I SA/Wa 120/11

Referendarz sądowy Lucyna Picho Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. H. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia odmówić przyznania A. H. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku ze złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargą, A. H. skierowała do Sądu złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu skarżąca wyjaśniła, że pozostaje sama w gospodarstwie domowym. Źródłem utrzymania skarżącej jest emerytura w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni ujawniła, że posiada majątek w postaci domu o powierzchni [...] m2. Uzasadniając wniosek wyjaśniła, że jest osobą w podeszłym wieku, emeryturę w całości przeznacza na bieżące utrzymanie. Mieszka sama, wszystkie koszty ponosi sama, nikt nie pomaga jej finansowo, ponadto wyjaśniła, że pozostaje pod stałą opieką lekarską, i dużo pieniędzy przeznacza na leki. Dodatkowo ponosi wysokie koszty utrzymania domu i ogrzewania gazowego. A. H. wyjaśniła, że ponosi następujące wydatki: na gaz w wysokości [...] zł, na prąd w wysokości [...] zł, na opłacenie TV i Internetu – [...] zł, na opłacenie ubezpieczenia [...] zł, na opłacenie leków – [...]zł, na wyżywienie – [...] zł, na zakup środków czystości i higieny [...] zł, na opłacenie wizyt lekarskich – [...] zł. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 19 września 2011 r. wezwał wnioskodawczynię do nadesłania, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, dodatkowych dokumentów w postaci zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w roku podatkowym 2010, oraz nadesłania wykazów z kont i rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy. W wyznaczonym terminie skarżąca nie wykonała wezwania sądu. Rozpatrując złożony przez A. H. wniosek na wstępie zaznaczyć należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konsekwencją powyższego faktu jest to, że przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez wnioskodawcę okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 1 ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne (nie budzące wątpliwości) dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Analiza danych zawartych w aktach sprawy prowadzi do wniosku, iż złożone przez A. H. oświadczenie nie pozwala na dostateczną ocenę jej sytuacji majątkowej i tym samym ustalenie czy jej wniosek należy uwzględnić. Wnioskodawczyni wezwana do uzupełnienia oświadczenia nie nadesłała dodatkowych dokumentów, które pozwoliłyby na ocenę jej sytuacji majątkowej. W tym stanie rzeczy nie można jednoznacznie i w sposób niebudzący wątpliwości uznać, że jej wniosek o zwolnienie strony od kosztów jest zasadny, tym bardziej, że wnioskodawczyni do czasu złożenia wniosku o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych uiściła wszystkie opłaty sądowe wymagane w toku postępowania sądowego (wpis od skargi k - 19, opłatę za uzasadnienie k- 45, opłatę od skargi kasacyjnej – 72). Wobec zatem niewykonania nałożonego na skarżącą przez przepisy obowiązku, co utrudniało ocenę sytuacji majątkowej A. H.– a który to warunek jest niezbędny dla rozpoznania wniosku - na podstawie powołanych przepisów i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 powołanej ustawy postanowiono jak w sentencji.