I SA/Wa 1233/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z [...] maja 2018 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] marca 2018 r., nr [...], odmawiającą przyznania zasiłku celowego na opłacenie czynszu, gazu, internetu i okularów progresywnych. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] marca 2018 r. Prezydent [...] odmówił przyznania pomocy społecznej A. Z. w formie zasiłku celowego na opłacenie czynszu, gazu, internetu i okularów progresywnych. Organ uzasadnił, że wnioskujący wystąpił do Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o niepełnosprawności o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności, lecz nie stawił się na dwa terminy komisji lekarskiej. Nie wykorzystuje on posiadanych możliwości. Ponadto otrzymuje pomoc z ośrodka, także w związku z zawieszeniem postępowania o przyznanie zasiłku celowego, natomiast nie rozliczył pomocy uprzednio przyznanej na okulary. Podniósł, iż realizuje pomoc innym osobom, a średnia wartość przyznanego świadczenia to 93 zł miesięcznie. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył A.Z. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] maja 2018 r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...]. Kolegium uzasadniło, że z przepisu art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769) wynika, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich satysfakcjonującej, czy uznanej przez stronę za wystarczająco wysokie. Przy czym ma ona umożliwić życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy przyznawany jest w ramach uznania administracyjnego. W ocenie Kolegium nie doszło do naruszenia przez organ I instancji granic tego uznania, jak też przepisów prawa w orzeczeniu odmawiającym przyznania wnioskowanego wsparcia, które skutkowałoby uwzględnieniem odwołania. Prezydent rozważył zarówno dotychczas udzielone odwołującemu się wsparcie, jak też skonfrontował obecny wniosek z ustawowymi celami pomocy społecznej, które uwzględnił. Skarżący jest objęty opieką ośrodka i otrzymał pomoc w formie zasiłku okresowego i zasiłków celowych. Przy czym nie jest rolą pomocy społecznej zaspokajanie w pełni potrzeb i spełnienie wszystkich oczekiwań podopiecznych. Organy nie mogą koncentrować się tylko na wnioskodawcy, lecz obowiązane są uwzględnić uzasadnione potrzeby innych osób zwracających się o zasiłki. Skargę na powyższe rozstrzygniecie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. Z. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj: 1. art. 138 § 1 pkt 1 kpa, polegające na utrzymaniu w mocy wadliwej decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2018 r. 2. art. 7, art.77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, wbrew ciążącemu na organie II instancji z mocy art. 77 § 1 kpa obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzeniu uzasadnienia niezgodnie z wymogami, wynikającymi z art. 107 § 3 kpa. 3. art. 8 i 107 § 3 kpa, przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji Prezydenta. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z 18 grudnia 2018 r. skarżący uzupełnił skargę. Podniósł, że jego dotychczasowa sytuacja jest dramatyczna. Jest osobą samotną, nieposiadającą żadnych źródeł utrzymania, a ponadto z uwagi na wiek i problemy ze wzrokiem nie ma możliwości znalezienia zatrudnienia. Nie można przy tym uznać, że nie wykorzystuje on własnych możliwości tylko dlatego, że nie stawił się dwukrotnie na wyznaczony termin wizyty lekarskiej, w celu ponownego ustalenia stopnia niepełnosprawności. Na rozprawie [...] marca 2019 r. Sąd dopuścił dowód z zaświadczenia Prezydenta [...] z [...] marca 2019 r. na okoliczność otrzymywanych na przestrzeni lat 2012-2019 zasiłków stałych, obrazujących sytuację finansową i zdrowotną skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - dalej jako "ppsa", sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Skarga nie jest zasadna, a zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji zapadłych w sprawie stanowił art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769). Stanowi on, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przy czym może on być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z powyższych przepisów rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane jest przez organy w ramach uznania administracyjnego. "Uznanie administracyjne" obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Nawet sam fakt spełnienia ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Należy bowiem pamiętać, że ustawodawca w art. 3 ust. 1 i 2 jasno wskazał cele, którymi organ ma się kierować, decydując o przyznaniu pomocy. Pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiać im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Jednocześnie podnieść należy, iż udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ powinien kierować się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnić potrzeby innych osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Świadczenia z pomocy społecznej powinny być zatem dostosowane do konkretnej sytuacji indywidualnego beneficjenta. Nie mogą one natomiast w żadnej mierze gwarantować zaspokojenia wszystkich potrzeb osoby, która się o nie ubiega. Skoro zatem zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, to w tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż kontrola decyzji uznaniowych jest przeprowadzana pod względem ich zgodności z prawem, a ponadto wymaga zbadania, czy rozstrzygnięcie podjęte przez organ w ramach jego działania było ogóle dopuszczalne, czy nie przekroczono granic uznania przy wydawaniu decyzji i czy prawidłowo uzasadniono wybór sposobu rozpoznania sprawy. Natomiast wybór rozstrzygnięcia powinien być oparty o wyraźnie określone kryteria, którymi kierował się organ. Kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej sformułowane w art. 2 - 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Nie podważając potrzeb skarżącego, który z pewnością jest osobą wymagającą wsparcia, wskazać należy, iż organy w sposób szczegółowy rozważyły jego sytuację w zaskarżonych do Sądu orzeczeniach. Uwzględniły one przyznane mu już wsparcie oraz fakt, że mimo, iż toczy się postępowanie o przyznanie mu zasiłku stałego, nie stawił się dwukrotnie, celem oceny stopnia jego niepełnosprawności przed właściwą komisją. Obecnie natomiast wnosi o opłacenie czynszu, gazu, internetu i okularów progresywnych. Przy czym opłaty związane z mieszkaniem są pokrywane przez jego matkę, zaś na zakup okularów otrzymał już zasiłek celowy, który został wypłacony. Skarżący tego ostatniego wsparcia nie rozliczył. Ponadto organ w swojej decyzji odniósł sytuację skarżącego do potrzeb innych podopiecznych ośrodka pomocy społecznej i możliwości zaspokojenia przez tę instytucję potrzeb jej podopiecznych. Wskazał, iż wnioskujący o pomoc powinien skorzystać z możliwości ubiegania się o alimenty, gdyż taka powinność wynika z zasady pomocniczości, która została zawarta w art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący jak wynika z akt administracyjnych sprawy jest objęty opieką Ośrodka Pomocy Społecznej, co potwierdza przedłożone na rozprawie zaświadczenie. Był on wspierany już kilku lat. Osoba ta nie jest zatem pozostawiona sama sobie, a ośrodek stara się pochylić nad jej potrzebami. Musi jednak kierować się nie tylko sytuacją materialną, rodzinną i zdrowotną skarżącego, ale i własnymi możliwościami finansowymi, w kontekście wsparcia wszystkich potrzebujących jego pomocy. Musi mieć także na względzie ogólną liczbę osób ubiegających się o pomoc oraz zgłaszane przez nich żądania. Nie można zatem stwierdzić, aby decyzje organu I i II instancji przekraczały granice uznania administracyjnego. Podkreślić bowiem raz jeszcze należy, że nawet spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w żądanej wysokości. Na marginesie Sąd zauważa, że rację ma skarżący, iż lakoniczność uzasadnienia decyzji I i II instancji narusza art. 107 kpa, ale – mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. - nie wyklucza to kontroli poprawności samego rozstrzygnięcia. Dodać należy bowiem, że ewentualne braki uzasadnień decyzji kwalifikować należy do naruszenia przepisów postępowania. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zezwala na uchylenie decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jedynie w sytuacji, gdy naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszeń Sąd nie stwierdził. Organy bowiem wskazały i opisały przyczyny odmowy przyznania świadczenia oraz dokonały analizy stanu faktycznego w zaskarżonych orzeczeniach. W tych okolicznościach Sąd uznał, że organ prawidłowo rozpatrzył materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w oparciu o art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, co znalazło wyraz w prawidłowym rozstrzygnięciu, wydanym po rozważeniu przesłanek materialnoprawnych, wskazanych w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę.