I SA/Wa 1242/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant Referent stażysta Dorota Szczepek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na orzeczenie Komisji Regulacyjnej w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przekazania prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Komisji Regulacyjnej w [...] na rzecz Gminy [...] 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Orzeczeniem sygn. akt: [...] z dnia [...] marca 2018 r. Komisja Regulacyjna w [...] (dalej jako komisja) działając na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko - Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 r. poz. 43 – dalej jako ustawa) przekazała nieodpłatnie Parafii [...] w [...] (dalej jako parafia), własność nieruchomości położonej przy ul. [...] w obrębie ewidencyjnym [...],[...], jednostka ewidencyjna [...], powiat m. [...], województwo [...], oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, jednostka rejestrowa [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą o nr [...]. Jednocześnie komisja odroczyła wydanie przedmiotowej nieruchomości przez Gminę [...] ww Parafii [...] w [...] do dnia 15 września 2018r. W uzasadnieniu wskazano, iż wnioskiem z dnia 1 lipca 1996 r. Parafia [...] w [...] zwróciła się do komisji o wszczęcie postępowania w przedmiocie nieodpłatnego przekazania działki nr [...] położonej w [...] przy ul. [...] powołując się na art. 40 ust. 3 ustawy. We wniosku podano m.in., iż ww. nieruchomość stanowi część cmentarza ewangelickiego w [...] przy ul. [...], obecnie użytkowana jest przez Polski Związek Działkowców a znajdujaca się tam kaplica cmentarna jest wykorzystywana na cele Związku. Uwzględniając wniosek komisja wskazała w uzasadnieniu ww orzeczenia z [...] marca 2018 r., iż ww nieruchomość wraz z kaplicą jest niezbędna dla Parafii [...] w [...] na cele kultowe i diakonijne. Skargę na ww orzeczenie złożyła Gmina [...] (dalej jako skarżąca). Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy komisji celem ponownego rozpoznania i przyznanie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Przedmiotowemu orzeczeniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 kpa w zw. z art. 41 ust. 1 pkt 1 i art. 44 ust. 3 ustawy. Zarzuciła, że komisja nie uzasadniła swojego stanowiska. Skarżąca podniosła, że ww teren nie był użytkowany przez parafię od lat 40-tych ubiegłego wieku, w międzyczasie był administrowany przez [...] Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej w [...], od lat 80-tych budynek kaplicy wykorzystywany jest jako siedziba związku Pracowniczych Ogrodów Działkowych (co zostało potwierdzone decyzją nr [...] z [...].08.1980 r. o oddaniu w użytkowanie na czas nieokreślony) a także na potrzeby Polskiego Związku [...] i od czasu do czasu stanowi miejsce spotkań Koła Emerytów i Rencistów w [...]. W skardze zarzucono także, że komisja w podstawie prawnej orzeczenia wskazała jedynie na art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy podczas gdy parafia we wniosku o wszczęcie postępowania jako jego podstawę prawną określiła art. 40 ust. 3 ustawy. W odpowiedzi na skargę komisja wniosła o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi podniosła, iż w petitum wniosku parafii wkradła się oczywista omyłka polegająca na błędnym podaniu podstawy prawnej orzeczenia, niezgodnej z jego treścią. Sąd zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy, na wniosek kościelnej osoby prawnej wszczyna się postępowanie, zwane dalej "postępowaniem regulacyjnym", w przedmiocie przywrócenia własności przejętych na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 39 ust. 1 pkt 1 i 2: 1) rolnych i leśnych przejętych w toku wykonania ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego (Dz. U. Nr 9, poz. 87, z późn. zm.), jeżeli nie wydzielono z nich należnych, w myśl tej ustawy, gospodarstw rolnych proboszczów; 2) wywłaszczonych, jeżeli odszkodowanie nie zostało wypłacone lub podjęte; 3) przejętych na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), z zastrzeżeniem ust. 2; 4) przejętych we władanie państwowych jednostek organizacyjnych bez tytułu prawnego, bez względu na późniejsze ustawodawstwo konwalidujące to przejęcie. Wniosek dotyczący wszczęcia postępowania regulacyjnego może dotyczyć nieruchomości lub ich części pozostających w dniu wejścia w życie ustawy we władaniu kościelnych osób prawnych, jeżeli: 1) były własnością diecezji, parafii i filiałów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 listopada 1936 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 88, poz. 613, z 1945 r. Nr 48, poz. 271 i z 1947 r. Nr 52, poz. 272) oraz diakonatów; 2) były własnością parafii (gmin, zborów) Kościołów Ewangelicko-Unijnych, Kościoła Staroluterskiego, Ewangelickiego Kościoła wyznań augsburskiego i helweckiego oraz Braci Morawskich (Hernhutów). Z akt sprawy ewidentnie wynika, iż wniosek parafii został oparty o art. 40 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tą regulacją, jeżeli własność nieruchomości nie może zostać przywrócona kościelnej osobie prawnej (w trybie art. 40), przyznaje się jej nieruchomość zamienną, a jeśli nie jest to możliwe lub natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody, odszkodowanie jest ustalane według przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości. Tymczasem komisja jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazała art. 41 ust. 1 pkt. 1 ustawy. Stanowi on, iż poza postępowaniem regulacyjnym (określonym w art. 40 ustawy) przedmiotem postępowania regulacyjnego może być również nieodpłatne przekazanie własności niepozostających w dniu wejścia w życie ustawy we władaniu kościelnych osób prawnych nieruchomości lub ich części: 1) o których mowa w art. 39 ust. 1 pkt 1–3; 2) będących uprzednio własnością parafii (gmin, zborów) ewangelickich, działających do 1945 r. na Ziemiach Zachodnich i Północnych, jeśli są one niezbędne na cele kultowe lub dla prowadzenia przez kościelne osoby prawne działalności oświatowo-wychowawczej, charytatywno-opiekuńczej i opiekuńczo-wychowawczej. Wniosek parafii został sformułowany jednoznacznie, a jego uzasadnienie (również jednoznacznie) wskazuje na chęć pozyskania nieruchomości zamiennej. Wbrew stanowisku komisji wyrażonemu w odpowiedzi na skargę, implikuje to tezę o niebudzącym wątpliwości i niewymagającym wykładni wniosku parafii z 1996r. Tymczasem komisja rozpoznała ww wniosek w innym trybie i na innej podstawie prawnej wskazując, iż we wniosku tym podstawa prawna została pomyłkowo przez parafię podana. Stanowisko to nie zasługuje na aprobatę, nie zostało przy tym rzeczowo uzasadnione. Analiza akt sprawy wskazuje, iż komisja we własnym zakresie zmieniła niewymagający wykładni wniosek oparty o konkretnie określoną podstawę prawną i stanowiska swojego w tym zakresie w żadnej mierze nie uzasadniła. Z akt nie wynika także aby parafia zmieniła wniosek bądź też aby na jakimkolwiek etapie tego ponad 20-letniego postępowania go modyfikowała. W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, iż komisja nie rozpoznała istoty sprawy (a w istocie rozpoznała inną niż objęta wnioskiem z 1996r. sprawę). Uzasadnienie kontrolowanego w niniejszej sprawie orzeczenia, z uwagi na brak wyartykułowania w uzasadnieniu podstaw faktycznych zastosowania rozstrzygnięcia opartego o art. 41 ustawy – nie nadaje się do weryfikacji. W ocenie Sądu uzasadnienie ww orzeczenia opartego choćby o powołany tam art. 41 ust. 1 pkt. 1 ustawy - również, z uwagi na znikomość uzasadnienia sprowadzającego się do jednego zdania stanowiącego przytoczenie podstawy prawnej, także nie może być zweryfikowana gdy chodzi o zasadność rozstrzygnięcia. Komisja wskazała bowiem tylko, iż "działka wraz z kaplicá jest niezbędna dla parafii na cele kultowe i diakonijne". Owa "niezbędność" - w kontekście orzekania w tym zakresie przez komisje ponad 20 lat w powiázaniu z nieużytkowaniem ww terenu jak i kaplicy przez parafié – również winna być w ocenie Sádu uzasadniona. Powyższe spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa. W sprawie doszło do naruszenia art. 7, 77, 80 i wreszcie art. 107 § 3 kpa – w zakresie mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę komisja odniesienie się do wniosku parafii z 1996r. o przyznanie nieruchomości zamiennej, zaś ewentualną zmianę podstawy prawnej żądania i rozstrzygnięcia ( o ile będzie to miało miejsce) uzasadni w sposób umożlwiający jego weryfikację (vide wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2017r. II OSK 2099/15). Sama dopuszczalność skargi, w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i NSA (K 25/10; II OSK 2099/15) nie budzi wątpliwości Sądu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 ppsa.