I SA/Wa 1223/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie Asesor WSA Mirosław Gdesz Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2008 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania F. i H. małż. S., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] o odmowie zwrotu nieruchomości o powierzchni [...] m² położonej w S., oznaczonej w ewidencji gruntów obręb [...] jako działki ewidencyjne nr [...] i [...]. W uzasadnieniu decyzji przedstawiony został następujący stan sprawy: Starosta [...] decyzją z [...] stycznia 2004 r. odmówił na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) zwrotu wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości o pow. [...] m², położonej w S. podając, że została wykorzystana na cele wywłaszczenia. Nieruchomość ta wchodziła w skład gruntu o powierzchni [...] m² stanowiącego własność spadkobierców J. F., wywłaszczonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1963 r. nr [...] na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Wywłaszczenie nastąpiło na wniosek Zarządu Inwestycji [...] w W. z przeznaczeniem pod budowę zbiornika wodnego w D., zgodnie z lokalizacją szczegółową z [...] września 1955 r., wydaną przez Wojewódzki Zarząd Architektoniczno-Budowlany. F. i H. małż. S. wnieśli odwołanie od decyzji Starosty [...]. W odwołaniu wskazali m.in., że wywłaszczona nieruchomość pozostaje dotychczas w ich użytkowaniu, a niektóre wywłaszczone na ten sam cel nieruchomości, położone w N. i Z., stanowiące własność innych osób zostały zwrócone byłym właścicielom lub wydzierżawione przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej, mimo iż położenie tych nieruchomości w stosunku do linii brzegowej Zalewu [...] jest mniej korzystne od położenia działek [...] i [...]. W toku postępowania odwoławczego zmarła F. S., a na jej miejsce jako strony postępowania wstąpili wskazani w postanowieniu Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] października 2005 r. sygn. akt [...] następcy prawni. Z zebranych dodatkowo materiałów dowodowych wynika, że brak jest podstaw do uznania zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] marca 1963 r. orzekała o wywłaszczeniu kilkudziesięciu działek o łącznej powierzchni [...] m², które zostały objęte lokalizacją szczegółową z [...] września 1955 r. wydaną dla potrzeb budowy stopnia wodnego w D. Cel wywłaszczenia polegał na zajęciu terenu pod budowę obiektu piętrzącego "[...]", zlokalizowanego wzdłuż rzeki N. wraz z zaporami bocznymi. Przez spiętrzenie wód rzeki N. i B. powstało Jezioro [...]. Granice Zbiornika określone zostały przez charakterystyczne spiętrzenie wody, które aktualnie określa decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2006 r. oraz "Instrukcja gospodarowania wodą" dla Jeziora [...]. Maksymalny poziom piętrzenia wody w Jeziorze [...] określony został na [...] m npm, zaś w rejonie przedmiotowych działek może wynosić [...] m lub więcej, szczególnie przy przechodzeniu wiosennych wód wezbraniowych. Przedmiotowe działki należą do Zbiornika [...] w granicach lokalizacji ustalonej zgodnie z wymaganiami technicznymi dla tej inwestycji. Winny zatem pozostać w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa i w zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Niektóre grunty w strefie przyzbiornikowej wydzierżawiane są wyłącznie dla celów rekreacyjnych. Każda umowa zawiera klauzulę zabraniającą wznoszenia naniesień związanych trwale z gruntem, a wszelkie tymczasowe naniesienia dzierżawca wykonuje na własne ryzyko, bez możliwości starania się o odszkodowanie od Skarbu Państwa. Działki, o których orzekł Starosta [...] w decyzji z [...] stycznia 2004 r. wykorzystane zostały na cele, dla których nastąpiło ich wywłaszczenie. Utrzymanie istniejącego dotychczas stanu prawnego nieruchomości wokół zbiornika pozwala na zachowanie ich funkcji oraz obsługę technologiczną akwenu wynikającą z zapisów pozwolenia wodnoprawnego przy jednoczesnym umożliwieniu racjonalnego doraźnego użytkowania tych terenów. Zgoda na wykonanie poza przedmiotowymi działkami drogi wraz z oświetleniem została opatrzona zastrzeżeniem o wyłączeniu odpowiedzialności Skarbu Państwa za ewentualne zniszczenia przez wodę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. S. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2008 r. oraz decyzji Starosty [...] z [...] stycznia 2004 r. Zaskarżonym decyzjom zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) i przyjęcie braku podstaw do uznania, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu. W ocenie skarżącej wydane decyzje naruszają też art. 7 i 77 k.p.a. i polega to na niepodjęciu wszelkich możliwych kroków celem wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania wyczerpującego materiału dowodowego. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga została uwzględniona, bowiem zaskarżone decyzje naruszają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami i miało to wpływ na wynik sprawy oraz wskazane w skardze przepisy postępowania. Wojewoda [...] ustalając granice realizacji stopnia wodnego w D. nie zbadał lokalizacji szczegółowej tej inwestycji z dnia [...] września 1955 r., natomiast odwołał się do decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2006 r. oraz Instrukcji gospodarowania wodą dla Jeziora [...], która określa maksymalny poziom piętrzenia wody na [...] m, zaś w rejonie przedmiotowych działek na [...] w chwili przechodzenia wiosennych wód wezbraniowych. Dokonując oceny przesłanek wywłaszczenia Wojewoda [...] oparł się na decyzji własnej z [...] sierpnia 2006 r., a nie dokonał analizy decyzji lokalizacyjnej z [...] września 1955 r., do której odnosi się decyzja o wywłaszczeniu. Miało to wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem uniemożliwiło dokonanie oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Tym samym doszło do naruszenia art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, określającymi przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Należy dodać, że z dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami istotnej zmianie uległy przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości, określonych w art. 137 ustawy, nakazuje organowi uznać tę nieruchomość za zbędną, co w konsekwencji oznacza możliwość jej zwrotu. W aktualnym stanie prawnym o zbędności nieruchomości przesądza powołany wyżej przepis. Ustawowa definicja zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nakłada na organ orzekający w tym przedmiocie obowiązek ścisłej wykładni art. 137 ust. 1 ustawy. Sąd podziela zarzut skargi, że Wojewoda dokonał rozszerzającej wykładni tego przepisu, m.in. przez to, że odwołał się do własnej decyzji z 2006 r. i posłużył się Instrukcją gospodarowania wodą, pominął zaś istniejący stan faktyczny i prawny wynikający z art. 136 i 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. orzekające w sprawie organy nie wskazały jak przebiegała granica lokalizacji. Nie ustosunkowały się też do zarzutu, że działki te pozostawały cały czas w posiadaniu skarżącej. Nie przekonuje też stanowisko organu, że wybudowanie drogi bliżej linii brzegowej niż działki skarżącej i jej oświetlenie nie ma wpływu na ocenę, czy przedmiotowe działki stały się zbędne na cel wywłaszczenia. Sam fakt zastrzeżenia o wyłączeniu odpowiedzialności Skarbu Państwa za ewentualne szkody powstałe na tej drodze nie przesądza o realizacji celu wywłaszczenia. Pominięto też, że zgodnie z mapą sytuacyjno-wysokościową miasta S. rzędna linii brzegowej w rejonie przedmiotowych działek wynosi [...] m. Powyższe pozwala uznać, że przesłanki zwrotu określone w art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zostały nie tylko w uzasadnieniu decyzji przedstawione, ale organ nie dokonał też analizy treści tych przepisów w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).