I SA/Wa 120/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska /spr./ Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz WSA Elżbieta Lenart Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2005 r. sprawy ze skargi W. i L. małżonków M. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę. I SA/Wa 120/04 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] , stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Miasta L. z dnia [...] września 1978 r., nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części opisanej w niej nieruchomości, stanowiącej własność L. i W. małżonków M. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że chociaż art. 136 kpa pozwala organowi odwoławczemu na przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, to z uwagi na zakres uchybień Wojewody [...] w prowadzonym przez niego postępowaniu administracyjnym, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie byłby uprawniony do przeprowadzenia postępowania dowodowego w brakującym zakresie. Organ pierwszej instancji ograniczył się bowiem do pozyskania niepełnych akt archiwalnych sprawy. Natomiast nie podjął starań o zebranie innych brakujących dokumentów, w tym wniosku wywłaszczeniowego i planu realizacyjnego, chociaż znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy pozwala przyjąć, iż owe dokumenty zachowały się. Tym samym naruszone zostały art. 7 i 77 § 1 kpa. Organ nadzoru wskazał również, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej nie zbadano istnienia nieodwracalnych skutków prawnych o których mowa w art. 156 § 2 kpa. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli L. i W. M. wskazując, że w toku postępowania wywłaszczeniowego nie okazano im wielu dokumentów co uniemożliwiło im zajęcie stanowiska w kwestii wywłaszczenia. Ponadto sposób dowolny ustalono wysokość odszkodowania, które uzyskali za wywłaszczoną nieruchomość. W konkluzji wnoszą o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, argumentując, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa, gdyż dopiero zebranie całego materiału dowodowego oraz wyjaśnienie wszystkich okoliczności postępowania wywłaszczeniowego przez organ wojewódzki pozwoli wydać prawidłowe rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153,poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na postawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga jest nieuzasadniona zaskarżona decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie narusza prawa. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia stanowi art. 138 § 2 kpa. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy jej rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części , tj. w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo co prawda postępowanie takie przeprowadził, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wydanie decyzji kasacyjnej stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym, a zatem nie może być ona podjęta w innych sytuacjach niż te, które zostały określone w art. 138 § 2. Niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu.. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie przekroczył przyznanych mu przepisem art. 138 § 2 kpa uprawnień, ponieważ okoliczności, których wyjaśnienie nakazał w decyzji kasacyjnej są niezbędne dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a nie mogły zostać wyjaśnione w toku uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136). Za zasadne uznać należy stanowisko organu, że zebrany przez Wojewodę [...] materiał dowodowy nie jest kompletny. Istniejące braki w dokumentacji odnoszącej się do postępowania wywłaszczeniowego, a zwłaszcza brak wniosku wywłaszczeniowego oraz decyzji lokalizacyjnej stanowiącej podstawę decyzji uwłaszczeniowej nie pozwalają skontrolować czy wywłaszczenie przeprowadzono w sposób zgodny z prawem czy też to prawo naruszono, a jeśli tak, to czy naruszenie to miało charakter rażący. Uzasadnione jest także stwierdzenie, że organ pierwszej instancji badając sprawę w postępowaniu nadzorczym, a zatem pod kątem zaistnienia przesłanek określonych w art.156 kpa ograniczył się jedynie do tych wymienionych w paragrafie pierwszym, choć był zobligowany ustalić, jakie skutki prawne wywołała weryfikowana decyzja, i czy skutki te mają charakter nieodwracalny. (art. 156§2). W konsekwencji organ drugiej instancji prawidłowo uznał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, a co za tym idzie - wymaga uchylenia decyzji organu pierwszoinstancyjnego w całości i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania, bowiem ewentualna konwalidacja (art.136 kpa) wadliwego postępowania organu I instancji, przy wskazanych wyżej brakach w postępowaniu dowodowym, naruszałaby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 kpa. Mając na uwadze powyższe nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.