I SA/Wa 1208/19
WyrokWSA w Warszawie2019-10-30
Skład orzekający: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo odmówiła stwierdzenia nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości, uznając ją za grunt pokryty wodami płynącymi, pomimo że sąsiednia działka, oddzielająca ją od koryta potoku, została wcześniej skomunalizowana?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie rozpoznała istoty sprawy. Organ pominął kluczową okoliczność, iż sąsiednia działka, która oddzielała nieruchomość od koryta potoku, została wcześniej skomunalizowana. Zaskarżona decyzja nie odniosła się do tej kwestii, nie wyjaśniła konfiguracji działek ani powodów, dla których jedna została skomunalizowana, a druga uznana za wodę płynącą. Naruszenie przepisów procedury administracyjnej miało wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Gmina Miasto [...] zaskarżyła decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (KKU) utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości. KKU uznała, że nieruchomość stanowiła grunt pokryty wodami płynącymi, co uniemożliwiało jej komunalizację. Gmina zarzuciła organom naruszenie przepisów KPA, w tym dowolną ocenę dowodów, nieuwzględnienie wniosków dowodowych i brak pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Podkreślono, że sąsiednia działka, oddzielająca sporną nieruchomość od koryta potoku, została wcześniej skomunalizowana.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej gminy zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant Referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2019 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącej Gminy Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2019r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej jako KKU/organ) działając na podstawie art. 18 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm. dalej jako ustawa) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2018.2096, dalej jako kpa) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935) utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. [...] ha. W uzasadnieniu ww decyzji KKU wskazała, że działka ta powstała z działki nr [...], która w dacie [...] maja 1990 r. stanowiła grunt pokryty powierzchniową wodą płynącą potoku sztucznego o nazwie [...], którego właścicielem, zgodnie z art. 1 w zw. z art. 4 i art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 230 z pón. zm.), mógł być wyłącznie Skarb Państwa. Wg KKU uniemożliwiało to jego komunalizację z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. KKU podniosła, że jakość załączonych zdjęć lotniczych z CODGK nie wskazuje jednoznacznie na możliwość wykluczenia tej nieruchomości z granic koryta [...] a z materiału dowodowego nie wynika aby [...] maja 1990 r. znajdowała się ona poza jego korytem.
W skardze na ww decyzję Gmina Miasto [...] (dalej jako skarżąca/gmina) zarzuciła KKU:
- naruszenie art. 8 kpa poprzez dokonanie przez organ odmiennej oceny dowodów i wydania odmiennego orzeczenia niż w postępowaniu znak [...], gdzie organ w identycznych okolicznościach prawnych i faktycznych potwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] działki gruntu sąsiadującej z przedmiotem niniejszego postępowania - co stanowi naruszenie zasady zaufania do działań organów publicznych;
naruszenie art. 80 kpa poprzez dowolną ocenę dowodów i uznanie, że oświadczenie organów wykonujących w imieniu państwa zarząd wodami płynącymi i gospodarką wodną o tym, że grunt nie pozostawał w ich władaniu i nie był objęty ich działalnością nie stanowi potwierdzenia faktu, że teren ten nie był pokryty wodami płynącymi, a także brak nadania właściwego znaczenia dowodowego decyzji Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...].01.2016 ws. komunalizacji działki nr [...];
naruszenie art. 78 § 1 i § 2 kpa poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych zgłoszonych przez Gminę Miasto [...], pomimo, iż miały one znaczenie dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy;
naruszenie art. 7, 77 i 107 kpa poprzez zaniechanie pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pomimo łatwo dostępnych środków dowodowych pozwalających na jednoznaczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, a także nieodniesienie się do argumentacji przedstawionej w odwołaniu i podniesionych w nim zastrzeżeń i zarzutów, a w konsekwencji orzeczenie wbrew prawdzie obiektywnej;
naruszenie art. 109 § 1 kpa poprzez brak doręczenia decyzji Staroście [...], który reprezentował w postępowaniu Skarb Państwa.
W uzasadnieniu skargi gmina podniosła, że sąsiadujące ze sobą działki [...] i [...] tworzą od lat 90. XX w. łącznie niewielki plac miejski przylegający bezpośrednio do ulicy [...], przy czym prawomocnie skomunalizowana działka nr [...] leży w bezpośredniej bliskości koryta potoku i oddziela objętą zaskarżoną decyzją działkę nr [...] od brzegu tegoż potoku, czego organ w ogóle nie uwzględnił pomimo wyartykułowania ww kwestii w odwołaniu od decyzji I instancji. W tej sytuacji skarżąca wniosła o uchylenie decyzji KKU w całości, a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd zważył co następuje:
Skarga jest oczywiście uzasadniona. W świetle motywów zaskarżonej decyzji, zarzutów skargi ( a wcześniej zarzutów zgłoszonych w odwołaniu od decyzji wojewody) oraz materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych - organ drugoinstancyjny nie rozpoznał istoty sprawy. Organ pominął mianowicie, że wykluczenie mającej miejsce z mocy prawa komunalizacji działki [...] - w wyniku uznania jej jako nieruchomości pokrytej wodą płynącą - nastąpiło pomimo uprzedniego skomunalizowania działki bezpośrednio z nią sąsiadującej, a przy tym oddzielającej ją, (jak twierdzi skarżąca i jak niezbicie wynika to ze znajdującej się w aktach administracyjnych mapy), od koryta spornego potoku. Zaskarżona decyzja w ogóle nie odnosi się do ww okoliczności, nie przedstawia wzajemnej konfiguracji (położenia) ww działek tj. działki objętej decyzją z 2016r. nr [...] w odniesieniu do działki objętej kontrolowaną w niniejszej sprawie decyzją, jak również nie wyjaśnia z jakiego powodu (w związku z jakim charakterem czy też zagospodarowaniem działki [...]) podlegała ona komunalizacji, zaś usytuowana od niej odpowiednio dalej od potoku działka [...] miałaby stanowić wodę płynącą. Wobec tego Sąd nie jest w stanie zweryfikować stanowiska KKU w zakresie zarzutów skargi, gdyż organ ten w ogóle kwestią tą się nie zajmował.
Rację ma strona skarżąca, że organy administracji winny działać w sposób budzący zaufanie do organów państwa. Oznacza to, że organ w swojej negatywnej decyzji winien też odnieść się do jednoznacznie brzmiących zarzutów odwołania a zatem do poprzednio prowadzonego i zakończonego pozytywnie postępowania co do działki [...]; przedstawić zależność pomiędzy nim a tym prowadzonym w kontrolowanej sprawie – skoro mamy do czynienia z tym samym podmiotem ubiegającym się o potwierdzenie komunalizacji, tą samą podstawą prawną i z działkami położonymi w bezpośrednim sąsiedztwie, wchodzącymi poprzednio w skład działki [...]. Tymczasem w zaskarżonej decyzji, poza zanegowaniem mocy dowodowej zdjęć lotniczych – nie ma żadnego odniesienia do ww materii.
Na tym etapie sprawy Sąd nie przesądza w żadnej mierze wyniku postępowania. Wskazuje jedynie, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien dołączyć do akt - akta sprawy administracyjnej zakończonej wydaniem decyzji komunalizacyjnej co do działki [...] i wyjaśnić zależności między tymi postępowaniami nawet jeżeli pozostają one wobec siebie niezależne – a to zwłaszcza w kontekście ich usytuowania względem koryta spornego potoku. Po uzyskaniu akt sprawy zakończonej w 2016r. i dokonaniu konfrontacji ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym – organ oceni czy w ramach art. 136 kpa zasadne jest uzupełnienie materiału dowodowego i wydanie decyzji w ramach art. 138 § 1 kpa czy też konieczne okaże się zastosowanie art. 138 § 2 kpa.
Uwzględnienie zarzutów skargi skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa – jako że organ naruszył wymienione w skardze przepisy procedury w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Organ nie odniósł się do zarzutów odwołania i pominął kluczowe w sprawie dowody i argumenty strony. Powyższe oznacza, że winien rozpoznać sprawę od początku a stanowisko swoje odpowiednio uzasadnić stosownie do wymogów art. 107 § 3 kpa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło