I SA/Wa 1210/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi E. J. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania o ustalenie odszkodowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej E. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]maja 2005 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] 1 lutego 2005 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ulic [...], [...] i [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], pochodzącą z księgi hipotecznej "[...]" oraz działka [...] o pow. [...] m2 i działka [...]o pow. [...] m2 z obrębu [...] pochodzące z księgi hipotecznej "[...]" dz. [...]. Prezydent W. postanowił z urzędu zawiesić postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt, o którym mowa była wcześniej, zajęty pod drogi publiczne, a także postanowił wyznaczyć wnioskodawcom dwumiesięczny termin na wystąpienie do sądu powszechnego o wydanie orzeczenia ustalającego, kto był właścicielem powyższej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. W uzasadnieniu postanowienia podał, że w dniu 25 kwietnia 2001 r. Pani E. J. wystąpiła do Starosty Powiatu [...] o zapłatę odszkodowania za część nieruchomości przy ul. [...] przejętej pod drogę. W dniu [...] listopada 2001 r. z wnioskiem o odszkodowanie z przedmiotowy grunt wystąpił Pan L. G. działający w imieniu swoim i Pani A. B. Jako podstawa zawieszenia postępowania został wskazany przepis art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego ze względu na to, że rozstrzygniecie sprawy odszkodowania za przedmiotową nieruchomość i wydanie decyzji przez Prezydenta, zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ, w tym przypadku przez Wojewodę [...], który wyda decyzję deklaratoryjną stwierdzającą nabycie z mocy prawa na własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego wcześniej wskazanej nieruchomości. Jak wskazał Prezydent W. rozstrzygnięcie w sprawie odszkodowania jest zależne także od rozstrzygnięcia sądu powszechnego ustalającego właściciela gruntu na dzień 31 grudnia 1998 r. oraz od ujawnienia przez sąd wieczysto-księgowy jako właściciela gruntu miasto W. W zażaleniu na to postanowienie Pani E. J. zakwestionowała zasadność żądania organu I instancji dotyczącego wystąpienia do sądu powszechnego o wydanie orzeczenia ustalającego kto był właścicielem nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Wskazała, że prawo własności tych nieruchomości jest ustalone na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego z dnia [...] stycznia 1970 r. w przedmiocie podziału majątku dorobkowego S. G. i J. G., postanowienia Sądu Powiatowego [...] z dnia [...] listopada 1970 r. w przedmiocie nabycia praw spadkowych po zmarłym J. G., postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1996 r. w przedmiocie nabycia praw spadkowych po M. G. oraz postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] maja 1997 r. w przedmiocie nabycia praw spadkowych po S. G. Wskazała również na umowę sprzedaży w formie aktu notarialnego z dnia [...] lutego 2000 r., na mocy której Pani E. J. stała się właścicielką pozostałej części [...] nieruchomości. Wszystkie te dokumenty wskazują – zdaniem Skarżącej - że była ona właścicielką, w dniu 31 grudnia 1998 r., [...] części tych nieruchomości Wojewoda [...] uznał, że zawieszenie postępowania w sprawie – w trybie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa – było w pełni uzasadnione, bowiem kwestia nabycia prawa na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz ustalenie właścicieli nieruchomości posiadających legitymację procesową w postępowaniu odszkodowawczym jest w stosunku do sprawy odszkodowania zagadnieniem wstępnym. Zauważył, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca nie dysponuje dokumentem bezspornie potwierdzającym prawo własności przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r., bowiem nie może być wydane zaświadczenie z księgi wieczystej stwierdzającej stan prawny nieruchomości i aktualnych jej właścicieli. W aktach sprawy znajdują się zaświadczenia z Sądu Rejonowego [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, iż w archiwum ksiąg dawnych brak jest księgi hipotecznej pod nazwą "[...]" oraz że część księgi hipotecznej pod nazwą "[...]" uległa zniszczeniu, a na podstawie pozostałej części nie można określić czy część zaginiona zawierała wpisy dotyczące przedmiotowej nieruchomości i jakiej treści. W skardze, podobnie jak w zażaleniu, podniesiono niezasadność zobowiązania skarżącej do dostarczenia z sądu powszechnego orzeczenia ustalającego fakt, komu przysługiwało prawo własności nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania administracyjnego, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1267 ze zm.). Przedmiotem rozpoznania przez Wojewodę [...] było zażalenie E. J. na postanowienie Prezydenta W. zawieszające postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania określa art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej "zawiesza postępowanie". Oznacza to, że w razie wystąpienia jednej ze wskazanych podstaw organ zobowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie. Prezydent W. w rozstrzygnięciu postanowienia z dnia [...] lutego 2005 r. jako przyczynę zawieszenia postępowania w sprawie wskazał przesłankę z art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, tj. konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny poprzez ustalenie właścicieli spornej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r., co zdaniem organu jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy o wypłatę odszkodowania. Zaś z uzasadnienia postanowienia wynika, że dodatkową przyczyną zawieszenia postępowania, była konieczność wydania decyzji potwierdzającej, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r., przeszły na własność Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, a fakt ten zostanie ujawniony w księdze wieczystej. Choć co do zasady, trzeba zgodzić się z organami obu instancji, że ustalenie i wypłata odszkodowania za nieruchomość, która – na zasadzie art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną – stała się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, wymaga uprzedniego wydania decyzji deklaratoryjnej wojewody, która ostatecznie stanowi dowód nabycia własności przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, ale nie można podzielić poglądu, że okoliczność ta stanowiła w niniejszej sprawie zagadnienie wstępne w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawieszając postępowanie na zasadzie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, organ administracyjny winien spowodować, aby przed właściwym organem lub sądem zostało wszczęte postępowanie, w którym zostanie rozstrzygnięte zagadnienie wstępne (wyrok NSA z dnia 2 lipca 1998 r. IV S.A. 341/97 LEX nr 43232). W aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących że organ administracji ustalił czy toczy się tego rodzaju postępowanie w dacie wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania. W materiale dowodowym sprawy znajduje się pismo przekazujące wniosek P. E. J. z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie wydania decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - zgodnie z właściwością - z Wydziału Skarbu Państwa i Przekształceń Własnościowych [...] Urzędu Wojewódzkiego do Wydziału Rozwoju Regionalnego tego urzędu. Pozwala to na wysnucie wniosku, że takie postępowanie zawisło przed Wojewodą [...]. Jednakże od czasu sporządzenia tego pisma – w dniu [...] czerwca 2002 r. - niedługo minie cztery lata, a to wskazuje, że postępowanie w sprawie mogło się już zakończyć wydaniem przez Wojewodę [...] decyzji deklaratoryjnej w sprawie nabycia z mocy prawa własności przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego przedmiotowej nieruchomości. Podkreślić trzeba, że decyzję tę winien wydać Wojewoda [...], a więc organ, który wydał zaskarżone postanowienie. W związku z tym Wojewoda [...] w toku postępowania powinien ustalić czy decyzja deklaratoryjna została wydana. Należy wskazać również, że organ niezasadnie obciążył stronę obowiązkiem wystąpienia do sądu powszechnego o wydanie orzeczenia ustalającego właściciela przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. w postępowaniu dotyczącym sprawy o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Ustalenie to jest niezbędne, jednakże w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, w celu wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa własności przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, a nie w postępowaniu o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. W związku z tym zobowiązanie skarżącej do wystąpienia do sądu powszechnego nie może być uznane za zasadną przesłankę zawieszenia postępowania z urzędu. Biorąc powyższe naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.