojęciem szerszym niż pojęcie nieruchomość rolna, która stanowi wyłącznie jeden ze składników owego gospodarstwa. Wprawdzie podstawowy, ale co do zasady nie jedyny, które je tworzy. Przy czym to z przejęciem "gospodarstwa rolnego", a nie "nieruchomości rolnej" ustawodawca powiązał skutek prawny w postaci umorzenia ciążących na jego właścicielu zobowiązań podatkowych i innych wobec Skarbu Państwa i instytucji państwowych (por. § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych – Dz.U. Nr 39, poz. 198 ze zm.). Wyklucza to zatem stosownie rozwiązania z art. 2 ustawy w celu przejmowania w jedynie nieruchomości, nawet jeśli miałyby one charakter rolny. Tym bardziej nie może być on zastosowany do nieruchomości, które ze swej istoty tego rolnego charakteru są pozbawione. Na gruncie rozpoznawanej sprawy ma to o tyle znaczenie, że wśród przejętych jako rolne nieruchomości F. B. część z nich (o pow. [...]) ha stanowiła las, który choć mógł stanowić część gospodarstwa rolnego (przy spełnieniu warunku, o którym mowa w § 1 ust. 2 ww. rozporządzenia), to z całą pewnością nie mieścił się w definicji nieruchomości rolnej, a to o jej przejęciu - a nie gospodarstwa rolnego - orzekło Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. w decyzji z [...] listopada 1973 r., utrzymanej następnie w mocy decyzją Wojewody P. z [...] stycznia 1974 r. To zaś prowadzi musi do wniosku, że ujęte w nich rozstrzygnięcia pozostają w oczywistej sprzeczności z treścią normatywną stanowiącego ich materialnoprawną podstawę art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., a tym samym naruszają ów przepis w sposób, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Niezależnie od powyższego nawet gdyby czysto teoretycznie przyjąć, że w sprawie rozstrzyganej ostatecznie przez Wojewodę P. decyzją z 1974 r. intencją organów było przejęcie "gospodarstwa rolnego", a zawarte sentencji decyzji sformułowanie odnoszące się do "nieruchomości rolnych", stanowi swego rodzaju "skrót myślowy" osoby redagującej jej tekst, to wobec rażącego naruszenia norm postępowania towarzyszących wydaniu decyzji, nie mogłaby się ona w obrocie prawnym ostać. Orzekając w trybie art. 2 ww. ustawy organy bowiem winny w pierwszej kolejności ustalić, czy nieruchomości mające wchodzić w skład gospodarstwa mają charakter rolny w rozumieniu § 1 rozporządzenia z dnia 28 rozporządzenia 1964 r., czy nie. Bez zbadania tej okoliczności nie jest wszak w ogóle możliwe wyprowadzenie konkluzji, że w konkretnym wypadku mamy do czynienia z gospodarstwem rolnym, które jako takie mogło dopiero być uznane za opuszczone. Dla poczynienia tych ustaleń nie jest natomiast wystarczające odniesienie się li tylko do kwestii klasy bonitacyjnej gruntów – jak zdaje się uważać obecnie Minister - lecz koniecznym jest także sformułowanie oceny czy faktycznie na cele rolne mogły być one wykorzystane. To z kolei wymagało, poza stwierdzeniem owej klasy, rozważanie także takich okoliczności jak: lokalizacja nieruchomości, jej otocznie, ukształtowanie terenu, czy wreszcie sposób jej zagospodarowania i wyprowadzenia na tej podstawie wniosków o potencjalnej możliwości prowadzenia na niej działalności rolniczej. Ten aspekt stanu faktycznego szczególnie zyskuje na znaczeniu jeśli właściciel kwestionuje w toku postępowania charakter rolny nieruchomości i przedstawia na tę okoliczność dowody w postaci opinii sporządzonych przez osobę posiadającą w tym względzie wiedzę specjalistyczną. Taka zaś sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, o czym świadczy zachowana w aktach korespondencja prowadzona przez właściciela z organami już od 1972 r. Rozważanie tych okoliczności było tym bardziej niezbędne, że to między innymi ze względu na niestwierdzenie rolniczego charakteru nieruchomości pierwotna decyzja ją przejmująca została w toku instancji przez organ wojewódzki uchylona. Decyzja ta co prawda się nie zachowała, ale przyczyny które legły u jej podstaw, wskazane zostały w piśmie z [...] czerwca 1973 r. nr [...] Wojewódzkie Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w P.. Tymczasem w postępowaniu zwykłym okoliczności te w żaden sposób nie zostały zweryfikowane. Jeśli przy tym uwzględnić fakt, że tuż po przejęciu nieruchomości włączone one zostały do rezerwatu przyrody oraz przekazane Leśnemu Zakładowi Doświadczalnemu w M. i zalesione (vide decyzja Naczelnika Powiatu w O. z [...] października 1974 r. nr [...], pismo Wojewódzkiego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w P. z [...] kwietnia 1974 r. nr [...]), to możliwość ich wykorzystania na cele rolne (czego wymagał § 1 przywołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 1964 r.), w dacie wydawania decyzji pozostaje wątpliwa. A to oznacza, że stan faktyczny sprawy w postępowaniu zwykłym nie został wówczas wyjaśniony w sposób umożliwiający prawidłowe zastosowanie w niej norm prawa materialnego. W konsekwencji czego zapadła w takich uwarunkowaniach faktyczno-prawnych decyzja pierwszej instancji jak i utrzymująca ją w mocy decyzja organu wojewódzkiego oceniane być muszą jako wydane w warunkach oczywistego i rażącego naruszenia zasad ogólnych procedury administracyjnej ustanowionych w art. 4, 5, 6 oraz art. 9 k.p.a. (w jego pierwotnym brzmieniu). Wskazanych naruszeń procedury administracyjnej Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w procesie oceny legalności kontrolowanych w postępowaniu nieważnościowym decyzji nie dostrzegł. Tymczasem ich waga ma dla niej istotne znaczenie, skoro efektem tak przeprowadzonego postępowania było odjecie jednostce przynależnej jej własności nieruchomości i to w oparciu o normę prawa materialnego zawartą w przepisie, którego stosowanie wyłącznie do nieruchomości było wykluczone. Godzi się zaś zwrócić uwagę, że za rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., uznaje się także niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania w stopniu powodującym istotne ograniczenia uprawnień strony w postępowaniu (z wyjątkiem takiego naruszenia, które stanowi podstawę wznowieniową), jak też mającym wpływ na nieprawidłowe zastosowanie prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2011 r. sygn. akt II OSK 1351/10, Lex nr 1069004). Stwierdzenie zatem tych naruszeń w powiązani z naruszeniem prawa materialnego winno prowadzić do stwierdzenia nieważności ww. decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., chyba że na przeszkodzie takiemu rozstrzygnięciu stałyby okoliczności o których mowa w art. 156 § 2 in fine k.p.a. (nieodwracalne skutki prawne wywołane kontrolowaną decyzją). Odmowa zatem stwierdzenia ich nieważności – o czym orzekł Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w decyzji z [...] marca 2014 r. - narusza te przepisy w sposób mający wpływ na wynik sprawy. A naruszenie to było efektem niewłaściwie przeprowadzonego przezeń postępowania nadzorczego i nieadekwatnej oceny zachowanego w aktach materiału dowodowego z postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, co z kolei stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 § 1 pkt 2 k.p.a. W konsekwencji także w analogiczny sposób narusza je utrzymująca w mocy tę decyzję zaskarżona decyzja Ministra. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 w zw. z art. 190 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowione z urzędu (Dz.U. z 2013r., poz. 490) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804). Rozpoznając ponownie sprawę organ, uwzględni ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku i ustali jakie skutki prawne wywołała decyzja Wojewody P. z [...] stycznia 1974 r., a następnie dokona ich oceny w aspekcie negatywnej przesłanki z art. 156 § 2 in fine k.p.a. i w zależności od poczynionych w tym aspekcie ustaleń podejmie stosowne rozstrzygnięcie, którego treści skład orzekający obecnie nie przesądza.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło