I SA/Wa 1207/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant referent Krzysztof Włoczkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 24 marca 2023 r. nr SKO.4000-513/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego oddala skargę. Decyzją z [...] marca 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania D. Z. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2023 r. nr [...] o odmowie przyznania dodatku węglowego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym; Wnioskiem z [...] października 2022 r. D. Z. wystąpiła o wypłatę dodatku węglowego. Decyzją z [...] stycznia 2023 r. Wójt Gminy [...] odmówił przyznania świadczenia w formie dodatku węglowego wobec ustalenia, że pod adresem [...] przeprowadzany jest remont o skali i charakterze nie pozwalającym przyjąć aby jednocześnie było możliwe zamieszkiwanie w tej nieruchomości. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła D. Z., podnosząc, że pod wskazanym adresem zamieszkuje od 1972 r., a wszelkie opłaty (podatek, woda, śmieci) opłacane są na jej nazwisko. Tym samym spełnione są przesłanki do przyznania wnioskowanego dodatku. Decyzją z [...] marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 13 stycznia 2023 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 2 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym i wskazał, że przedmiotowe postępowanie wszczął wniosek D. Z. o wypłatę dodatku węglowego na adres [...], w budynku wielorodzinnym, w którym zainstalowany jest piec na paliwo stałe. Z wniosku wynika, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Kolegium podniosło, że w aktach znajduje się złożona przez D. Z., jako właściciela/współwłaściciela budynku jednorodzinnego, usytuowanego w miejscowości [...]: (i) deklaracja do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków z [...] marca 2022 r., w której jako źródło ciepła wykazała zainstalowany i eksploatowany trzon kuchenny z funkcją c.o. oraz (ii) deklaracja do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków z [...] listopada 2022 r., w której jako źródło ciepła wykazała zainstalowany i eksploatowany kocioł na paliwo stałe z funkcją c.o. i c.w.u., z wykorzystaniem węgla i paliwa węglopochodnego. Do akt dołączono oświadczenie D. Z. z [...] października 2022 r., że mieszka pod podanym adresem w [...] od 1973 r., posiada meldunek, ma oddzielny licznik energetyczny oraz piec węglowy. Nigdy nie prowadziła wspólnego gospodarstwa z [...]. Każdy ma osobne wejście. To są dwie odrębne rodziny. Na dowód powyższego do akt załączono zaświadczenie Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2021 r. o meldunku pod adresem [...]. Kolegium wskazało, że jak wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego [...] grudnia 2022 r. dom usytuowany w [...] jest w remoncie, brak schodów, posadzek, brak łazienki. Piec został zamontowany i jest w użyciu. W domu pracownice GOPS zastały W. L. i jej syna, którzy przeprowadzali remont. W. L. oświadczyła, że D. Z. od [...] października 2021 r. mieszka wraz z nią w [...]. Organ odwoławczy podniósł, że w aktach sprawy znajduje się również wydruk świadczeń społecznych, to jest świadczenia pielęgnacyjnego, ze wskazaniem adresu D. Z.: [...]. Decyzją nr [...] przyznano W. L., na D. Z. świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 października 2021 r. do 31 października 2022 r. oraz decyzją nr [...] od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r. Do akt dołączono także wywiad środowiskowy z D. Z., zam. w [...], sporządzony w dniu [...] lutego 2022 r. Według znajdującego się w aktach oświadczenia z [...] lutego 2022 r. D. Z., mieszka w [...], od października 2021 r. Z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności jest pod opieką córki w jej stałym miejscu zamieszkania. Zdaniem Kolegium, analiza powyższych dowodów jednoznacznie wskazuje, że nie zostały spełnione warunki do przyznania dodatku węglowego, ponieważ wniosek został złożony dla adresu, pod którym D. Z. nie mieszka. Dom jest w fazie kapitalnego remontu. Organ wskazał również, że z oświadczeń wnioskodawczyni, jak i reprezentującej ją córki, jednoznacznie wynika, że wnioskodawczyni mieszka w [...]. Kolegium podniosło, że w rozumieniu prawa cywilnego każda osoba może mieć tylko jedno miejsce zamieszkania, co nie musi być równoznaczne z miejscem zameldowania. Za miejsce zamieszkania należy uznać tylko taką miejscowość, gdzie ma miejsce największa aktywność życiowa: osobista i zawodowa. Jest ona największa w porównaniu do innych miejscowości, gdzie dana osoba przebywa. Osoba deklarująca zamieszkiwanie w określonym miejscu powinna traktować to miejsce jako miejsce stałego pobytu, co z kolei powinno wynikać z jej zachowania. Warunkiem otrzymania dodatku węglowego jest faktyczne zamieszkiwanie i gospodarowanie pod adresem wskazanym we wniosku, a prowadzenie gospodarstwa domowego możliwe jest tylko w jednej lokalizacji. Zdaniem organu odwoławczego, ze zgromadzonych dowodów bezspornie wynika, że wnioskodawczyni nie mieszka pod adresem [...]. Fakt zameldowania pod wskazanym adresem, choć jest dowodem w sprawie, nie przesądza o zasadności przyznania dodatku węglowego. Końcowo Kolegium zaznaczyło, że wnioskodawczyni złożyła wniosek ze świadomością odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wynikającej z art. 233 § 6 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks kamy. Organ podniósł, że oświadczenia strony co do miejsca zamieszkania są sprzeczne i uzależnione od wnioskowanych świadczeń, co może skutkować wszczęciem postępowania karnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyła D. Z. wnosząc o uchylenie tej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca oświadczyła, że mieszkała i mieszka pod adresem [...] od 1972 roku, a wszelkie opłaty są uiszczane i zarejestrowane na jej nazwisko. Podniosła, że w czasie jej nieobecności córka przyjeżdżała i opalała mieszkanie aby woda nie zamarzła. Podobnie w czasie remontu budynek ogrzewano, aby nie wdał się grzyb. Co do miejsca swojego przebywania skarżąca wyjaśniła, że jest to uzależnione od stanu jej zdrowia. Wskazała, że sąsiadki przebywały u swoich córek i im dodatek węglowy przyznano. W konsekwencji, zdaniem skarżącej, spełnia ona warunki do przyznania wnioskowanego dodatku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ust. 1 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141), dalej zwanej "ustawą" lub "ustawą o dodatku węglowym"). Zgodnie z powołanym przepisem dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków ( Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez "gospodarstwo domowe", o którym mowa w ust. 1, rozumie się osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) (art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy). Z kolei przez "paliwa stałe" rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pellet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 ustawy). Z powołanych regulacji jednoznacznie wynika, że przyznanie dodatku węglowego jest ściśle związane z miejscem zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego wnioskodawcy. To tam gdzie wnioskodawca prowadzi, samotnie lub wspólnie z innymi, gospodarstwo domowe i zamieszkuje, jest jego gospodarstwo domowe i właśnie na ogrzanie tego miejsca paliwami stałymi przysługuje mu dodatek węglowy. W rozpoznawanej sprawie wnioskiem z [...] października 2022 r. skarżąca wystąpiła o wypłatę dodatku węglowego na adres [...], w budynku wielorodzinnym, w którym zainstalowany jest piec na paliwo stałe podając, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Skarżąca oświadczyła, że mieszka pod adresem w [...] od 1973 r., posiada meldunek, ma oddzielny licznik energetyczny oraz piec węglowy. Nigdy nie prowadziła wspólnego gospodarstwa z [...]. Każdy ma osobne wejście. To są dwie odrębne rodziny. Do wniosku D. Z. załączyła zaświadczenie Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2021 r. o meldunku pod adresem [...]. W aktach sprawy znajduje się również złożona przez wnioskodawczynię, jako właściciela/współwłaściciela budynku jednorodzinnego, usytuowanego w miejscowości [...], deklaracja do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków z [...] marca 2022 r., w której jako źródło ciepła wykazano zainstalowany i eksploatowany trzon kuchenny z funkcją c.o. oraz deklaracja do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków z [...] listopada 2022 r., w której jako źródło ciepła wykazano zainstalowany i eksploatowany kocioł na paliwo stałe z funkcją c.o. i c.w.u., z wykorzystaniem węgla i paliwa węglopochodnego. Z akt wynika również, że w dniu [...] grudnia 2022 r. organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, z którego wynika, że dom usytuowany w [...] jest w remoncie, brak schodów, posadzek, brak łazienki. Piec został zamontowany i jest w użyciu. W domu pracownice GOPS zastały córkę skarżącej W. L. i jej syna, którzy przeprowadzali remont. W. L. oświadczyła, że D. Z. od 1 października 2021 r. mieszka wraz z nią w [...]. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się wydruk świadczenia pielęgnacyjnego, gdzie wskazano adres skarżącej w [...]. Akta administracyjne potwierdzają również, że córce skarżącej przyznano na skarżącą świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 października 2021 r. do 31 października 2022 r. oraz na okres od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r. Do akt dołączono wywiad środowiskowy ze skarżącą, zam. w [...], sporządzony w dniu [...] lutego 2022 r. Według oświadczenia z [...] lutego 2022 r. skarżąca mieszka w [...] od października 2021 r. Z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności jest pod opieką córki, w jej stałym miejscu zamieszkania. Sąd zwraca uwagę, że celem rozwiązań wprowadzonych ustawą o dodatku węgłowym jest wsparcie gospodarstw domowych w związku z koniecznością zakupu węgla w sytuacji rosnących jego cen. W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, że dodatek węglowy powiązany jest z gospodarstwem domowym prowadzonym w miejscu zamieszkania (por. uzasadnienie projektu ustawy, druk sejmowy nr 2471, www.sejm.gov.pl). Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego ma wspomóc budżety domowe oraz zwiększyć poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. Tym samym przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej na te z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że faktycznym miejscem zamieszkania skarżącej są [...], a nie [...]. Powyższe jednoznacznie potwierdza przeprowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające, w tym ustalenia wywiadu środowiskowego z [...] grudnia 2022 r. oraz badanie dostępnych wykazów i rejestrów. Słusznie w tej sytuacji uznało Kolegium, że skarżącej, która posiada miejsce zamieszkania w [...] i tu w konsekwencji prowadzi gospodarstwo domowe, nie przysługuje dodatek węglowy na wnioskowany dom w [...], który ogrzewa piecem węglowym na paliwo stałe wskazane w ustawie. Powyższe wynika zarówno z ustaleń pracowników socjalnych poczynionych w trakcie wywiadu środowiskowego, gdzie potwierdzono, że dom pod adresem [...] jest w fazie kapitalnego remontu, jak też danych pozyskanych z akt prowadzonych wcześniej postępowań o przyznanie W. L. świadczenia pielęgnacyjnego na skarżącą, w tym odebranych w tych postępowaniach od skarżącej i reprezentującej ją córki oświadczeń, że skarżąca mieszka w [...]. W ustawie o dodatku węglowym ustawodawca konsekwentnie posługuje się w pojęciem miejsca zamieszkania, w tym w art. 2 ust. 7 tej ustawy, stanowiącym, że dodatek węglowy przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem kryterium przesądzającym o możliwości przyznania wnioskowanego dodatku jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu. Ponadto, użyte w art. 2 ust. 2 ustawy pojęcie "zamieszkiwanie" to element opisu pojęcia gospodarstwa domowego. Natomiast w art. 2 ust. 7 ustawy mowa jest o uprawnieniu do dodatku węglowego i w tym przepisie ustawodawca użył pojęcia "miejsce zamieszkania". Słusznie dostrzegło Kolegium, że ustawa nie definiuje tego pojęcia. Dlatego celowe jest odwołanie się w tym zakresie do art. 28 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Za miejsce zamieszkania należy uznać zatem tylko taką miejscowość gdzie ma miejsce największa aktywność życiowa: osobista i zawodowa. Jest ona największa w porównaniu do innych miejscowości, gdzie dana osoba przebywa. Osoba deklarująca zamieszkiwanie w określonym miejscu winna traktować to miejsce jako miejsce stałego pobytu, co z kolei powinno wynikać z jej zachowania. Z podanych wyżej przyczyn Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej, która uważa, że ma prawo w sposób wiążący dla organu określić swoje miejsce zamieszkania. Podsumowując, Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo. Organy poczyniły w sprawie ustalenia faktyczne w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, omówiły ich treść i prawidłowo je zastosowały, czemu dały wyraz w uzasadnieniach zaskarżonych rozstrzygnięć. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), orzekł jak w sentencji.