I SA/Wa 121/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2019 r. sprawy ze skargi W.S., A.T., M. D., E.S., M. P., H.W. i E. M. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 451/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz W.S., A.T., M. D., E. S., M. P., H.W. i E. M. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W. S., A. T., M. D., E. S., M. P., H. W. i E. M. skargą z 18 grudnia 2018 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 451/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku W. S., A. T., M. D., E. S., M. P., H. W. i Z. W. z dnia [...] października 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] pochodzącą z dawnej księdi hipotecznej [...], oznaczoną d. nr [...], w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W skardze na niewykonanie wyroku skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny z tytułu niewykonania wyroku z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 451/16, wskazując, że to prawomocne orzeczenie, wraz z aktami sprawy, zostało zwrócone do organu 24 sierpnia 2016 r., zatem rozstrzygniecie winno nastąpić najdalej do 24 grudnia 2016 r. Prezydent nie wykonał wyroku, pomimo wystosowania wezwania przez skarżących z 26 listopada 2018 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie wskazując, że zgodnie z nowymi procedurami obowiązującymi w Biurze Spraw Dekretowych konieczna była ponowna weryfikacja zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego. W związku z tym [...] stycznia 2019 r. organ podjął działania i wystąpił o postanowienia spadkowe, jak też o zlecenie opracowania geodezyjnego, mającego na celu, m.in. wykreślenie granic objętej wnioskiem nieruchomości na aktualnych działkach ewidencyjnych i innych związanych z nieruchomością okoliczności. W tym też dniu zwrócił się do innych jednostek urzędu [...] o nadesłanie dokumentów niezbędnych do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Ponadto organ wskazał, że z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 kpa, a także bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie miał możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie ustalone, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów, określonych w kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 451/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku W. S., A. T., M. D., E. S., M. P., H. W. i Z. W. z dnia [...] października 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] pochodzącą z dawnej księgi hipotecznej [...], oznaczoną d. nr [...], w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że Prezydent dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt administracyjnych prawomocny wyrok Sądu oraz akta administracyjne doręczone zostały organowi 31 sierpnia 2016 r. Prezydent jednak dotychczas nie rozstrzygnął opisanego wniosku o ustalenie odszkodowania. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 9 czerwca 2016 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy orzeczenia sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jednocześnie, rozpoznając sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z dnia 9 czerwca 2016 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia przede wszystkim okoliczność, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy Prezydent nie podjął żadnych czynności, zmierzających do rozpatrzenia wniosku o wypłatę odszkodowania i to pomimo wezwania wystosowanego do niego przez stronę skarżącą. Przy czym jak wynika z akt sprawy uczestnicy postępowania brali w nim czynny udział. Organ podjął czynności w sprawie dopiero po upływie ponad dwóch latach od przekazania mu prawomocnego wyroku. W ocenie Sądu okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Prezydent do stycznia 2019 r. ignorował to rozstrzygnięcie, po czym rozpoczął gromadzenie materiału dowodowego w krótkim czasie przed przekazaniem do Sądu skargi na niewykonanie wyroku. Powyższe uzasadnia zatem uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).