I SA/Wa 1193/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Agnieszka Miernik(spr.) WSA Mirosław Gdesz Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2010 r. sprawy ze skarg Miasta P. i Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżących: Miasta P. kwotę 200 (dwieście) złotych oraz na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [....] w P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 151 § 2 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku A. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1999 r. nr [....], uchylił tę decyzję i stwierdził, że decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 1998 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa oraz nie uchylił decyzji z dnia [...] maja 1998 r. stwierdzając, że decyzja wydana w wyniku wznowienia odpowiadałaby w swej istocie decyzji dotychczasowej, tj. stwierdzałaby nieważność decyzji wywłaszczeniowych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydium Rady Narodowej Miasta P. orzeczeniem z dnia [...] lutego 1962 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 1 i 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r., orzekło o wywłaszczeniu części nieruchomości położonej w P. oznaczonej jako parcele nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2 stanowiące własność A. T.. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1963 r. nr [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższych decyzji wystąpiła w 1996 r. A. T. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] maja 1998 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1963 r. wskazując, że wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości było niedopuszczalne ze względu na brak celu użyteczności publicznej oraz wskazując, że w dniu [....] kwietnia 1948 r. nieruchomość znajdowała się w posiadaniu właścicielki. W dniu 7 lipca 1998 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w P. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [..] maja 1998 r. wskazując, że nie brała udziału w postępowaniu pomimo, że jest użytkownikiem wieczystym części wywłaszczonej nieruchomości i właścicielką budynków. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postanowieniem z dnia [...] września 1998 r. nr [...] wznowił postępowanie zakończone decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 1998 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [..] września 1999 r. nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] maja 1998 r. stwierdzającą nieważność decyzji wywłaszczeniowych i stwierdził, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania z dnia [...] lutego 1962 r. nr oraz decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1963 r. zostały wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej obecnych działek [...] oraz w pozostałej części stwierdził nieważność tych orzeczeń. A. T. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją żądając stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowych w części dotyczącej działki nr [...], która jest jej własnością, a co do pozostałych działek nie zgłosiła zastrzeżeń. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [..] czerwca 2009 r. nr[...] , w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1999 r. i stwierdził, że decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 1998 r. została wydana z naruszeniem prawa oraz nie uchylił decyzji z dnia [...] maja 1998 r. stwierdzając, że decyzja wydana w wyniku wznowienia odpowiadałaby w swej istocie decyzji dotychczasowej, tj. stwierdzałaby nieważność decyzji wywłaszczeniowych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że orzeczenia wywłaszczeniowe z 1962 r. i 1963 r. zapadły z rażącym naruszeniem przepisów art. 1 ust. 1 i art. 2 pkt 1 i 2 dekretu z 1948 r. Minister ustalił, że wywłaszczeniem objęto parcele nr [...] KW [...] i nr [...] KW [...] o łącznej powierzchni [...] m2, podczas gdy w decyzjach wywłaszczeniowych jest mowa o wywłaszczeniu [...] m2. Organ wskazał na akt notarialnych z dnia [...] czerwca 1957 r. o odstąpieniu przez A. T. na rzecz Państwa bezpłatnie z parcel [...] łącznie ca [...] m2 na cele użyteczności publicznej. Organ zauważył także, że z akt sprawy wynika, że parcela nr [...] nie istniała w dniu wywłaszczenia, uległa bowiem podziałowi. W ocenie Ministra powyższe ustalenia wskazują, że organ wywłaszczeniowy nie oznaczył prawidłowo przedmiotu wywłaszczenia. Minister stwierdził, że powyższe okoliczności powodują, że niemożliwe jest ustalenie jaka część nieruchomości została wywłaszczona, a jaka sprzedana przez właścicielkę. Badając nieodwracalne skutki prawne, Minister wskazał, że wywłaszczona nieruchomość stanowi własność Miasta P. i w części została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w P. na podstawie decyzji Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] grudnia 1977 r. nr [...] o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste. Oznacza to, w ocenie organu, brak nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych decyzjami wywłaszczeniowymi. Minister wskazał, że skutki takie nie wystąpiły również w stosunku do działki nr [...] stanowiącej własność A. T. – wpis prawa własności do KW nr [...] nastąpił na skutek decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [... ] maja 1998 r. Skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r. nr wnieśli Miasto P. i Spółdzielnia Mieszkaniowa [..] w P. Miasto P. zarzuciło naruszenie przepisów art. 7, art. 15, art. 77 § 1 oraz art. 146 § 2 i art. 156 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że zaskarżone decyzje zostały wydane na podstawie art. 156 § 2 k.p.a., a więc w trybie innym niż wznowienie postępowania. Nie zgodzono się również ze stanowiskiem Ministra co do braku nieodwracalnych skutków prawnych wynikających z decyzji wywłaszczeniowej. Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w P. żądając uchylenia zaskarżonej decyzji wskazała, że - w jej ocenie - decyzje wywłaszczeniowe wywołały nieodwracalne skutki prawne. Działki nr nr [...] stanowią bowiem własność Spółdzielni i w stosunku do [...] lokali mieszkalnych zostało wyodrębnione prawo własności; na działkach nr [...] znajduje się szkoła podstawowa; działka nr [...] stanowi część drogi powiatowej ulicy [...], a działka nr [...] stanowi część drogi powiatowej ul. [...]. Ponadto Spółdzielnia wskazała, że od 1998 r. zmieniły się oznaczenia geodezyjne poszczególnych działek Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując na przesłankę wznowieniową, a mianowicie na prawa właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkaniowych i współużytkowników wieczystych gruntu do uczestniczenia w postępowaniu wznowieniowym w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych dotyczących nieruchomości, na których znajdują się wielorodzinne domy mieszkalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. W ocenie Sądu, zasadne są zarzuty skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w P. oraz stanowisko Ministra Infrastruktury zawarte w odpowiedzi na skargę, a dotyczące zaistnienia podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zarzuty te Spółdzielnia poparła odpisami z ksiąg wieczystych załączonymi do skargi. Niekwestionowany jest pogląd, że właściciele i użytkownicy wieczyści jako podmioty dysponujące prawem rzeczowym do nieruchomości mają interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu administracyjnym dotyczącym tej nieruchomości. A zatem właścicielom wyodrębnionych lokali mieszkalnych w budynkach wielorodzinnych znajdujących się na działkach nr [...] oraz [...] (pochodzących z działek wywłaszczonych) i współużytkownikom gruntu przysługuje status strony postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ugruntowany pozostaje pogląd zarówno orzecznictwa, jak i doktryny, że interes prawny legitymujący stronę postępowania wywodzi się z prawa materialnego i musi to być własny interes danego podmiotu (B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", wydanie 8, C.H. Beck, Warszawa 2006, s.230). Z akt sprawy wynika, że właściciele wyodrębnionych lokali mieszkalnych i współużytkownicy gruntu nie brali udziału w postępowaniu wznowieniowym dotyczącym przedmiotowych nieruchomości. Wskazane naruszenie prawa stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutu skargi Miasta P. wskazać należy, że istotą wznowieniowego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do stadium postępowania instancyjnego, w przypadku rozpoznawanej sprawy – do postępowania toczącego się w trybie nieważnościowym. Nową decyzję rozstrzygającą istotę sprawy wydaje się zatem tak, jak w sytuacji, gdyby sprawa nie była rozstrzygana. Wobec zaistnienia podstawy wznowieniowej przedwczesne byłoby wypowiadanie się przez Sąd co do pozostałych zarzutów skarg. Jednakże dodatkowo Sąd zobligowany jest zwrócić uwagę, na treść art. 146 § 1 k.p.a., który określa okoliczności wyłączające wzruszenie decyzji ostatecznej ze względu na upływ czasu. Zarówno art. 146 § 1, jak i § 2 k.p.a. wyprowadzają ujemną przesłankę uchylenia decyzji w wyniku wznowienia. Organ administracyjny rozpoznający sprawę po wznowieniu postępowania musi badać nie tylko, czy istniały przyczyny wznowienia podane w art. 145 § 1 k.p.a., ale także czy na przeszkodzie ewentualnemu rozstrzygnięciu sprawy co do istoty nie stoją okoliczności, o jakich mowa w cytowanym art. 146 k.p.a. Wystąpienie tych przesłanek nie ogranicza dopuszczalności wznowienia postępowania. Ogranicza natomiast możliwość organu rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu sprawy co do istoty (por. wyrok NSA z dnia 17 września 1999 r., I SA 1956/98, Lex nr 48560). Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.