I SA/Wa 1211/08

Referendarz Sądowy Dariusz Pirogowicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. M. na decyzje Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o przywrócenie terminu do wystąpienia z roszczeniem o ustanowienie własności czasowej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. M. M. w dniu 20 listopada 2008 r. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze swojej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o przywrócenie terminu do wystąpienia z roszczeniem o ustanowienie własności czasowej. We wniosku skarżąca podała, że posiada mieszkanie o pow. [...], a jej źródłem utrzymania jest emerytura w kwocie [...] złotych. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych. Nie zatrudnia i nie pozostaje w innym w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącej, pismem z dnia 28 listopada 2008 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał M. M. do złożenia: dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód (w tym dochód uzyskiwany z pracy dziennikarza), wykazu i wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych z ostatnich trzy miesięcy, dokumentów wskazujących wysokość ponoszonych przez skarżącą niezbędnych miesięcznych wydatków. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca złożyła kopie wyciągów z dwóch rachunków bankowych, kopie rachunków za energię elektryczną ([...] złotych na dwa miesiące) gaz (od [...] do [...] złotych) , rachunków za internet i telefon ([...] do 165,94 złotych miesięcznie), kopię dokumentów potwierdzających opłaty z tytułu czynszu ([...] złotych miesięcznie), kopię opłaty rocznej za działkę ([...] złotych), potwierdzenie zakupu 2 kart telefonicznych sieci "Orange" (po [...] złotych), wykaz publikacji wraz z kwotami honorarium (w 2008 r. łączna kwota honorariów wyniosła [...] złotych). Z przedłożonych dokumentów wynika, że źródłem utrzymania skarżącej jest emerytura w kwocie [...] złotych netto oraz okazjonalne honoraria z tytułu pracy dziennikarskiej. Skarżąca oświadczyła ponadto, że "w związku z prowadzonym podziałem Spółdzielni Mieszkaniowej i dodatkowym wydzieleniem jej budynku posiada na cel kosztów założenia księgi wieczystej i obsługi kwotę: [...] złotych. Przewidziana jest opłata w kwocie [...] złotych. Opłata wymagana jest do uiszczenia w każdej chwili". Mając powyższe na uwadze stwierdzono co następuje. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej; p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie M. M. wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie adwokata, a więc w zakresie całkowitym w rozumieniu art. 245 § 2 powołanej ustawy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W badanej sprawie M. M. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania. Przeciwnie w przedstawionym stanie faktycznym dotyczącym jej sytuacji materialnej nie można stwierdzić, by poniesienie kosztów ustanowienia adwokata czy też uiszczenie ewentualnych opłat kancelaryjnych (wpis został już przez skarżącą uiszczony) leżało poza zakresem jej możliwości finansowych. Skarżąca posiada stałe i regularne źródło dochodów w postaci emerytury w kwocie [...] złotych netto miesięcznie. Posiada również dodatkowe dochody w postaci honorariów uzyskiwanych z tytułu pracy dziennikarza (w 2008 r. była to kwota [...] złotych, co stanowi kwotę ok. [...] złotych miesięcznie) Niezbędne, udokumentowane miesięczne wydatki skarżącej obejmujące koszty utrzymania wynoszą zaś. ok. [...] złotych ([...] średni miesięczny koszt za internet i telefon + [...] czynsz + [...] energia elektr. + [...] średnia miesięczna opłata za gaz + [...] za telefon komórkowy). W tej sytuacji nie sposób przyjąć, by skarżąca nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z prowadzonym z własnej inicjatywy procesem bez ryzyka uszczerbku w niezbędnych swoich kosztach utrzymania – co uzasadniałoby przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ocena ta jest tym bardziej uzasadniona, że jak przyznaje sama skarżąca dysponuje ona obecnie dodatkową kwotą [...] złotych. Wprawdzie kwota ta stanowi zabezpieczenie na wypadek konieczności poniesienia kosztów związanych z założeniem księgi wieczystej, jednakże te spodziewane w bliżej nieokreślonej przyszłości wydatki nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami obecnie prowadzonego procesu sądowego. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana ww. przepisami stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w swoich koniecznych kosztach utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przy czym to skarżąca musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu przez własne oszczędności. Takiego barku możliwości strona nie wykazała, ograniczając się jedynie do ogólnego wskazania na ponoszone obecnie i spodziewane w przyszłości wydatki. W tej sytuacji, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.