I SA/Wa 122/17

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. N. i A. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. N., A. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W dniu 23 czerwca 2017 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawcy wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego z urzędu. Z nadesłanego formularza wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólnie dwuosobowe gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu pracy oraz wynajmu mieszkania o łącznej wysokości ok. [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że posiadają dom mieszkalny o powierzchni [...] m ² o wartości [...] zł, budynek mieszkalny o powierzchni[...] m ² o wartości [...] zł oraz mieszkanie o powierzchni [...] m ² o wartości [...] zł. Wskazali, że posiadają zgromadzone oszczędności pieniężne w wysokości ok. [...] zł, papiery wartościowe i inne prawa majątkowe w wysokości ok. [...] zł oraz cztery samochody osobowe marki [...] , [...],[...],[...]. Innych nieruchomości wnioskodawcy oświadczyli, że nie posiadają. Oznajmili, że ponoszą miesięczne zobowiązania stałe w wysokości ok. [...]zł. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) powoływanej dalej jako P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawcy nie znajdują się w żadnej ww. sytuacji materialnej kwalifikującej ich do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy uzyskują stały, niemały dochód w wysokości ok. [...] zł netto miesięcznie, który przeznaczany jest wyłącznie na ich własne potrzeby. Nie można zatem uznać, że wnioskodawcy są osobami pozbawionymi środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala na przyjęcie, że wnioskodawcy są w stanie – bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym – ponieść koszty sądowe w sprawie, jak również koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Ponadto, wnioskodawcy posiadają majątek w postaci trzech nieruchomości (dom mieszkalny, budynek mieszkalny, mieszkanie), czterech samochodów osobowych, zgromadzonych oszczędności pieniężnych w wysokości ok. [...] zł oraz papierów wartościowych i innych praw majątkowych o wartości ok. [...] zł. Stwierdzić zatem należy, iż przy takim dochodzie oraz posiadanym majątku nie można uznać wnioskodawców za osoby ubogie, czy też za osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć natomiast zastosowanie tylko wobec takich osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Wnioskodawcy zaś do grona takich osób nie należą posiadają bowiem stały, znaczny dochód miesięczny oraz zgromadzony majątek w postaci nieruchomości, samochodów, środków pieniężnych oraz papierów wartościowych i innych praw majątkowych. Zaznaczyć należy, że wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala wnioskodawcom nie tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, pokrycie kosztów i zobowiązań stałych związanych z utrzymaniem domu czy budynku mieszkalnego oraz bieżących potrzeb życia codziennego, jak również na ponoszenie kosztów związanych z posiadaniem i utrzymaniem czterech samochodów osobowych (przeglądy, naprawy, ubezpieczenia). Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawcy mają zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, a ponadto z uzyskiwanych dochodów wystarcza im na pokrycie innych, dodatkowych kosztów takich jak, np. związanych z utrzymaniem czterech samochodów. Wskazać należy, że o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle w przypadku osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy standard ten przekracza. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują zatem, że sytuacja materialna wnioskodawców nie jest na tyle trudna, by nie byli oni w stanie z uzyskiwanego dochodu ponieść kosztów sądowych w sprawie, jak również kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Zaznaczyć należy, iż jedynym kosztem sądowym jaki wnioskodawcy mają obecnie ponieść jest uiszczenie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100 zł oraz wpis sądowy od ewentualnie wniesionej skargi kasacyjnej wynoszący 100 zł. Zaznaczyć należy, iż dotychczas wnioskodawcy nie mieli problemu z ponoszeniem kosztów sądowych w sprawie samodzielnie. Uznano zatem, że wnioskodawcy przy wysokości posiadanego dochodu oraz zgromadzonych oszczędnościach pieniężnych i majątku są w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie, jak również koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru i nie spowoduje to utraty ich płynności finansowej. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.