I SA/Wa 1223/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi E. M., J. M. i W. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość w. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania E. M., J. M. i W. W., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] orzekającej o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne: Nieruchomość położona w W. przy ul. [...], stanowiąca własność W. i J. małż. M. przejęta została na własność Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) z dniem 21 listopada 1945 r. W. M., J. K. i L. M., jako następcy prawni poprzednich właścicieli w dniu 20 marca 1998 r. wystąpili o zwrot nieruchomości. W dniu 28 października 1998 r. następcy prawni poprzednich właścicieli sprecyzowali, że domagają się odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. odmówił przyznania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. Nr 261 z 2004 r. poz. 2603, ze zm.) odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że pozbawienie byłych właścicieli faktycznej możliwości władania nieruchomością nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Na podstawie zebranych w postępowaniu pierwszej instancji materiałów dowodowych ustalono, iż faktyczne przejęcie gruntu tej nieruchomości i rozpoczęcie działań budowlanych przez [...] nastąpiło w roku 1952 r. W związku z tym brak jest podstaw do przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami . Od powołanej decyzji Prezydenta W. odwołanie złożyli E. M., J. M. i W. W., podnosząc, iż w tym przypadku jest rzeczą niemoralną, że instytucja państwowa przez pół wieku korzysta z cudzej własności nie płacąc właścicielowi ani grosza. Zarzucili także brak logiki w ustanowionym przepisie prawa, który przewiduje przyznanie odszkodowania za działkę, jeżeli pozbawienie byłego właściciela faktycznej możliwości władania nieruchomością nastąpiło po dniu 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. o odmowie przyznania odszkodowania. W zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż pomimo, że przedmiotowa nieruchomość mogła być przed wejściem w życie cytowanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, to wobec pozbawienia byłych właścicieli faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. nie została spełniona materialnoprawna przesłanka ustalenia odszkodowania w trybie powołanego art. 215 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W aktach sprawy pierwszej instancji znajdują się: pismo [...] z dnia 19 maja 2005 r., pismo [...] z dnia 5 marca 1952 r. oraz pismo Wydziału Inspekcji Budowlanej P.R.N. m. w. z dnia 27 maja 1952 r., z treści których, jednoznacznie wynika, iż od 1952 r. realizowane były inwestycje budowlane na terenie ww. nieruchomości. Dlatego też nie ma podstaw do przyznania odszkodowania. Powołana decyzja Wojewody [...] stała się przedmiotem skargi E. M., J. M. i W. W., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniesiono, iż organ nie odniósł się do ich zarzutów dotyczących przewlekłego okresu załatwiania sprawy, wykonaniu operatu szacunkowego i ustnego zapewnienia, że odszkodowanie będzie wypłacone. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był przepis art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiący że przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Przywołany przepis ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Oznacza to m.in., że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania, bez potrzeby sięgania do innych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2003 r., sygn. I SA 2187/01, niepubl.). Gramatyczna wykładnia art. 215 ust. 2 in fine ustawy o gospodarce nieruchomościami prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy działka była objęta działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, przed datą wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Omawiany przepis przesądza, że chodzi o zaspokojenie roszczeń tylko tych poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, którzy spełniają wszystkie wymienione przesłanki. Niespełnienie którejkolwiek powoduje brak podstaw do odszkodowania. W przedmiotowej sprawie niesporne jest, że poprzedni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania działką w 1952 r. Potwierdza to jednoznaczny materiał dowodowy, nie jest również okoliczność ta kwestionowana przez stronę skarżącą. Wprowadzenie jako przesłanki przyznania odszkodowania utraty posiadania nieruchomości przed dniem 5 kwietnia 1958 r. ma swoje uzasadnienie historyczne. Zgodnie z art. 7 ust. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. w razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi wieczystej dzierżawy do gruntu nieruchomości w., Gmina W. obowiązana była uiścić odszkodowanie. Natomiast według art. 8 dekretu w razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi w/w prawa do gruntu, wszystkie budynki na nim położone przechodziły na własność Gminy, która w tym wypadku obowiązana była wypłacić właścicielowi odszkodowanie za budynki nadające się do użytkowania lub naprawy. Odszkodowania miały być wypłacone w miejskich papierach wartościowych, a zasady i tryb ustalania odszkodowania oraz przepisy o emisji tych papierów wartościowych miało uregulować rozporządzenie wydane przez Ministra Odbudowy w porozumieniu z Ministrami Administracji Publicznej i Skarbu (art. 9 ust. 3). Treść powołanych przepisów jest jednoznaczna - przejęcie nieruchomości miało nastąpić za odszkodowaniem. Faktu tego nie zmienia okoliczność, że rozporządzenie, o którym mowa, nigdy nie zostało wydane. Brak ten w pewnym zakresie rekompensowało rozwiązanie przyjęte w art. 50 (później otrzymał on oznaczenie art. 53) ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70 z późn. zm.), który stanowił, że przepisy tej ustawy o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwa rolne, sadownicze i warzywnicze na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeszły na własność Państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób prowadzący te gospodarstwa zostaną pozbawieni użytkowania gruntów po wejściu w życie ustawy (ust. 1), a także do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego, które przejdą na własność Państwa na podstawie dekretu (ust. 2). Powołana ustawa weszła w życie właśnie w dniu 5 kwietnia 1958 r. i stąd też ta konstrukcja prawna została przeniesiona do ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i obecnie do ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro zatem ze względu na utratę władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. - nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek dla przyznania odszkodowania, to decyzja o odmowie przyznania odszkodowania jest zgodna z prawem. Natomiast okoliczności związane z przewlekłością samego postępowania czy tez wykonywanie operatu szacunkowego nie mają żadnego znaczenia dla oceny legalności decyzji. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.