I SA/Wa 1228/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), , , , , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza O. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] wydaną w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. W decyzji ustalono następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2020 r. J. K. zwróciła się o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się w dniu [...] listopada 2020 r. dziecka B. K. Burmistrz O., po rozpatrzeniu wniosku, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. odmówił przyznania J. K. jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Od decyzji tej w terminie ustawowym odwołanie wniosła J. K. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ wskazał, że jednym z warunków uzyskania prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka jest, zgodnie z art. 15b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. dalej u.ś.r.), spełnienie kryterium dochodowego. W aktach znajduje się oświadczenie J. K., zgodnie z którym w 2019 r. jej rodzina nie osiągnęła żadnego dochodu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w okresie od dnia [...] stycznia do dnia [...] października 2019 r. skarżąca pobierała zasiłek dla bezrobotnych w łącznej wysokości [...] zł. Ponieważ dochód ten nie jest już przez nią otrzymywany, zatem zgodnie z art. 3 pkt 23 lit.b u.ś.r., dochód z tego źródła organ uznał za utracony. Skarżąca od dnia [...] marca 2020 r. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w firmie W[...] jako [...]. Z zaświadczenia o zatrudnieniu i o zarobkach, wystawionego przez A. W. w dniu [...] października 2020 r. wynika, iż wynagrodzenie netto za kwiecień 2020 r. wyniosło [...] zł. Na tej podstawie organ pierwszej instancji uznał, że w przeliczeniu na jedną osobę w trzyosobowej rodzinie skarżącej dochód ten wyniósł [...] zł. Kwota ta przekracza próg dochodowy określony na 1922 zł na osobę. W konsekwencji organ uznał, że jednorazowa zapomoga J. K. nie mogła zostać przyznana. Kolegium nie podzieliło także stanowiska skarżącej co do faktu, iż istnieje konieczność dalszego otrzymywania dochodu w dacie wydania decyzji ustalającej prawo do świadczeń, podczas gdy J. K. obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów poza zasiłkiem z OPS. W aktach znajduje się pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia [...] grudnia 2020 r. informujące, że skarżąca nie pobierała świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Równocześnie jednak z danych uzyskanych przez organ I instancji wynika, że J. K. jest nadal objęta ubezpieczeniem zdrowotnym w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, brak jest także informacji o zakończeniu zatrudnienia w firmie W[...]. Z przepisów ustawy o świadczeniach zdrowotnych wynika, że przez utratę dochodu rozumiane są sytuacje wymienione w art. 3 pkt 23, takich jak m.in. utrata zatrudnienia, która w niniejszej sprawie - na co wskazują akta sprawy - nie miała miejsca. Z decyzją SKO nie zgodziła się J. K. wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi wskazała, że organ rozpatrujący odwołanie całkowicie pominął przepis art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca wskazała, że otrzymała wynagrodzenie tylko za jeden miesiąc, a następnie świadczenie chorobowe przez pierwsze [...] dni jego trwania, gdyż Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił jej wypłaty zasiłku. Skarżąca podkreśliła, że na dzień wydawania decyzji nie otrzymywała jakiegokolwiek dochodu co oznacza, że spełnia przesłanki do otrzymania jednorazowej zapomogi. SKO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentacje przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a". Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta przewiduje, z tytułu urodzenia się żywego dziecka, przyznanie jednorazowej zapomogi w wysokości 1000 zł na jedno dziecko (art. 15b ust. 1 u.ś.r.). Podstawowym warunkiem przyznania owego świadczenia jest brak przekroczenia w rodzinie osoby ubiegającej się o nie miesięcznego progu dochodowego na osobę w rodzinie, wynoszącego 1922 zł. Przepisy art. 5 ust. 4-4b, 7-9 i 11 stosuje się odpowiednio (art. 15b ust. 2 u.ś.r.). Powołane przepisy art. 5 ust. 4-4b, art. 7-9 i art. 11 u.ś.r. odnoszą się do sposobu ustalania dochodu rodziny w przypadkach: utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku (art. 5 ust. 4 u.