I SA/Wa 1213/17
WyrokWSA w Warszawie2018-01-26
Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Magdalena Durzyńska, Gabriela Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa, wydana na podstawie art. 51 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli następcy prawni nie spełniali warunków do przejęcia gospodarstwa?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja Naczelnika Gminy o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa nie była dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Następcy prawni nie spełniali wymogów ustawowych (brak kwalifikacji rolniczych, brak stałej pracy w gospodarstwie), a rolnicy złożyli wniosek o przejęcie. Brak następcy spełniającego warunki lub odmowa przejęcia przez niego gospodarstwa, przy jednoczesnym wniosku rolnika, stanowiły podstawę do wydania decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca M. W., następca prawny I. i F. K., wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy z 1985 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego jej rodziców na własność Państwa. Organ administracji dwukrotnie odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja z 1985 r. została wydana zgodnie z prawem, ponieważ następcy prawni nie spełniali warunków do przejęcia gospodarstwa, a sami rolnicy złożyli stosowny wniosek. Skarżąca nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem i wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Gabriela Nowak Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] - po rozpatrzeniu wniosku M. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2015 r. nr [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Naczelnik Gminy w K. decyzją z dnia [...] listopada 1985 r.
nr [...] orzekł o przejęciu na własność Państwa nieodpłatnie gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha (składającego się z nieruchomości o powierzchni [...] ha położonej we wsi [...] oraz nieruchomości o powierzchni [...] ha położonej w [...]), stanowiącego własność I. i F. małżonków K.
Pismem z dnia 1 grudnia 2012 r. M/. W. (następca prawny I. i F. małżonków K.) wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] listopada 1985 r.
We wniosku wskazała, że brak wykształcenia rolniczego pozbawił ją i brata możliwości przejęcia ziemi. Brat jej zrzekł się prawa do ewentualnych roszczeń, natomiast ona nie zrzekła się prawa do roszczeń w przyszłości. Dodała, iż pozostała z rodzicami i pomagała im w gospodarce do 1 kwietnia 1983 r., potem zaś wraz z mężem pomagała w okresie nasilenia prac polowych.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] listopada 1985 r. nr [...].
W uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że interes prawny M. W. do występowania w niniejszym postępowaniu wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] marca 1998r. sygn. akt [...], które potwierdza, iż jest ona następcą prawnym I. i F. K. - byłych właścicieli przejętego gospodarstwa.
Następnie stwierdził, że przedmiotowa decyzja Naczelnika Gminy w K. została wydana na podstawie art. 51 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1982r. Nr 40, poz. 268 ze zm.) - zgodnie z którym w wypadku braku następcy lub gdy następca nie spełnia warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmuje Państwo.
Dodał, iż w myśl art. 48 ust. 1 ww. ustawy następcami rolnika mogli być zstępni, małżonkowie zstępnych, przysposobieni, małżonkowie przysposobionych, rodzeństwo, małżonkowie rodzeństwa, zstępni rodzeństwa rolnika, małżonkowie zstępnych rodzeństwa oraz pasierbowie i wychowankowie rolnika. Dodatkowo następca rolnika powinien: 1) nie przekroczyć 55 lat; 2) nie być inwalidą I lub II grupy albo III grupy, w sytuacji całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym; 3) spełniać co najmniej jeden z dwóch warunków określonych w art. 160 § 1 ówczesnego Kodeksu cywilnego, tj.: stale pracować w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej albo mieć kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego.
W dalszej części uzasadnienia Minister podniósł, że ze zgromadzonych w sprawie akt wynika, iż F. i I. K. wnioskiem z dnia 20 sierpnia 1985r. wystąpili do Naczelnika Gminy w K. o przejęcie gospodarstwa o powierzchni [...] na rzecz Państwa w zamian za rentę. Ponadto z zaskarżonej decyzji Naczelnika Gminy w K. wynika, że małżonkowie nie mieli następców uprawnionych do przejęcia gospodarstwa.
Stwierdził też, iż przejęcie omawianego gospodarstwa rolnego na własność Państwa nastąpiło zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa - na wyraźny wniosek małżonków K. Co prawda, w aktach sprawy brak jest oświadczeń następców prawnych małżonków K., że zrzekają się prawa do przejęcia gospodarstwa rodziców - jednak nie jest wiadomo, czy nie zachowały się one w aktach ze względu na upływ czasu, czy ich w ogóle nie było. Brak tych oświadczeń w aktach sprawy nie jest jednak równoznaczny z tym, iż nie były one sporządzone, gdyż dokumenty te mogły ulec zniszczeniu lub zaginięciu. Wskazuje na to sformułowanie zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, w którym i M. W. podniosła, że brat zrzekł się prawa do ewentualnych roszczeń, natomiast ona nie zrzekła się prawa do roszczeń w przyszłości.
Należy podkreślić, iż na gruncie omawianej ustawy jedynie w przypadku braku następcy właściciel zwracał się do właściwego organu o przejęcie gospodarstwa na rzecz Państwa w drodze decyzji (art. 59 ust. 3 ustawy). Stąd też w takiej sytuacji trudno byłoby wymagać, aby organ poszukiwał i ustalał ewentualnych następców. Można więc domniemywać, że gdyby faktycznie małżonkowie K. posiadali następcę - który spełniał warunki do uznania go za następcę rolnika, a także dawał gwarancję należytego prowadzenia gospodarstwa i wyrażał chęć jego przejęcia - to zapewne przekazaliby mu posiadane gospodarstwo.
Ponadto we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji M. W. wskazała, że wraz z bratem nie posiadali wykształcenia rolniczego. W związku z tym nie spełniali oni warunku posiadania kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Nie spełniali oni także drugiego (alternatywnego) warunku do uznania ich za następców, tj. wykonywania stałej pracy w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej. Skarżąca podniosła, iż wraz z mężem pomagała rodzicom w gospodarstwie w sezonie wiosenno-letnim i jesiennym. Pomocy w gospodarstwie rolnym w okresie natężonej pracy w gospodarstwie nie można jednak utożsamić z wykonywaniem stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Przekazanie gospodarstwa rolnego następcy, który jedynie doraźnie pomaga rodzicom w pracach przy gospodarstwie miałoby bowiem jedynie charakter formalny, nie realizujący celu ustawy, którym było dokonanie w rolnictwie zmiany generacji przy zapewnieniu zaopatrzenia emerytalnego bądź rentowego rolnikom przekazującym gospodarstwa rolne następcom lub osobom, które dają gwarancje należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Podsumowując Minister uznał, że zgromadzony ówcześnie w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż istniały przesłanki do przejęcia gospodarstwa. W związku z powyższym nie można stwierdzić, że badana decyzja Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] listopada 1985r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa - brak jest zatem podstaw do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła M. W.
Po rozpoznaniu jej wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2015 r. nr [...].
Uzasadniając swoje rozstrzygniecie powołał art. 51 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 z późn. zm.) i wskazał na zawarte w tym przepisie przesłanki uzasadniające przejęcia gospodarstwa rolnego:
- osoba chcąca przekazać gospodarstwo rolne była "rolnikiem", tj. była właścicielem lub współwłaścicielem gospodarstwa rolnego i prowadziła to gospodarstwo samodzielnie albo w charakterze współwłaściciela;
- rolnik ten złożył stosowny wniosek;
- brak było następców lub nie spełniali oni warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówili jego przejęcia.
Ustosunkowując się do pierwszej z nich Minister szczegółowo opisał działki, które wchodziły w skład tego gospodarstwa. Wyjaśnił powstałą rozbieżność w powierzchni przejętego gospodarstwa - łączna powierzchnia gospodarstwa objętego aktami własności ziemi z dnia [...] maja 1981 r., [...] sierpnia 1978 r. i [...] sierpnia 1975 r. wynosiła [...] ha, zaś decyzja z dnia [...] listopada 1985 r. stanowi o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa o powierzchni [...] ha - stwierdzając, że była ona spowodowana najprawdopodobniej błędnym zsumowaniem powierzchni gruntów, tj. przepisaniem powierzchni wskazanej w oświadczeniu złożonym przez dawnych właścicieli w toku postępowania w sprawie przejęcia. Dodał, iż sytuacja ta nie może stanowić podstawy do wyeliminowaniem decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] listopada 1985 r. z obrotu prawnego - świadczy ona bowiem o błędzie rachunkowym lub oczywistej omyłce, które mogły podlegać sprostowaniu na podstawie obowiązującego ówcześnie art. 113 § 1 kpa. W konsekwencji brak jest dostatecznych podstaw aby uznać, że orzekający ówcześnie organ rażąco uchybił przesłance nr [...].
Badając spełnienie kolejnej przesłanki - złożenie odpowiedniego wniosku przez rolnika - organ zauważył, że w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 20 sierpnia 1985 r., podpisane zarówno przez I. K., jak i przez F. K. Z pisma tego wynika, iż wolą dawnych właścicieli było przekazanie należącego do nich gospodarstwa na własność Państwa. Oznacza to, że przesłanka nr 2 została w sprawie spełniona.
Przechodząc do zbadania przesłanki nr [...] (dotyczącej posiadania przez rolnika następcy, który mógł przejąć gospodarstwo), Minister wyjaśnił, iż następcą rolnika mogli być zstępni, małżonkowie zstępnych, przysposobieni, małżonkowie przysposobionych, rodzeństwo, małżonkowie rodzeństwa, zstępni rodzeństwa rolnika, małżonkowie zstępnych rodzeństwa oraz pasierbowie i wychowankowie rolnika (por. art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r.).
Przy czym osoby te;
- nie mogły przekroczyć wieku 55 lat;
- nie mogły być inwalidami w stopniu, który całkowicie uniemożliwiałby im pracę w gospodarstwie rolnym;
- musiały stale pracować w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej albo posiadać kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. ukończyć szkołę rolniczą lub szkołę przysposobienia rolniczego lub uzyskać tytuł kwalifikacyjny w zawodach rolniczych.
Następnie podniósł, że kwestia ta była badana przez Naczelnika Gminy w K. - co wynika z treści decyzji z dnia [...] listopada 1985 r. w której wskazano, iż I. i F. małż. K. "nie mają następców uprawnionych do przejęcia gospodarstwa". Należy zauważyć, że ustalenia te są zgodne z wyjaśnieniami skarżącej, która we wniosku z dnia 1 grudnia 2012 r. wskazała, iż zarówno ona, jak i jej brat Z. K. nie posiadali wykształcenia rolniczego. Z. K. zrzekł się prawa do ewentualnych roszczeń, zaś skarżąca nie zrzekła się prawa do roszczeń w przyszłości. Wprawdzie M. W. podniosła, że pomagała wraz z mężem w gospodarstwie rodziców; nie można jednak uznać, aby okoliczność ta mogła mieć wpływ na wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Zarówno praca skarżącej, jak i jej męża we wskazanym gospodarstwie, nie miała bowiem charakteru stałego, a jedynie okazjonalny (skarżąca od 1983 r. mieszkała w N., tj. ok. 270 km. od miejsca zamieszkania rodziców i pomagała wraz z mężem w pracach polowych jedynie w czasie nasilenia prac w gospodarstwie).
Organ uznał zatem, iż zgromadzona dokumentacja oraz wyjaśnienia M. W. nie potwierdzają, że Naczelnik Gminy w K. dopuścił się naruszenia prawa w zakresie przesłanki nr [...].
Podsumowując Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podzielił stanowisko wyrażone w swojej wcześniejszej decyzji - co do braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] listopada 1985 r.
Przeprowadzona analiza nie wykazała bowiem, aby decyzja ta zawierała wady, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności przez zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 kpa - przede wszystkim dlatego, że trudno tu dostrzec oczywistą sprzeczność między rozstrzygnięciem, a stanowiącą jego podstawę normą prawa materialnego.
Ponadto analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wskazuje również, aby w sprawie zaistniały inne podstawy do stwierdzenia nieważności badanej decyzji określone w pozostałych przepisach art. 156 § 1 kpa.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem organu M. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - wnosząc o pozytywne rozpatrzenie jej skargi.
Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarga nie wnosi nowych okoliczności uzasadniających zmianę zajętego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2017 r., którą organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2015 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] listopada 1985 r. o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego I. i F. małżonków K.
Kontrola Sądu w przedmiotowej sprawie dotyczy zatem decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art.156-158 kpa i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, iż odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa.
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 kpa. Z uwagi jednak na fakt, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 kpa), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie.
Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydania decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2013 roku, sygn. akt II SA/Gd 694/12, LEX nr 1285281). Przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 77 § 1 i art. 80 kpa, może mieć miejsce wyjątkowo i dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do oceny, czy decyzja Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] listopada 1985 r. o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego stanowiącego własność I. i F. małżonków K. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Kwestionowana decyzja została wydana na podstawie art. 51 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1982r. Nr 40, poz. 268 ze zm.), dalej jako "ustawa".
Zgodnie z ww. art. 51 ustawy w razie braku następców lub gdy następca nie spełnia warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmuje Państwo.
Z powyższego wynika, iż przejęcie gospodarstwa rolnego było możliwe w przypadku łącznego ziszczenia się dwóch warunków: (1) złożenia przez rolnika wniosku dotyczącego przejęcia jego gospodarstwa, (2) alternatywnego zaistnienia jednej z trzech okoliczności: brak było następców albo też następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego ewentualnie odmówił on przejęcia gospodarstwa.
W niniejszej sprawie żadna ze stron postępowania nie kwestionuje faktu złożenia przez rolnika – I. i F. małżonków K., będących współwłaścicielami przedmiotowego gospodarstwa rolnego - wniosku o przejęcie ich gospodarstwa przez Państwo.
W aktach sprawy znajduje się wniosek podpisany przez małżonków zawierający prośbę o przejęcie ich gospodarstwa rolnego w zamian za rentę z uzasadnieniem, że oboje są słabego zdrowia, są tam także akty własności ziemi dotyczące działek wchodzących w skład tego gospodarstwa.
Zatem należy uznać, iż wniosek o przejęcia gospodarstwa rolnego złożony został przez właścicieli - co oznacza spełnienie wymaganego w art. 51 ustawy warunku złożenia wniosku przez rolnika.
Jednocześnie należy podnieść, że istniejąca rozbieżność w powierzchni tego gospodarstwa - łączna powierzchnia gospodarstwa objętego aktami własności ziemi z dnia [...] maja 1981 r., [...] sierpnia 1978 r. i [...] sierpnia 1975 r. wynosiła [...] ha, zaś decyzja z dnia [...] listopada 1985 r. stanowi o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa o powierzchni [...] ha - nie ma żadnego znaczenia w sprawie. Świadczy tylko o tym, iż Państwo nie stało się właścicielem całego gospodarstwa -do czasu ewentualnego wyeliminowania tej rozbieżności.
Przechodząc do zbadania drugiej przesłanki (dotyczącej posiadania przez rolnika następcy, który mógł przejąć gospodarstwo) – należy wyjaśnić, że następcami rolnika mogły być jego dzieci jeżeli: nie przekroczyły wieku 55 lat, nie były inwalidami w stopniu, który całkowicie uniemożliwiałby im pracę w gospodarstwie rolnym, stale pracowały w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej albo posiadały kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. ukończyły szkołę rolniczą lub szkołę przysposobienia rolniczego lub uzyskały tytuł kwalifikacyjny w zawodach rolniczych.
Kwestia ta była badana i oceniana przez organy orzekające w sprawie, które doszły do jednoznacznego wniosku, iż I. i F. małżonkowie K. nie posiadali następców uprawnionych do przejęcia gospodarstwa rolnego.
Również sama skarżąca przyznała ten fakt wskazując, że ani ona, ani jej brat Z. K. nie posiadali wykształcenia rolniczego. Wprawdzie M. W. podniosła, iż pomagała wraz z mężem w gospodarstwie rodziców - jednakże ich praca nie miała stałego charakteru, a jedynie okazjonalny, pomagała ona wraz z mężem w pracach polowych tylko w czasie nasilenia prac w gospodarstwie. W tym czasie tj. od 1983 r. mieszkała ona w N. - ok. [...] km od miejsca zamieszkania rodziców. Poza tym fakt, że skarżąca w 1983 r. wyprowadza się od rodziców, a ci dwa lata później składają wniosek o przejęcie tego gospodarstwa - wyraźnie świadczy o braku następcy spełniającego ówczesne wymagania. Tym bardziej, iż w złożonym wniosku małżonkowie w ogóle nie wspomnieli, że posiadają następców prawnych spełniających te wymagania.
Zatem zgromadzona dokumentacja oraz wyjaśnienia M.W. ewidentnie świadczą o tym, iż decyzja z dnia [...] listopada 1985 r. w zakresie drugiej przesłanki nie została wydana z naruszeniem prawa.
Nie zostało również w żaden sposób ustalone, że zaistniały pozostałe przesłanki z art. 156 § 1 kpa
Reasumując Sąd uznał, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi słusznie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w K. uznając, że nie jest ona dotknięta wadą nieważności o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jego obie decyzje są prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Ponadto wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył on stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Uzasadnił przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło