I SA/Wa 124/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech /spr./ Sędziowie WSA Maria Tarnowska Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2006 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej na rzecz Państwa nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] – działka ewid. nr [...] o powierzchni [...] m², stanowiącej obecnie część działek ewid. nr [...] i nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] wskazał, że działka ewid. nr [...] o powierzchni [...] m², stanowiąca część gruntu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], określonej w zbiorze dokumentów [...][...] prowadzonym w Państwowym Biurze Notarialnym jako działka hip. nr [...] decyzją Naczelnika Miasta P. z dnia [...] listopada 1978 r., nr [...] wywłaszczona została na rzecz Państwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64 ze zm.). Przedmiotowa decyzja została zmieniona decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 1979 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania. Odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia działki przyznane zostało na rzecz R. i W. małż. K. jako właścicieli nieruchomości. Wywłaszczenie działki nastąpiło na cele realizacji osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego pn. [...], zgodnie z decyzją z dnia [...] sierpnia 1977 r., nr [...] o lokalizacji inwestycji, wydaną przez Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta W. Organ odwoławczy zaznaczył, że sprawa zwrotu działki nr [...] na rzecz byłych właścicieli była przedmiotem rozpatrywania na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., nr 30, poz. 127 ze zm.). W dniu [...] marca 1995 r. wydana została decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w P. nr [...] odmawiająca zwrotu tej i jeszcze innej działki. Wskazana decyzja w części dotyczącej odmowy zwrotu działki nr [...] utrzymana została w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 1995 r., nr [...]. Aktem notarialnym Rep. A Nr [...] sporządzonym w dniu [...] czerwca 1995 r. działka nr [...] tworząca wówczas wraz z innymi działkami projektowaną działkę nr [...] oddana została Spółdzielni [...] w P. w wieczyste użytkowanie na lat 99. Prawo to wpisane zostało do księgi wieczystej KW nr [...] w dniu [...] marca 1996 r. W związku z prowadzonym po kilku latach postępowaniem wszczętym na ponowny wniosek R. K. o zwrot działki, Starosta Powiatu P. decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., nr [...] orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu działki nr [...]. Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] uchylił przedmiotową decyzję i orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie, podnosząc, że sprawa zwrotu została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją Wojewody [...] z 1995 r. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z dnia 11 marca 2004 r., sygn. akt I SA 2103/02 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r. Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] uchylił decyzję Starosty Powiatu P. z dnia [...] listopada 2001 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i uzupełnieniu materiałów dowodowych w sprawie Starosta Powiatu P. wydał decyzję z dnia [...] lipca 2005 r. orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu działki nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że stosownie do art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) roszczenie o zwrot tej działki nie przysługuje byłemu właścicielowi, ponieważ przed wejściem w życie powołanej ustawy działka została oddana Spółdzielni [...] w P. w użytkowanie wieczyste i prawo to ujawnione zostało w księdze wieczystej. Po rozpatrzeniu odwołania R. K. organ drugiej instancji nie stwierdził podstaw do kwestionowania prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Wojewoda [...] zaznaczył, że jego zdaniem Starosta Powiatu P. w prowadzonym postępowaniu prawidłowo wziął pod uwagę art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w świetle którego byłemu właścicielowi bądź jego spadkobiercom roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 powołanej ustawy nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Powołany art. 229 obowiązuje od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., tj. od dnia 1 stycznia 1998 r. Organ odwoławczy podkreślił, że przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. sprawy zwrotów wywłaszczonych nieruchomości regulowane były na podstawie art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 1993 r. sygn. akt III AZP 24/93 nie można było orzec o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., jeżeli na nieruchomości ustanowione zostało użytkowanie wieczyste. W tej sytuacji - zdaniem Wojewody [...] - decyzja organu pierwszej instancji umarzająca postępowanie w sprawie zwrotu działki nr[...] położonej w P. przy ul. [...] jest prawidłowa. W skardze na powyższą decyzję R. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatu P. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organy celowo "trwały w bezczynności" i "przedłużały sprawę", w wyniku czego uniemożliwiono mu zwrot wywłaszczonego terenu i nie dano szansy na poprawę warunków zamieszkania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r. jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2005 r. są zgodne z prawem. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu P. umarzającą - jako bezprzedmiotowe - postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej na rzecz Państwa działki nr [...], stanowiącej obecnie część działek ewid. nr [...] i [...]. Podkreślić należy, że sprawy zwrotów wywłaszczonych nieruchomości regulują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.). Powołana ustawa uchyliła poprzednio obowiązującą ustawę z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., nr 30, poz. 127 ze zm.). Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. W myśl jednakże art. 229 tej ustawy roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W orzecznictwie przyjęty został pogląd, że nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości, która stała się własnością innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, jak również z punktu widzenia wymagań prawa nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, która wprawdzie jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że wywłaszczona w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64 ze zm.) działka nr [...] (stanowiąca obecnie część działek ewid. nr [...]), o zwrot której wystąpił R. K. oddana została w użytkowanie wieczyste Spółdzielni [...] w P. (akt notarialny z dnia [...] czerwca 1995 r.) oraz że prawo to w dniu [...] marca 1996 r. wpisane zostało do księgi wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. Oznacza to, że w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym wyłączona została możliwość dochodzenia roszczenia o zwrot tej nieruchomości. Zaznaczyć dodatkowo trzeba, że opisane w art. 229 prawa osób trzecich do nieruchomości, powstałe przed 1 stycznia 1998 r. i ujawnione przed tą datą w księdze wieczystej, stanowią przeszkodę do odzyskania nieruchomości przez poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych niezależnie od tego jak kształtuje się stan faktyczny tej nieruchomości i sposób jej zagospodarowania (zgodny czy niezgodny z celami wywłaszczenia). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zarówno zaskarżona decyzja Wojewody [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty P. nie naruszają prawa. Wprawdzie, zdaniem sądu, w przedmiotowej sprawie powinna była zostać wydana decyzja o odmowie zwrotu nieruchomości, a nie o umorzeniu postępowania. Jednakże uznać trzeba, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ umorzenie postępowania, jak i odmowa zwrotu nieruchomości sprowadzają się w istocie do tego, że skarżący nie może otrzymać wywłaszczonej nieruchomości. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.