ś.r.), uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 5 ust. 4 a u.ś.r.), uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 5 ust. 4 b u.ś.r.), gdy członek rodziny jest umieszczony w pieczy zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (art. 7 u.ś.r.), ustalania dochodu z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (art. 7 a u.ś.r.), ustalania dochodu rodziny uzyskanego z gospodarstwa rolnego (art. 8 i art. 8 a u.ś.r.) lub przez dzierżawę gospodarstwa rolnego (art. 8 b i art. 8 c u.ś.r.), gdy rodzina lub osoba ucząca się uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze (art. 9 u.ś.r.), gdy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego (art. 11 u.ś.r.). Podkreślić należy, że momentem nabycia prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka jest złożenie przez osobę uprawnioną (w niniejszej sprawie matkę dziecka) wniosku o przyznanie tego świadczenia, a kryteria dochodowe jego uzyskania ustala się zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 3 pkt 2 - 2 a u.ś.r., z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 - 4b u.ś.r. (do którego odsyła art. 15b ust. 2 u.ś.r.). Odpowiednie zastosowanie oznacza zaś zastosowanie przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu z uwzględnieniem jednorazowego charakteru zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. W odniesieniu do powyższego świadczenia, u.ś.r. nie zawiera bowiem odrębnych unormowań w zakresie ustalania kryterium dochodowego ich uzyskania. Świadczenie uregulowane w art. 15 b u.ś.r. jest świadczeniem jednorazowym, ale uzyskiwanym w określonym okresie zasiłkowym, którą to konstrukcją posługuje się ustawa o świadczeniach rodzinnych. Pojęcie "okresu zasiłkowego" zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 10 u.ś.r., zgodnie z którym przez okres zasiłkowy rozumieć należy okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. W pojęciu tym ustawodawca określił zatem granice czasowe przysługującego świadczenia. W wypadku jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka pojęcie okresu zasiłkowego ma znaczenie dla określenia, z którego roku dochody będą podstawą do ustalenia dochodu rodziny (stanowiącego - zgodnie z art. 3 pkt 2 u.ś.r. - sumę dochodów członków rodziny, o których z kolei mowa w art. 3 pkt 2 a u.ś.r.), w przeliczeniu na osobę i odniesienia go do granicznej kwoty dochodu, do której jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka przysługuje, tj. do kwoty 1922 zł (por. wyroki WSA w Szczecinie z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1450/16, oraz WSA w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 555/17, dostępne CBOSA). Uprawnienie do świadczenia, wynikające z zastosowania kryterium dochodowego, ustalane jest na podstawie dochodu ustalonego za rok poprzedzający okres zasiłkowy, w którym świadczenie miało być wypłacone (w niniejszej sprawie za rok 2019). Istotą sporu w niniejszej sprawie jest właśnie kwestia przekroczenia przez skarżącą kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Z akt sprawy wynika, że organy orzekające ustaliły, iż miesięczny dochód rodziny skarżącej na osobę, stanowiący podstawę weryfikacji uprawnienia do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, wynosi [...] zł i tym samym przekracza ustawowe kryterium z art. 15b ust. 2 ustawy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w okresie od dnia [...] stycznia do dnia [...] października 2019 r. skarżąca pobierała zasiłek dla bezrobotnych w łącznej wysokości [...] zł. Ponieważ dochód ten nie jest już przez nią otrzymywany, to zgodnie z art. 3 pkt 23 lit.b ustawy, dochód z tego źródła organy prawidłowo uznały za dochód utracony. Natomiast od dnia [...] marca 2020 r. skarżąca jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w firmie W[...] jako [...]. I właśnie uwzględnienie w dochodzie uzyskanym w 2020 r. kwoty [...] zł uzyskanego tytułem wynagrodzenia za pracę skarżąca kwestionuje. Bezsporna jest również okoliczność, że skarżąca nadal pozostaje w stosunku pracy w firmie W[...]. Nie otrzymywała jednak od [...] maja 2020 r. do [...] listopada 2020 r. świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa, bowiem Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] października 2020 r. nr [...], wstrzymał jej wypłatą świadczenia chorobowego. Postępowanie zainicjowane odwołaniem skarżącej od tej decyzji nadal toczy się przed sądem powszechnym (okoliczności przyznane przez skarżącą). Dla odpowiedzi na zarzut skarżącej konieczne jest przytoczenie kilku przepisów zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 5 ust. 4b u.ś.r., w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Zauważyć przy tym trzeba, że wspomniany przepis odnosi się do dochodów uzyskanych. Definicję uzyskania dochodu zawiera z kolei art. 3 ust. 24 u.ś.r poprzez wymienienie w sposób enumeratywny zmian w strukturze dochodów, traktowanych jako wypełniających to pojęcie. Przepis ten w art. 3 ust. 24 pkt c wskazał, że uzyskanie dochodu - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Analiza cytowanych wyżej przepisów w ich wzajemnej łączności pozwala uznać za prawidłowe stanowisko organów, że w przypadku skarżącej miało miejsce w 2020 r. uzyskanie dochodu z tytułu umowy o pracę i dochód ten był "uzyskiwany" w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Sformułowanie "uzyskiwany" odnosić należy bowiem właśnie do definicji zawartej w art. 3 ust. 24 pkt c u.ś.r. tj. to uzyskania zatrudnienia, a nie do sytuacji faktycznej związanej z otrzymywaniem jakichkolwiek świadczeń - jak błędnie wywodzi skarżąca. Podkreślić w tym miejscu należy, że okoliczność nie otrzymywania świadczeń chorobowych przez skarżącą w listopadzie 2020 r. wynika z decyzji ZUS z [...] października 2020 r. nr [...]. Decyzja tą ZUS uznał, że zawarcie przez skarżąca umowy o pracę było czynnością prawną mającą na celu obejście przepisów prawa i bezprawnego uzyskania świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, ale decyzja ta nie ma żadnego związku z pozostawaniem przez skarżącą w zatrudnieniu. Poza tym nie jest prawomocna. Zdaniem sądu w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca również utrata dochodu. Zgodnie z art. 3 pkt. 23 lit. c u.ś.r. utrata dochodu oznacza utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Utratę pracy zarobkowej stanowi brak możliwości faktycznych i prawnych osiągania bieżących dochodów z tytułu umowy o pracę. Sytuacja taka w sprawie niniejszej nie występuje. Skarżąca nie utraciła zatrudnienie, gdyż jest do chwili obecnej zatrudniona na czas nieokreślony w W[...], co potwierdza jej pracodawca A. W. Nie uległ również zmniejszeniu wymiar czasu pracy i płacy, jak również skarżąca nie korzysta z urlopu bezpłatnego. Utrata dochodu wynikająca z utraty zatrudnienia obejmuje niewątpliwie również utratę wszelkich jego składników, w tym świadczeń wypłacanych z ubezpieczenia społecznego, ale tylko o ile pozostają one w związku ze utratą pracy. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zachodzi, gdyż brak wypłaty zasiłku chorobowego na rzecz skarżącej nie ma żadnego związku z utratą pracy, bo skarżąca nie utraciła pracy, a tylko w takim wypadku utrata wypłaty świadczeń z ZUS stanowiłaby dochód utracony ( jako składnik związany z utratą pracy). Reasumując, brak wypłaty na rzecz skarżącej świadczenia na mocy decyzji ZUS z dnia [...] października 2020 r. nie wiąże się z utratą pracy, o której mowa w z art. 3 pkt. 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Sądu, w tych ujawnionych, niespornych okolicznościach analizowanej sprawy, zakreślony na wstępie rozważań przedmiot sporu między stronami należy rozstrzygnąć poprzez przyznanie racji organom orzekającym w sprawie. Zdaniem sądu fakt, że skarżąca nie pobierała zasiłku chorobowego w listopadzie 2002 r. nie oznacza, że dochód z tytułu umowy o pracę ustalany za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, nie jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Brak jest bowiem podstaw w świetle obowiązujących przepisów do odnoszenia dochodu uzyskiwanego do faktycznej sytuacji finansowej skarżącej w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych, a zatem słusznie organy odmówiły przyznania jej prawa do dochodzonego przez nią świadczenia. Tym samym organ dokonał wyliczenia dochodu uzyskanego przez skarżącą w 2020 r. w sposób prawidłowy, zgodnie art. 5 ust. 4b u.ś.r. jak również prawidłowo ustalił, zgodnie z art. 3 pkt. 23 lit. c u.ś.r. nie miała miejsca utrata dochodu przez skarżącą. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.