I SA/Wa 1225/22

WyrokWSA w Warszawie2022-10-19

Skład orzekający: Bożena Marciniak, Monika Sawa, Łukasz Trochym

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, wydana na podstawie art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, może zostać utrzymana w mocy, jeśli organ nie ustalił jednoznacznie, czy nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną i pozostawała we władaniu publicznoprawnym w dniu 31 grudnia 1998 r., a także czy strony postępowania zostały prawidłowo oznaczone?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju i Technologii oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Małopolskiego z uwagi na istotne uchybienia proceduralne. Stwierdzono, że strony postępowania nie zostały prawidłowo oznaczone, co uniemożliwia identyfikację adresata decyzji. Ponadto, organ nie wykazał, że nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną i pozostawała we władaniu publicznoprawnym w dniu 31 grudnia 1998 r., a obowiązkiem organu, a nie strony, jest zlecenie sporządzenia odpowiedniej dokumentacji geodezyjnej w celu ustalenia tych faktów.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę powiatową. Organ pierwszej instancji (Wojewoda Małopolski) odmówił stwierdzenia nabycia własności, wskazując na niespełnienie przesłanek z art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, w szczególności brak dowodów na zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną i pozostawanie jej we władaniu publicznoprawnym w dniu 31 grudnia 1998 r. Minister Rozwoju i Technologii utrzymał tę decyzję w mocy. Powiat Chrzanowski wniósł skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne nałożenie obowiązku przedłożenia dokumentacji geodezyjnej na zarządcę drogi oraz nieprawidłowe oznaczenie stron postępowania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju i Technologii oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Małopolskiego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, , po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Powiatu Chrzanowskiego na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 28 lutego 2022 r. nr DO.1.7614.330.2021.JS w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własności nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Małopolskiego z 17 czerwca 2021 r. nr WS-IV.7533.1.1087.2020.AS. Decyzją z [...] lutego 2022 r. nr [...] Minister Rozwoju i Technologii (Minister/organ) po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Powiatu C., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2021 r. znak [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego, prawa własności nieruchomości położonej w obrębie O., jednostce ewidencyjnej B., oznaczonej jako część działki nr [...] oraz część działki nr [...], według Wnioskodawcy niestanowiącej 31 grudnia 1998 r. ich własności, a zajętej pod drogę powiatową nr [...] relacji O. przez wieś (ul. [...]) Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. znak [...] odmówił stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego, prawa własności nieruchomości położonej w obrębie O., jednostce ewidencyjnej B., oznaczonej jako część działki nr [...] oraz część działki nr [...], według wnioskodawcy niestanowiącej 31 grudnia 1998 r. ich własności, a zajętej pod drogę powiatową nr [...] relacji O. przez wieś (ul. [...]). Od powyższej decyzji odwołanie złożył, z zachowaniem terminu ustawowego. Zarząd Powiatu C., reprezentowany przez Pana G. Ż. - Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w C.. Po rozpatrzeniu odwołania oraz zbadaniu akt sprawy, Minister powołując się na treść art. 73 ust. 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. wskazał, że nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie ww. art. 73 ust. 1 może nastąpić jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r., spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną, nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego. Przesłanki wskazane w art. 73 ust.1 ww. ustawy muszą być spełnione łącznie. Niewystąpienie choćby jednej z nich wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości na podstawie tego przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt; I OSK 2742/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt: I SA/Wa 105/11, publ. CBOSA). Minister wskazał, że przepis art. 73 ust. 1 ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r. Minister podał, że w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielami przedmiotowej nieruchomości byli E. M., J. M. i A. M., na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] grudnia 1976 r. nr [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego w Chrzanowie z dnia 24 maja 1993 r. sygn. akt I Ns 127/93 o stwierdzeniu nabycia spadku po I. M. co wynika z odpisu treści księgi wieczystej nr [...] sporządzonego w dniu [...] lutego 2001 r. E. M. zmarł w dniu [...] maja 2002 r. a spadek po nim nabyli A. M. i J. M., co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Chrzanowie z dnia 11 października 2006 r. sygn. akt I Ns 580/06. Umową majątkową małżeńską z dnia [...] grudnia 2000 r. rep. A nr [...] J. M. i A. M. rozszerzyli wspólność ustawową m.in. na majątek nabyty przez któregokolwiek z nich przed zawarciem małżeństwa. Umową darowizny z dnia [...] października 2009 r. Rep. A nr [...] A. M. darował J. M. - do jego majątku osobistego - cały swój udział w nieruchomości objętej księgą wieczystą nr KRI [...]. Zatem w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności ani Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego. Odnoszą się do przesłanki zajętości nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. Minister wskazał, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1376), w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r., drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Rozporządzeniem Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. z 1986 r.. Nr 30, poz. 151) droga nr [...] relacji droga przez wieś O. została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ww. droga z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się drogą powiatową, gdyż nie została wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. (Dz. U. Nr 160, poz. 1071). Obecnie droga powiatowa nr [...] relacji droga przez wieś O. otrzymała nr [...] relacji O. przez wieś (ul. [...]). Organ podniósł, że przestrzenny zasięg działania ww. art. 73 ust. 1 w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest zajęciem tej nieruchomości, we wskazanej w przepisie dacie, pod urządzenie techniczne, stanowiące zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych, a więc spełniającego definicję pasa drogowego - art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Minister podał, że organ wojewódzki zaskarżoną decyzją odmówił stwierdzenia nabycia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i nr [...] wskazując, że Zarząd Powiatu C. nie przedstawił dowodów na okoliczność zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. Wojewoda Małopolski wezwaniem z dnia [...] października 2020 r. zwrócił się do Powiatowego Zarządu Dróg w C., jako zarządcy drogi, o nadesłanie dokumentów potwierdzających zajęcie przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną. Powyższe dokumenty do akt sprawy nie zostały nadesłane. Minister podkreślił, że dołączone do akt sprawy ortofotomapy potwierdzają jedynie, że przebieg drogi na przestrzeni lat 1996 - 2002 nie uległ zmianie, jednakże nie sposób na ich podstawie stwierdzić stanu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem Ministra dowodu na zajęcie nie może stanowić pismo Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w C. z dnia 12 maja 2021 r., z którego wynika, że grunt odpowiadający obecnym działkom nr [...] i nr [...] był w części zajęty pod urządzenie drogi powiatowej w O. - według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r., bowiem z akt sprawy nie wynika, aby Dyrektor dysponował stosownymi uprawnieniami zawodowymi, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjno- wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego (Dz. U. z 2011 roku Nr 263, poz. 1572). Natomiast w odwołaniu z dnia 28 czerwca 2021 r. wskazano, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Minister podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym co do zasady ciężar dowodu spoczywa na organie prowadzącym postępowanie, co jest wyrazem zasady zawartej w art. 7 Kpa. Z zasady tej wynika obowiązek organu wyczerpującego zbadania wszelkich okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, czyli ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Minister podzielił stanowisko organu wojewódzkiego, że wskazane obowiązki organu nie przeczą tezie, że w postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Z powyższego wynika, że strona zainteresowana korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem nie jest zwolniona z jakiejkolwiek aktywności dowodowej. Wprawdzie przepis art. 7 Kpa nakłada na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie może to oznaczać obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności w sytuacji, gdy strona, nawet pomimo wezwania organu, nie przedstawia żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić. Minister podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1346/19, wskazał, że ciążąca na organach powinność zbadania wszystkich okoliczności istotnych w sprawie w żaden sposób nie może usprawiedliwiać bierności strony oraz nie zwalnia jej z obowiązku współdziałania z organem w wyjaśnieniu sprawy. Strona powinna przekazać organowi dowody dotyczące okoliczności, których wykazanie leży w jej interesie, pod rygorem negatywnych dla niej skutków procesowych. Strona nie może ograniczać się do formułowania twierdzeń co do okoliczności faktycznych oczekując, że to organ ma w takim wypadku obowiązek poszukiwania dowodów, żeby te twierdzenia wykazać. Obowiązek gromadzenia i poszukiwania dowodów, spoczywający na organach administracji nie może być uznany za nieograniczony. Nie sposób żądać, aby organy poszukiwały dowodów w nieskończoność w celu wykrycia dowodów, o których istnieniu nic nie wiadomo. W sytuacji, kiedy ciężar dowodu spoczywa także na stronie postępowania, obowiązek organu administracji może ograniczyć się do wezwania jej aby przedstawiła, w stosownym terminie, dowody na okoliczność, która warunkuje korzystne dla strony rozstrzygnięcie sprawy. Niedopełnienie zaś tego obowiązku może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 908/20). W ocenie organu odwoławczego, akta sprawy nie potwierdzają okoliczności, że przedmiotowa nieruchomość była w dacie 31 grudnia 1998 r., zajęta pod drogę publiczną. Co więcej, nawet na etapie postępowania odwoławczego nie przedstawiono żadnych dowodów w tej materii. Zdaniem Ministra organ wojewódzki w toku postępowania zrealizował obowiązki wynikające z art. 7 i 77 § 1 Kpa, gdyż podjął działania mające na celu wyjaśnienie przesłanki zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. W ocenie Ministra skoro zatem Zarząd Powiatu C., jako zarządca drogi, jednoznacznie nie wykazał, iż działki nr [...] oraz nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. były zajęte pod drogę publiczną, odpowiednią dokumentacją geodezyjną, to nie można stwierdzić, iż przesłanka zajętości została spełniona. W związku z tym Minister stwierdził, że w stosunku do działki nr [...] i nr [...] nie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, gdyż nie zostało wykazane przez jednostkę samorządu terytorialnego zajęcie przedmiotowej nieruchomości pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 r. Odnosząc się z kolei do przesłanki władztwa publicznoprawnego organ wskazał, że władanie nieruchomością to dokonywanie określonego rodzaju czynności faktycznych z zakresu prawa publicznego, względem nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, poprzez swoje jednostki organizacyjne (stationes fisci). Do spełnienia omawianej przesłanki nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego władania nią, nawet wbrew woli jej właściciela. Minister wskazał, że do akt sprawy zarządca drogi - Zarząd Powiatu C. przedłożył jedynie opis liniowy drogi sporządzony dnia 2 maja 1992 r., z którego wynika tylko w jaki sposób była urządzona droga. Nie wynika z niego natomiast, aby na drodze były prowadzone jakiekolwiek remonty i naprawy. Skoro zatem, zdaniem Ministra, Zarząd Powiatu, jako zarządca drogi, jednoznacznie nie wykazał władztwa publicznoprawnego oraz nie wskazał żadnych innych dowodów na potwierdzenie władztwa, to nie można stwierdzić, iż przesłanka władztwa została spełniona. W związku z tym Minister stwierdził, że w stosunku do działki nr [...] i nr [...] nie zostało wykazane spełnienie wszystkich przesłanek wynikających z ww. art. 73 ust. 1 ustawy, tj. zajęcia pod drogę publiczną oraz pozostawania we władaniu publicznoprawnym. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł ostatecznie Powiat C. zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...].02.2022r znak [...] oraz uchylenie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...].06.2021 znak: [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia a mianowicie art. 77 § 1 z art.80 KPA w związku z art. 6 i art..7 KPA poprzez nakładanie na Powiatowy Zarząd Dróg w C. obowiązku przedłożenia dokumentacji geodezyjno - prawnej obrazującej ustalenie przebiegu granic pasa drogowego w dacie 31.12.1998r. a w przypadku gdy pod drogę zajęta została część nieruchomości - dokumentacji geodezyjnej zawierającej podział działki w zakresie zajętości pod drogę w dacie wskazanej powyżej, w zachodzącym stanie faktycznym wskazanym przez wnioskodawcę postępowania, że zachodzi częściowe zajęcie działki nr [...] oraz część działki nr [...] na dzień [...].12.1998r. pod drogę powiatową nr [...] relacji O. przez wieś ( ul. [...]), przy wskazaniu przez Powiatowy Zarząd Dróg w C. iż to Wojewoda Małopolski zobowiązany jest w takim postępowaniu do dokonania czynności podziału działki nr [...] oraz część działki [...] przy ustaleniu iż zachodzą przesłanki z art. 73 ustawy z dnia 13.X.1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 133.872.) Wskazał, że naruszenie przepisów postępowania zarówno organu II instancji jak i Wojewody Małopolskiego sprowadza się także do naruszania naczelnych zasad postępowania w zakresie obowiązku działania przez organ na podstawie prawa, z obowiązkiem podejmowania z urzędu bądź na wniosek strony wszelkich czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i realizacji prawa. Wojewoda Małopolski oraz organ II instancji uznali iż podstawą oddalenia wniosku złożonego w oparciu o art. 73 ustawy wskazanej powyżej jest brak podziału geodezyjnego działki, w sytuacji gdy podział geodezyjny działki w części zajętej pod drogę może zaistnieć po ustaleniu zachodzenia przesłanki z art. 73 ustawy i jest konsekwencją ustaleń, nie elementem wstępnym warunkującym ocenę prawną do rozstrzygnięcia w sprawie. Zasadniczym jest także wskazanie iż nałożenie obowiązku podziału działek z wyodrębnieniem działki zajętej na 31.12.1998r. pod drogę publiczną nie znajduje podstawy w normie art., 73 ustawy, co przywołują obydwie instytucje, przy braku podstawy prawnej aby Powiatowy Zarząd Dróg w C. przeprowadził postępowanie podziału działek, której właścicielami są osoby fizyczne, nie będąc organem uprawnionym do takiego działania w oparciu o przepisy prawa. Zarzucił także naruszenia prawa materialnego a mianowicie art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998r. reformujące administrację publiczną ( Dz. U. 113.872) poprzez błędne przypisanie iż z tej normy wynika obowiązek Powiatowego Zarządu Dróg w C. do wykonania postępowania podziału części działki nr [...] oraz części działki nr [...], objętej wnioskiem w części jej powierzchni gdzie dowód wynikający z mapy zawierającej projekt podziału jest dowodem przeprowadzanym w toku postępowania, przez organ zobowiązany ustawą do takiej czynności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na kwestię proceduralną, a mianowicie podmiotów skarżących. Skarga została ostatecznie złożona przez Powiat C. jednakże decyzje obu instancji zostały skierowane wyłącznie do Zarządu Powiatu C. dla którego brak jest w aktach upoważnienia do działania w imieniu powiatu a w samej decyzji strona została określona jako "właściwa jednostka organizacyjna". Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm. Dalej usp) starosta kieruje bieżącymi sprawami powiatu i reprezentuje powiat na zewnątrz. Natomiast według art. 26 ust. 1 usp organem wykonawczym powiatu jest zarząd powiatu. Status zarządu powiatu jako organu wykonawczego określony został w przepisie art. 32 tej ustawy przez wskazanie jego zasadniczych zadań. Zarząd powiatu wykonuje uchwały powiatu i zadania powiatu określone przepisami prawa. Zatem zarząd powiatu jako organ wykonawczy powiatu oraz starosta jako jego przewodniczący, posiadają odrębne i niezależne od siebie uprawnienia. Jedno z nich dotyczy reprezentowania powiatu na zewnątrz, które przynależy do starosty, który był jedynie uprawniony do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie i jako jedyny mógł być adresatem decyzji obu instancji. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że to powiat jako osoba prawna występuje w postępowaniu przed sądem administracyjnym jako strona, zaś zdolność procesową do podejmowania czynności w postępowaniu i reprezentowaniu powiatu ma starosta. Z dokumentów znajdujących się w aktach nie wynika upoważnienie do działania Zarządu Powiatu w jego imieniu w sprawie o stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości na podstawie art. 73 ustawy. Przy czym Sąd zwraca uwagę, że ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) nie wyklucza możliwości udzielenia przez starostę upoważnienia do działania w określonych sprawach przewodniczącemu rady powiatu (w tym do reprezentowania powiatu w postępowaniu sądowoadministracyjnym). Oznaczenie strony w decyzji jest wskazaniem jej adresata - bez tego elementu, podobnie jak w przypadku braku oznaczenia organu, dany akt nie ma charakteru decyzji administracyjnej jako pozbawiony minimum elementów uzasadniających taką jego kwalifikację (decyzja nieistniejąca). Oznaczenie strony niebędącej osobą fizyczną powinno nastąpić przez podanie jej nazwy i siedziby. Oznaczenie strony pozwala na ocenę, czy decyzję skierowano do osoby rzeczywiście będącej stroną (zob. art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). Przy czym oczywiste omyłki w oznaczeniu strony mogą podlegać sprostowaniu na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. (A. Wróbel (w:) A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks..., s. 712; szerzej E. Klat-Górska, L. Klat-Wertelecka, Oznaczenie..., s. 55-57 i n.). Z użytego w przepisie art. 107 § 1 zwrotu "decyzja zawiera" wynika obligatoryjny charakter ujętych w nim składników decyzji. Ich dobór nie jest rzeczą przypadku, bowiem każdy z elementów w tym katalogu ma znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji pod względem materialnym i proceduralnym (por. J. Borkowski/B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 585). Powyższe wskazuje jednak, że pomimo niewątpliwie dużej wagi zagadnienia prawidłowego oznaczania strony postępowania administracyjnego, dla oceny charakteru uchybienia w oznaczeniu strony i skutków tego uchybienia w decyzji administracyjnej decydujące znaczenie będą miały okoliczności konkretnej sprawy. Nie można przy tym tracić z pola widzenia zasadniczego celu, jaki wypływa z ustawowego nakazu prawidłowego określenia strony postępowania. Określenie strony postępowania w decyzji ma na celu bowiem zidentyfikowanie podmiotu, który staje się adresatem oświadczenia woli zawartego w rozstrzygnięciu. Oznaczenie to powinno zawierać wszystkie elementy pozwalające na zidentyfikowanie osoby fizycznej, prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej pozwalające na jej odróżnienie od innych podmiotów działających w obrocie (M. Romańska (w:) Knysiak-Molczyk Hanna (red.), Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, stan prawny 1 lipca 2015 r., System Informacji Prawnej LEX). Okoliczności rozpoznawanej sprawy nie pozwalają na określenie do jakiego podmiotu skierowano decyzje organów. Nie ma bowiem możliwości identyfikacji podmiotu, który stał się adresatem decyzji organów w sytuacji gdy został wskazany jako "właściwa jednostka samorządu terytorialnego". Zauważyć należy, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późn. zm.). Zgodnie z jego treścią nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powołany przepis określa zatem normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że określone w nim grunty stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Z przepisu tego wynika obowiązek organu określenia jednostki samorządu terytorialnego, na którego terenie położona jest dana nieruchomości i przez który była lub nie zajęta, w którego władaniu była lub nie była dana nieruchomość, co umożliwia prawidłowe wykonanie decyzji a także w przypadku decyzji pozytywnej ujawnienie zmiany w treści księgi wieczystej . Przy czym Sąd ponownie podkreśla, że jednostką samorządu terytorialnego jest powiat (a nie zarząd powiatu, który jest organem wykonawczym powiatu). Z tym samym z uwagi na istotne braki decyzji jak i postępowania zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji nie poddają się kontroli. Sąd nie dokonując obecnie oceny prawnej zaskarżonej decyzji w kontekście spełnienia przesłanek art. 73 ustawy wskazuje jednocześnie, że to organ winien zlecić sporządzenie mapy do celów prawnych przez geodetę uprawnionego, która powinna być przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starosty z której powinno wynikać czy działki będące przedmiotem niniejszego postępowania zawierają się w istniejącym w dniu 31 grudnia 1998 r. pasie drogowym drogi nr [...] relacji O. przez wieś (ul [...]). Obowiązek ten bowiem obciąża organ orzekający a nie stronę. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą ocenę Sądu, określi właściwie strony, ich pełnomocników oraz przeprowadzi postępowanie celem zbadania przesłanek art. 73 ustawy, w tym zleci wykonanie dokumentacji geodezyjnej. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pk1 1 lit. c ppsa orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło