I SA/Wa 1241/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania H. K. (dalej: "skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013r., [...], odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny i prawny: Wnioskiem z 10 grudnia 1990 r. F. K. zwrócił się do Urzędu Rejonowego w L. o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto w dniu 5 października 2005 r. zwrócił się do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] lutego 2006 r., sygn. akt [...] wynika, że spadek po F. K., zmarłym w dniu [...] grudnia 2005 r., na podstawie testamentu nabyła żona H. K. w całości. Pismami z 12 stycznia i 25 marca 2009 r. skarżąca zwróciła się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ wskazał, że oświadczenia skarżącej, przesłuchań świadków oraz z wyroku Sądu Wojewódzkiego w J. Wydział I Cywilny z dnia [...].03.1995 r., sygn. akt [...] wynika, że F. K. był właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości K. powiat [...] województwo [...] składającego się z [...]ha gruntu ornego, [...]ha sadu owocowego, budynku mieszkalnego zbudowanego z cegły surówki, krytego dachówką posiadającego dwa pokoje i kuchnię o powierzchni około [...] m2, stajni zbudowanej z kamienia krytej słomą o powierzchni około [...] m, budynku gospodarczego zbudowanego z drewna krytego eternitem o powierzchni około [...] m i nieruchomość tą pozostawił na terenach nie wchodzących w skład obecnego Państwa Polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku. Z Aktu nadania z dnia [...] kwietnia 1960 r., nr [...] wynika, że Powiatowa Komisja Ziemska w L. nadała na własność F. K. gospodarstwo rolne położone w L. przy ul. [...], powiat [...], województwo [...], obejmujące: " 1. grunty (...) około [...]ha, 2. budynki: 1/2 domu mieszkalnego, 1/2 stodoły, 1/2 stajni, 1/2 obory (...)." Powiatowa Komisja Ziemska w L. w decyzji z dnia [...] kwietnia 1966 r., znak: [...], nadała F. K. 1/2 działki siedliskowej wraz z 1/2 zabudowań, położone w L. ul. [...] nr [...]. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w L. w postanowieniu z [...] maja 1966r. Nr [...] wskazało, że ww. decyzją z [...] kwietnia 1966r. nadano K. F. całą działkę siedliskową, oznaczoną na mapie nr [...], o łącznej powierzchni [...] ha, na własność, dlatego ogólna powierzchnia gospodarstwa została zwiększona i należy dokonać wpisu zmian do księgi wieczystej. Na tej podstawie postanowieniem z [...] marca 2012r., nr [...] Wojewoda dokonał pozytywnej oceny spełnienia wymogów określonych w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013r. Wojewoda [...] odmówił skarżącej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. K. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości K., województwo [...]. Organ wojewódzki wskazał, że ustalona na podstawie przedłożonych przez stronę operatów szacunkowych kwota odpowiadająca 20 % wartości mienia pozostawionego, jest mniejsza aniżeli wartość mienia nabytego uprzednio w ramach rekompensaty, co oznacza, że rekompensata została zrealizowana w całości. W odwołaniu od decyzji Wojewody [...] skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7,8,9,77 kpa przez niewystarczające rozważenie materiału dowodowego i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do wydania decyzji odmownej, a także naruszenie art. 13 ust.3 ustawy z 8 lipca 2005r. poprzez uznanie, że wobec F. K. miała miejsce uprzednia realizacja prawa do rekompensaty albowiem stał się on właścicielem gospodarstwa w L., będąc zwolniony z obowiązku uiszczenia ceny nabycia gospodarstwa z uwagi na status repatrianta, podczas gdy – zdaniem skarżącej - z żadnego dokumentu nie wynika, że jest to prawo do rekompensaty realizowane na podstawie odrębnych przepisów. Rozpoznając sprawę ponownie, w wyniku odwołania Minister wskazał, że z akt sprawy wynika bezsprzecznie nabycie nieruchomości przez F. K. w miejscowości L., które nastąpiło w ramach uprawnień "zabużańskich". Zgodnie z orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania z [...] kwietnia 1960 r. postanowiono, bowiem zwolnić F. K.: "(...) bez rozrachunku i oszacowania - na podstawie art. 12 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. O uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959r., Nr 14, poz.78) - od obowiązku uiszczenia ceny nabycia gospodarstwa, jako uprawnionego repatrianta, w zamian za nieruchomości, które pozostawił za granicami Państwa". W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił również powierzchnię i rodzaj pozostawionego mienia opierając się w tej mierze na prawidłowej ocenie zebranych w sprawie dowodów. Minister Skarbu Państwa wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej: "zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20 % wartości pozostawionych nieruchomości". Zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy, w przypadku osób, które na podstawie odrębnych przepisów w ramach realizacji prawa do rekompensaty nabyły na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa lub nieruchomości takie nabyli ich poprzednicy prawni, wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. Jeżeli wartość nabytego w ramach realizacji prawa do rekompensaty – prawa własności przewyższa 20 % wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami RP, uznaje się, że przysługujące prawo do rekompensaty zostało w obecnym stanie prawnym zrealizowane. Na podstawie przedłożonych przez stronę operatów szacunkowych, stwierdzono, że wartość nieruchomości pozostawionej przez F. K. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości K., województwo [...] wynosi [...] zł. Wartość gospodarstwa nr [...] położonego w L., nabytego przez F. K. w ramach wcześniejszej realizacji prawa do rekompensaty, dokonanej na podstawie odrębnych przepisów wynosi [...] zł. Biorąc pod uwagę wartość obu nieruchomości określoną w skorygowanych operatach należy stwierdzić, że wartość nieruchomości nabytej w ramach wcześniejszej realizacji prawa do rekompensaty, przekracza 20% wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej o [...] złotych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. K. W skardze wskazała, że otrzymany, jako ekwiwalent dom był w 90% zniszczony, posiadał lokatorów, którzy jeszcze dodatkowo go niszczyli, tym samym nie można zgodzić się z jego wyceną. Dodatkowo opisała swoją trudną sytuację życiową oraz wyraziła swoje rozgoryczenie z pracy organów administracji i wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy. W piśmie procesowym z dnia 4 marca 2014r. stanowiącym uzupełnienie skargi zarzuciła przewlekłe prowadzenie sprawy, bezczynność organu w rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku, uzasadnione wątpliwości, co do dokonanych wycen, pozbawienie skarżącej możliwości odniesienia się do poczynionych zmian w obydwu operatach, brak inicjatywy organu celem zweryfikowania prawidłowości operatów. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji, są zgodne z prawem. Rozstrzygając sprawę organy administracyjne prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" i nie uchybiły zasadom postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art. 13 ust. 3 ustawy w przypadku, gdy na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty osoba nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni, wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo o wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków a także innych urządzeń albo lokali. Jak wynika z akt sprawy F. K. Aktem nadania z [...] kwietnia 1960r., nr [...] Powiatowej Komisji Ziemskiej w L. otrzymał na własność gospodarstwo rolne położone w L. przy ul. [...], powiat [...], województwo [...], obejmujące" 1. grunty (...) około [...]ha, 2. budynki: 1/2 domu mieszkalnego, 1/2 stodoły, 1/2 stajni, 1/2 obory (...)." Powiatowa Komisja Ziemska w L. w decyzji z dnia [...] kwietnia 1966 r., znak: [...], nadała F. K. 1/2 działki siedliskowej wraz z 1/2 zabudowań, położone w L. ul. [...] nr [...]. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w L. w postanowieniu z [...] maja 1966r. Nr [...] wskazało, że ww. decyzją z [...] kwietnia 1966r. nadano K. F. całą działkę siedliskową, oznaczoną na mapie nr [...], o łącznej powierzchni [...]ha, na własność, dlatego ogólna powierzchnia gospodarstwa została zwiększona i należy dokonać wpisu zmian do księgi wieczystej. Zgodnie z orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania z [...] kwietnia 1960 r. postanowiono zwolnić F. K.: "(...) bez rozrachunku i oszacowania - na podstawie art. 12 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. O uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959r., Nr 14, poz.78) - od obowiązku uiszczenia ceny nabycia gospodarstwa, jako uprawnionego repatrianta, w zamian za nieruchomości, które pozostawił za granicami Państwa". Wartość tego gospodarstwa została wyliczona na kwotę [...] zł, zaś wartość gospodarstwa w miejscowości K., województwo [...] wynosi [...] zł. Ustalając obecnie wartość majątku pozostawionego przez F. K. poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej na kwotę [...] zł, a następnie obliczając wysokość rekompensaty należnej jego spadkobiercy, wynoszącej - stosownie do art. 13 ust. 2 i 3 ustawy - 20% wartości pozostawionych nieruchomości (tj. [...] zł), organy prawidłowo zaliczyły na jej poczet wartość nieruchomości uprzednio otrzymanej przez F. K. od Skarbu Państwa jako ekwiwalent za mienie pozostawione przez niego poza obecnymi granicami RP. Ustaleń tych organy dokonały w oparciu o przedstawione przez skarżącą i załączone do akt administracyjnych operaty szacunkowe. Dlatego kwestionowanie wyliczonych przez rzeczoznawcę majątkowego w tych operatach wartości nieruchomości, stopnia zużycia budynków, klas gruntu uznać należy za bezprzedmiotowe. Oceny tej nie zmienia fakt korekty operatów przez rzeczoznawcę majątkowego w związku z wątpliwościami organu I instancji, co do zaistnienia błędu matematycznego przy wyliczeniu ceny jednostkowej w operacie dotyczącym gospodarstwa w L. i ustaleniu wartości budynków gospodarczych w operacie określającym wartość nieruchomości w K. Zauważyć, bowiem należy, iż o dokonanej korekcie i ostatecznie ustalonej przez rzeczoznawcę wartości nieruchomości pozostawionej i nabytej od Skarbu Państwa zawiadomieniem z dnia 5 grudnia 2012r. poinformowano skarżącą reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika. Pouczono też o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zapoznania się z aktami sprawy oraz składania dodatkowych wyjaśnień i dokumentów – zakreślając stosowny termin. Zawiadomienie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 10 grudnia 2012r., który w żaden sposób nie podważył skorygowanych szacunków. Z przedstawionych operatów szacunkowych wynika, że wartość nabytej przez F. K. od Skarbu Państwa nieruchomości wynosi [...] zł, a tym samym przekracza 20% wartości pozostawionego mienia. W przypadku natomiast wystąpienia ujemnej różnicy pomiędzy 20% wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP i wartości nieruchomości nabytej od Skarbu Państwa w ramach ekwiwalentu za pozostawione mienie, organ zobowiązany jest wydać decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W tej sytuacji trafna jest ocena organów, iż rekompensata za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w świetle obowiązujących przepisów została w całości wykorzystana. Zasadnie, zatem Wojewoda [...] odmówił skarżącej prawa do rekompensaty, a Minister Skarbu Państwa utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Odnosząc się do zarzutu skargi, z którego wynika znaczny 90% stopień zużycia budynku w L. zauważyć trzeba, że taki właśnie stopień zużycia przyjęła rzeczoznawca w złożonym operacie ustalając wiek budynków ponad 100 lat, rok budowy [...] (k. 8 operatu). Zarzuty dotyczące przewlekłego prowadzenie sprawy, bezczynności organu w rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu nie miało też miejsca pozbawienie skarżącej możliwości odniesienia się do poczynionych zmian w obydwu operatach, na co wskazano wyżej, skoro o ostatecznie ustalonych wartościach zawiadomiono pełnomocnika skarżącej, który nie wykazał inicjatywy celem zweryfikowania prawidłowości operatów. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku O zwrocie należnych pełnomocnikowi skarżącego kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).