I SA/Wa 1214/14
PostanowienieWSA w Warszawie2014-07-31
Skład orzekający: Justyna Wtulich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca, który otrzymuje rentę rolniczą i ponosi miesięczne wydatki, może zostać zwolniony od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym, mimo że w przeszłości otrzymał odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości, ale obecnie nie dysponuje żadnymi środkami?Ratio decidendi
Wnioskodawcy przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ wykazał, że jego sytuacja materialna, oparta na rencie rolniczej i ponoszonych wydatkach, uniemożliwia mu pokrycie kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Mimo otrzymania w przeszłości odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, na dzień rozpoznania wniosku nie dysponował żadnymi środkami ani oszczędnościami.Stan faktyczny
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga S. T. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad dotyczącą waloryzacji odszkodowania za nieruchomość. Wraz ze skargą złożono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wnioskodawca utrzymuje się z renty rolniczej, ponosi miesięczne wydatki i oświadczył, że nie posiada oszczędności ani nieruchomości. Po kilku wezwaniach do uzupełnienia wniosku i uzyskaniu informacji od organu, sąd rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Przyznano S. T. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] stycznia 2014 r. znak : [...] w przedmiocie : waloryzacji odszkodowania za nieruchomość postanawia : przyznać S. T. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła w dniu 11 kwietnia 2014 r. (data stempla biura podawczego) skarga S. T. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] stycznia 2014 r. znak : [...] wraz z dołączoną kserokopią formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentami.
Zarządzeniem z dnia 14 kwietnia 2014 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania oryginału wypełnionego formularza PPF lub podpisania nadesłanej do Sądu kopii ww. formularza w terminie 7 dni, od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
W dniu 5 maja 2014r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął oryginał wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych.
Z nadesłanego formularza wynika, że wnioskodawca utrzymuje się z renty rolniczej w wysokości [...] złotych netto miesięcznie. Wnioskodawca podał, że oprócz mieszkania o powierzchni [...] m ² nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca wskazał, że ponosi miesięczne wydatki z tytułu napełnienia butli gazem w wysokości [...] złotych, opłat za energię elektryczną w wysokości [...] złotych (za dwa miesiące), telefon komórkowy w wysokości około 30,00 złotych oraz na zakup lekarstw w wysokości około 100,00 złotych. Wnioskodawca oświadczył, że na zakup żywności pozostaje mu kwota w wysokości około [...] złotych miesięcznie.
Zarządzeniem z dnia 12 maja 2014 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie czy otrzymał odszkodowania za przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, jeśli tak, należało wskazać ich wysokość oraz nieruchomości za które zostały przyznane. Zapytano wnioskodawcę także, czy samodzielnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami (np. żoną, rodzicami, dziećmi, innymi osobami), jeśli tak, należało wskazać z kim oraz dochód uzyskiwany przez tą osobę. Wezwano wnioskodawcę do podania, czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, z tytułu umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu oraz tytuł z którego jest on uzyskiwany. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy otrzymuje jakąkolwiek pomoc od rodziny, dzieci, znajomych, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo w jakiej wysokości lub formie. Wezwano wnioskodawcę do podania z czego lub przy czyjej pomocy zamierza pokryć koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru do prowadzenia niniejszej sprawy. Ponadto wezwano wnioskodawcę do nadesłania wyciągów z rachunku bankowego z trzech ostatnich miesięcy oraz zaświadczenia z właściwego Urzędu Gminy wskazującego wielkość i charakter posiadanych nieruchomości.
W dniu 29 maja 2014 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia.
Z nadesłanych informacji wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie podejmuje prac dodatkowych, dorywczych ani sezonowych. Wnioskodawca oświadczył, że nie otrzymał odszkodowania za przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oraz nie uzyskuje żadnej pomocy od rodziny, znajomych, organizacji społecznych i państwowych.
Zarządzeniem z dnia 3 czerwca 2014 r. zwrócono się do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o nadesłanie informacji, czy S. T. poza odszkodowaniem za przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w gminie D., obręb C. oznaczonej nr geodezyjnym działki [...] o pow. 1,6184 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w K. prowadzona była księga wieczysta oznaczona KW [...] , w kwocie [...] złotych, przyznane zostało odszkodowanie za przejęcie na rzecz Skarbu Państwa innych nieruchomości poza wskazaną powyżej nieruchomością, jeśli tak, należało podać wysokość przyznanego skarżącemu odszkodowania oraz datę w której to przyznanie nastąpiło oraz wskazać za jakie nieruchomości (numer działki, ich powierzchnię). Odpowiedzi na powyższe organ miał udzielić w terminie 7 dni, od daty doręczenia zarządzenia.
W dniu 27 czerwca 2014 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęła odpowiedź organu na powyższe wezwanie.
Z udzielonej informacji wynika, że zgodnie z informacjami uzyskanymi z GDDKiA Oddział w P. na terenie województwa [...] jedyną nieruchomością nabytą od S. T. była działka nr [...] położona w miejscowości C. w gminie D., wskazana w wezwaniu Sądu. Organ wyjaśnił, że nieruchomości położone w miejscowości C. w gminie D. oznaczone jako działki nr [...] i [...] stanowiące wcześniej własność S. T. zostały nabyte od ich poprzedniego właściciela – H. W., gdyż zapadłe w sprawie wyroki sądowe doprowadziły do unieważnienia umów notarialnych zawartych pomiędzy S. T. a H. W.
GDDKiA dołączyła także pismo GDDKiA Oddział w Ł. z dnia 20 czerwca 2013 r. z którego wynika, że zostało wnioskodawcy wypłacone odszkodowanie w zwaloryzowanej wysokości za wywłaszczone działki położone we wsi C., gm. U. o łącznej powierzchni 2,4049 ha:
- nr [...] o powierzchni 0,6948 ha oraz nr [...] o powierzchni 1,2178 ha w wysokości [...] zł,
- nr [...] o powierzchni 0,0028 ha w wysokości [...] złotych, w wysokości ½ udziału na rzecz S. T. oraz ½ udziału na rzecz P. T.,
- nr [...] o powierzchni 0,2078 ha oraz nr [...] o powierzchni 0,2862 ha w wysokości [...] złotych.
Organ wskazał, że wobec oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny skarg kasacyjnych od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. w sprawach o sygn. akt I SA/Wa 1111/04, I SA/Wa 23/07, I SA/Wa 1114/07, w których Sąd oddalił skargi na decyzje Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2004 r., którymi utrzymano w mocy decyzje Wojewody Łódzkiego z dnia 31 października 2003 r., o wywłaszczeniu ww. działek i ustaleniu za nie odszkodowania, organ był zobowiązany do wypłaty odszkodowania.
Zarządzeniem z dnia 3 lipca 2014 r. wezwano ponownie wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie z czego lub przy czyjej pomocy zamierza pokryć koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru do prowadzenia niniejszej sprawy oraz wyjaśnienie czy otrzymał odszkodowanie, a jeśli tak, to kiedy i w jakiej wysokości za przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości. Jednocześnie poinformowano wnioskodawcę, że z jego oświadczenia z dnia 26 maja 2014 r. wynika, że nie otrzymał odszkodowania, natomiast z pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w L. z dnia 20 czerwca 2014 r. wynika, że zostało wnioskodawcy wypłacone odszkodowanie w zwaloryzowanej wysokości za wywłaszczone działki położone we wsi C., gm. U. o łącznej powierzchni 2,4049 ha:
- nr [...] o powierzchni 0,6948 ha oraz nr [...] o powierzchni 1,2178 ha w wysokości [...] zł,
- nr [...] o powierzchni 0,0028 ha w wysokości [...] złotych, w wysokości ½ udziału na rzecz S. T. oraz ½ udziału na rzecz P. T.,
- nr [...] /2 o powierzchni 0,2078 ha oraz nr [...] o powierzchni 0,2862 ha w wysokości [...] złotych.
Ponadto, wezwano wnioskodawcę do nadesłania wyciągów z rachunku bankowego z trzech ostatnich miesięcy.
W dniu 24 lipca 2014 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły wyjaśnienia wnioskodawcy wraz z wyciągiem z konta bankowego za ostanie 3 miesiące.
Z nadesłanego oświadczenia wnioskodawcy wynika, że nie otrzymał odszkodowania za przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, a także nie wiedział o przyznaniu ww. odszkodowania, gdyż nie otrzymał jakichkolwiek informacji od GDDKiA Oddział w L
Wnioskodawca oznajmił, że koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika zamierza pokryć po zakończeniu sprawy dołączając umowę o obsługę prawną z dnia 5 marca 2014 r. Z nadesłanego wyciągu z konta bankowego wnioskodawcy wynika, że saldo na rachunku wnioskodawcy wynosi [...] złotych w skali miesiąca.
W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje:
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek.
Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Sytuacja majątkowa wnioskodawcy utrzymującego się jedynie z renty w wysokości [...] złotych netto miesięcznie przy ponoszonych miesięcznych wydatkach stałych jest niewątpliwie trudna.
Jakkolwiek z pisma GDDKiA Oddział w L. z dnia 20 czerwca 2014 r. wynika, że wnioskodawcy zostało wypłacone odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości wskazane w piśmie w zwaloryzowanej wysokości, jednakże z nadesłanych oświadczeń wnioskodawcy, jak również formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że w chwili obecnej wnioskodawca nie dysponuje żadnymi kwotami, jak również nie posiada jakichkolwiek oszczędności. Ponadto, z nadesłanego wyciągu z konta bankowego wnioskodawcy z trzech ostatnich miesięcy wynika, że saldo na koncie utrzymuje się na tej samej wysokości tj. około [...] złotych miesięcznie.
Podkreślić należy, że wyroki NSA oddalające skargi kasacyjnej od wyroków WSA w Warszawie, którymi Sąd oddalił skargi na decyzje Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2004 r., którymi organ utrzymał w mocy decyzje Wojewody L z dnia [...] października 2003 r. o wywłaszczeniu działek (nr [...] , nr [...] , nr [...] , nr [...] , nr [...] ) oraz ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, zostały wydane w 2007 r. W chwili obecnej wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, oszczędności czy papierów wartościowych.
Stwierdzić zatem należy, że na dzień rozpoznania wniosku wnioskodawca nie dysponuje żadnymi kwotami z tytułu wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości i nie posiada żadnych oszczędności. Zaskarżona natomiast do Sądu decyzja GDDKiA w której wskazano kwotę waloryzacji odszkodowania za przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w gminie D., obręb C. nr działki [...] o pow. 1,6184 ha, będzie dopiero przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu.
Z powyższych względów uznano, że obecnie wnioskodawca nie posiada środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych samodzielnie, bez spowodowania uszczerbku we własnym utrzymaniu koniecznym. Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy we wnioskowanym zakresie poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło