I SA/Wa 1218/11
WyrokWSA w Warszawie2011-12-19
Skład orzekający: Jolanta Dargas, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Elżbieta Sobielarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca wydanie decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, która poprzedzała zawarcie umowy cywilnoprawnej o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, wywołała nieodwracalne skutki prawne uniemożliwiające stwierdzenie nieważności tej decyzji?Ratio decidendi
Decyzja administracyjna, która umocowała do zawarcia umowy cywilnoprawnej o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, wywołuje skutki prawne, które z punktu widzenia organu administracji publicznej mają cechę skutku nieodwracalnego. Organ administracji nie ma kompetencji do zniweczenia skutków cywilnoprawnych powstałych wskutek zawarcia takiej umowy, co wyłącza dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji i daje podstawy do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w W., która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję SKO o stwierdzeniu, że decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z 1967 r. oddająca w użytkowanie wieczyste nieruchomość Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "X" została wydana z naruszeniem prawa, jednakże z uwagi na nieodwracalne skutki prawne nie można było stwierdzić jej nieważności. Skarżący M. K. i Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa "X" kwestionowali tę decyzję, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędnej wykładni pojęcia nieodwracalnego skutku prawnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2011 r. sprawy ze skarg M. K. i Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "X" w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargi.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2011 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu wniosków Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "X" oraz M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] listopada 2010 r., w której orzeczono o stwierdzeniu, że decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1967 r. oddająca w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w W. nieruchomość położoną przy ul. [...],[...] i [...] o pow. [...] m2, w części dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] o pow. [...] m2 stanowiącej dawną nieruchomość hipoteczną oznaczoną nr hip. [...], została wydana z naruszeniem prawa, jednakże z uwagi na wywołane przez nią nieodwracalne skutki prawne nie można stwierdzić nieważności tej decyzji - orzekło o utrzymaniu tej decyzji w mocy
Wskazana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu [...] listopada 2010 r. decyzją sygn. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po przeprowadzeniu postępowania wszczętego wnioskiem Pana M. K., następcy prawnego dawnego właściciela nieruchomości, orzekło o stwierdzeniu, że decyzja nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1967 r. oddająca w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w W. nieruchomość położoną przy ul. [...],[...] i [...] o pow. [...] m2, w części dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] o pow. [...] m2 stanowiącej dawną nieruchomość hipoteczną oznaczoną nr hip. [...], została wydana z naruszeniem prawa, jednakże z uwagi na wywołane przez nią nieodwracalne skutki prawne nie stwierdziło jej nieważności.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że w następstwie stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w dniu [...].04.2009 r. nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1965 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej przedwojennym właścicielom nieruchomości, powstał stan prawy, w którym rozpatrzenie w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy wniosku dawnego właściciela podlegało bezwzględnemu pierwszeństwu, zatem decyzje dotyczące tego gruntu bez uwzględnienia tego pierwszeństwa rażąco naruszają prawo - art. 7 ust. 2 dekretu. Jednakże ze względu na zawarcie aktem notarialnym przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową umowy oddania w użytkowanie wieczyste ww. gruntu, doszło do nieodwracalnych skutków prawnych, bowiem organ administracji nie jest w stanie własnym działaniem odwrócić owych cywilnoprawnych skutków.
W następstwie powyższego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynęły wnioski o ponowne rozpoznanie sprawy działającego w imieniu Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "Y" Radcy Prawnego P. K. oraz działającego w imieniu P. K. Adw. P. R.
Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] wniosła o uchylenie decyzji Kolegium i wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...], argumentując, że dopóki istniała decyzja odmowna z [...] maja 1965 r., wiązała ona strony organy i nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa jakąkolwiek decyzją wydaną w jej następstwie.
Pan M.K. z kolei wniósł o zmianę decyzji Kolegium i stwierdzenie nieważności decyzji nr [...]. Powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że "fakt zawarcia na postawie decyzji administracyjnej aktu notarialnego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz spółdzielni w sytuacji nierozpoznania wniosku złożonego na podstawie i w trybie art. 7 powołanego wyżej dekretu nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego uniemożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej na podstawie której został zawarty akt notarialny ustanowienia użytkowania wieczystego".
W wyniku rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wywołuje skutek prawny ex tunc, co oznacza, że decyzja taka jest nieważna z mocy prawa od początku, czyli od daty jej wydania. Stwierdzenie nieważności określonej decyzji dokonuje zatem restytucji (przywrócenia) stanu prawnego, istniejącego przed wydaniem takiej decyzji. Skutku ex tunc nie wywołuje natomiast żadne inne orzeczenie, w tym także orzeczenie stwierdzające wydanie decyzji z naruszeniem prawa.
Po dokonaniu analizy, obowiązujących przepisów prawa organ ustalił, że przesłanki określone w punktach 1, 3, 4, 5, 6 i 7 art. 156 § 1 k.p.a., nie nastąpiły. Decyzję o oddaniu Spółdzielni gruntu w użytkowanie wieczyste wydał bowiem organ właściwy w ówczesnym stanie prawnym, była ona pierwszą decyzją w tej sprawie, skierowano ją do strony - najemcy lokalu, nie była niewykonalna, nie zawierała też wady powodującej nieważność z mocy prawa.
Uznał jednak, że badana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w treści art. 156 § 2 kpa.
Uzasadnił, że zgodnie z dyspozycją art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), wszelkie grunty na obszarze W. przeszły z dniem wejścia w życie tegoż dekretu na własność gminy W., a następnie - Skarbu Państwa. W myśl art. 5 wymienionego dekretu, budynki oraz inne przedmioty, znajdujące się na gruntach, przechodzących na własność gminy W., pozostawały własnością dotychczasowych właścicieli, zgodnie zaś z art. 8 dekretu - w razie nie przyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy w trybie przewidzianym przez art. 7 dekretu, wszystkie budynki, położone na gruncie, przechodziły na własność gminy.
W świetle powyższego, konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na podstawie art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy jest uznanie, gmina W., a następnie Skarb Państwa miał prawo rozporządzać ww. gruntem, (zarzut naruszenia art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (t. jedn. Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.) jest zatem nietrafny) jednak nie miał prawa tego czynić ze względu na przepisy aktu fundamentalnego w tym przedmiocie, czyli dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Organ podsumował, że wydanie decyzji o oddaniu w użytkowanie wieczyste gruntu, co do którego pozostawał nierozpoznany wniosek dawnego właściciela rażąco narusza przepisy dekretu.
Jednak w sytuacji, w której następstwem wydania decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste było zawarcie umowy cywilnej z zachowaniem trybu i formy właściwej dla ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu i dokonanie odpowiedniego wpisu do ksiąg wieczystych, nie jest możliwe stwierdzenie nieważności takiej decyzji, pomimo, że nastąpiło naruszenie prawa przy jej wydaniu. Organ administracji nie ma kompetencji do zniweczenia skutków cywilnoprawnych powstałych w rezultacie zawarcia umowy i ustanowienia użytkowania wieczystego, a zatem skutki prawne takiej, nawet naruszającej prawo, decyzji, są nieodwracalne.
Organ omówił przywołane przez M. K. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06.08.2008 r. sygn. I OSK 111/07 i z 5.10.2010r. sygn. I OSK 1666/09 i wskazał, że sprawy te dotyczyły postępowania zwykłego, instancyjnego - odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego na gruncie rozdysponowanym na rzecz osoby trzeciej. Uzasadnił, że jest to odmienna sytuacja, niż w postępowaniu nadzorczym gdzie organy stosują inne kryteria badania naruszenia prawa.
Omawianą decyzję zaskarżył M. K. zarzucił:
1) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 97 pkt 4) k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania wobec okoliczności, że dotychczas nie został rozpoznany wniosek dekretowy E. N. z dnia [...] października 1948 r.
2) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nieodwracalny skutek prawny zachodzi w sytuacji, gdy decyzja administracyjna przyznająca użytkowanie wieczyste poprzedzała akt notarialny w ww. przedmiocie.
Mając to na uwadze wniósł o:
1) zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;
2) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2010 r.;
3) przyznanie stronie od organu administracji kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W uzasadnieniu wskazał między innymi, że wobec utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych oraz stosownie do powszechnej praktyki organów administracji, postępowanie nadzorcze w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji poprzedzającej rozdysponowanie aktem notarialnym prawem użytkowania wieczystego powinno zostać zawieszone do czasu rozstrzygnięcia w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego.
Jak wynika z akt sprawy, wniosek E. N. z dnia [...] października 1948 r. dotychczas nie został rozpoznany. Z tego względu postępowanie nadzorcze odnośnie decyzji poprzedzającej rozdysponowanie prawem użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości powinno zostać przez organ zawieszone na podstawie art. 97 pkt 4) k.p.a. do czasu rozpoznania wniosku złożonego w trybie art. 7 dekretu warszawskiego. Zaniechanie zawieszenia tego postępowania uzasadnia wniosek sformułowany w niniejszej skardze w przedmiocie zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa.
Jako błędne określił także stanowisko organu administracji polegające na przyjęciu, że w przypadku rozdysponowania prawem w formie aktu notarialnego na podstawie poprzedzającej ten akt decyzji administracyjnej doszło do nieodwracalnego skutku prawnego i z tego powodu nie można stwierdzić jej nieważności. Zdaniem skarżącego, organ administracji właściwy w postępowaniu nadzorczym jest władny do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, która poprzedzała rozdysponowanie tym prawem w formie aktu notarialnego, gdy decyzja rażąco narusza prawo. W takiej sytuacji należy odróżnić przypadki gdy do rozdysponowania prawem doszło w formie aktu notarialnego nie poprzedzonego taką decyzją od przypadku, gdy warunkiem zawarcia aktu notarialnego było wydanie uprzedniej decyzji administracyjnej. Mając na uwadze, że w sprawie niniejszej miał miejsce ten drugi przypadek, powołanie się na nieodwracalność skutków prawnych nie znajduje uzasadnienia.
Na wskazaną decyzję skargę wniosła także Spółdzielnia Budowlano – Mieszkaniowa "X zarzucając:
• naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa poprzez błędne uznanie, że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana decyzja w innej sprawie może stanowić przesłankę stwierdzenia nieważności w sytuacji, gdy jedynym dopuszczalnym trybem nadzwyczajnym w tym przypadku jest tryb wznowienia postępowania;
• naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów prowadzące do błędnego wniosku, że w chwili wydawania decyzji nr [...] oddającej w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Budowlano Mieszkaniowej w W. nieruchomość położoną przy ul. [...],[...] i [...] istniała przeszkoda prawna uniemożliwiająca wydanie tej decyzji, w postaci nierozpoznanego wniosku dawnych właścicieli nieruchomości, złożonego w trybie art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy z dnia 26 października 1945 r. (Dz. U. Nr 50 poz. 279).
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji i zasądzenie od SKO na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Istota sporu w sprawie niniejszej, sprowadza się przede wszystkim do opisanych w obu skargach kwestii:
- czy w konsekwencji stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w dniu [...].04.2009 r., nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, wydanej na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. nr 50 poz. 279), o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela z dnia [...].05.1965r. - wzruszenie wydanej następnie ostatecznej decyzji Prezydium Rady Narodowej miasta W. z dnia [...].06.1967 r. o oddaniu spornego gruntu w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w W., powinno nastąpić w trybie przepisów dotyczących wznowienia postępowania, czy też przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji,
- czy organ prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej miasta W. z dnia [...].06.1967r. o oddaniu spornego gruntu w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w W., powinien je zawiesić do chwili rozpoznania wniosku dekretowego przedwojennych właścicieli nieruchomości,
- czy decyzja Prezydium Rady Narodowej miasta W. z dnia [...].06.1967r. o oddaniu spornego gruntu w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w W., wywołała nieodwracalne skutki prawne z tej przyczyny, że poprzedzała zawarcie umowy w tym przedmiocie, w formie aktu notarialnego.
Analiza okoliczności faktycznych zaistniałych w sprawie na tle obowiązujących przepisów prawa determinuje oddalenie obu skarg.
Ugruntowana linia orzecznictwa sądów administracyjnych, a szczególnie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażona w uchwale OPK 4-7/98 - Uchwała Składu Pięciu Sędziów tego sądu z dnia 09.11.1998r., pozwala na przyjęcie, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, wydanej na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. nr 50 poz. 279), o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją administracyjną - Prezydium Rady Narodowej miasta W. z dnia [...].06.1967 r. o oddaniu spornego gruntu w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w W., o którym mowa w art. 145 par. 1 pkt. 8 k.p.a., natomiast może stanowić przesłankę wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji.
Wskazać należy, że przepis art. 145 par. 1 pkt. 8 k.p.a. wymienia jako przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego przypadek, w którym zachodzi potrzeba rozpatrzenia wpływu zmiany czy też uchylenia decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądowego na bezpośrednio zależną od nich decyzję administracyjną.
W toku wywodu uzasadnienia wskazanej uchwały, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że decyzja bezpośrednio zależna, w rozumieniu tej uchwały to taka decyzja, która w ogóle nie mogłaby być wydana, albo nie mogłaby być wydana w takiej treści, jeśli nie zaistniałby stan prawny lub faktyczny ukształtowany lub stwierdzony decyzją wcześniejszą.
Podkreślił, że zmiana bądź uchylenie decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądowego powoduje, że od określonej daty albo upada istotny dla późniejszej sprawy fakt prawotwórczy, albo też zmienia się jego treść. W obu wypadkach jest podstawa do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej co do jej istoty.
W sprawie niniejszej powstaje pytanie czy decyzja Prezydium Rady Narodowej miasta W. z dnia [...].06.1967 r. o oddaniu spornego gruntu w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w W. jest tak rozumianą decyzję zależną.
Akceptując w pełni argumentację prawną wskazanej uchwały Sąd na to pytanie udziela odpowiedzi przeczącej.
Jak to wskazano w cytowanej uchwale, wprawdzie bez uregulowania stanu własności nieruchomości w drodze administracyjnej decyzją o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela z dnia [...].05.1965 r., nie można było wydać decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste [...], ale żaden przepis prawa nie nakładał na organ administracji obowiązku jej wydania wobec negatywnego rozpoznania wniosku dekretowego. Tym samym wydana w 1967 r. decyzja nie była jej naturalnym, typowym lub koniecznym następstwem.
Tym samym decyzja Prezydium Rady Narodowej miasta W. z dnia [...].06.1967 r. o oddaniu spornego gruntu w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w W. nie jest decyzję zależną we wskazanym wyżej rozumieniu tego zagadnienia.
Wobec powyższego, w zaistniałej sytuacji, kiedy wniosek dekretowy byłych właścicieli nie został dotychczas rozpoznany, decyzja o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste [...] winna być skontrolowana pod kątem rażącego naruszenia prawa (art.156 k.p.a.) tj przepisów aktu fundamentalnego - czyli dekretu z dnia 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta Warszawy.
Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, która odmówiła dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej, przesądza, że nie było podstaw prawnych do zawarcia umowy o oddaniu tego gruntu w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej i nosi znamiona rażącego naruszenia prawa, polegającego na trwałej niewykonalności decyzji (art. 156 par. 1 pkt. 5 k.p.a.).
Zawarcie umowy w formie aktu notarialnego o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste [...] w W., przeczy wskazaniu jako wady decyzji jej trwałej niewykonalności, skoro decyzja ta została wykonana, i to z zachowaniem wymagań formy aktu notarialnego. Jednakże w istocie było to rozporządzenie cudzą nieruchomością, co było i jest rażącym naruszeniem prawa. Było to bowiem działanie wbrew wyraźnemu zakazowi prawnemu rozporządzania cudzą nieruchomością. Jest to więc przypadek rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2. Kpa.
Zagadnieniem odrębnym pozostaje skutek, jaki powoduje obalenie ostatecznej decyzji administracyjnej w odniesieniu do oceny ważności umowy.
Czy w konsekwencji wydania ostatecznej decyzji Prezydium Rady Narodowej miasta W. z dnia [...].06.1967 r. o oddaniu spornego gruntu w użytkowanie wieczyste [...]j Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w W., powstał czy też nie powstał nieodwracalny skutek prawny, wynikający z ujawnienia w księdze wieczystej nowego użytkownika wieczystego i obowiązujących zasad rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Decyzja o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, na podstawie której zawarto w formie aktu notarialnego umowę z użytkownikiem wieczystym - [...] Spółdzielnią Mieszkaniową w W., spowodowała natomiast powstanie nieodwracalnego skutku prawnego, jak stwierdziły to w niniejszej sprawie organy obu instancji.
Podkreślić bowiem należy, że decyzja administracyjna wkraczająca swoimi skutkami prawnymi w sferę prawa cywilnego może mieć podwójny skutek: jeden z nich zostanie uznany za odwracalny, drugi zaś - za nieodwracalny.
Odróżnia się bowiem akty administracyjne powodujące bezpośrednie skutki cywilnoprawne od tych, które wywołują te skutki pośrednio.
Np. decyzja o odmowie ustanowienia prawa wieczystej dzierżawy z 1965 r. spowodowała bezpośredni skutek cywilnoprawny, natomiast stwierdzenie jej nieważności niweczyło ten skutek.
Do kategorii aktów administracyjnych powodujących pośrednie skutki cywilnoprawne zalicza się w nauce prawa cywilnego między innymi te, które umocowują do zawarcia umowy ze Skarbem Państwa.
Taki charakter miała decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...].06.1967r. o oddaniu spornego gruntu w użytkowanie wieczyste [...] w W.
Decyzja ta umocowała pracownika organu administracji do złożenia w imieniu Skarbu Państwa oświadczenia woli o oddaniu spornego gruntu w użytkowanie wieczyste [...] w W.
Wszelkie dalsze skutki wskazanej decyzji zawartej w prawem przewidzianej formie i z zachowaniem trybu składania oświadczenia woli, powstały na podstawie regulacji i rozwiązań prawa cywilnego.
Nie może budzić wątpliwości, że organ administracji, który działa w granicach swojej właściwości i kompetencji, nie ma żadnych możliwości prawnych zniweczenia skutków cywilnoprawnych powstałych wskutek zawarcia tej umowy. Z tych względów skutek prawny takiej decyzji administracyjnej dotkniętej wadą nieważności będzie miał z punktu widzenia właściwości i kompetencji organu administracji publicznej cechę skutku nieodwracalnego. Wyłącza to dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji i daje podstawy do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa (art. 156 par. 1 pkt 2 i par. 2 oraz art. 158 par. 2 Kpa).
Sąd orzekający nie podziela także wyrażonego w skardze M. K., poglądu, że rozpoznając sprawę organ powinien zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu rozpoznania wniosku dekretowego E. N. z dnia [...] października 1948 r.
Brak jest podstaw do przyjęcia jego zasadności, gdyż postępowanie w sprawie niniejszej oraz dotyczące wymienionego wniosku nie pozostają ze sobą w takim związku, aby można było uznać, że wydanie decyzji jest zależne od uprzedniego rozpoznania tego wniosku. Z tych samych przyczyn nie zasługuje, w ocenie Sądu, na aprobatę wniosek o zawieszenie postępowania sądowego w oparciu o treść art. 125 § 1 pkt 1 ppsa.
Mając te okoliczności na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło