I SA/Wa 1243/16

WyrokWSA w Warszawie2017-01-10

Skład orzekający: Joanna Skiba, Dariusz Chaciński, Elżbieta Sobielarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo przypisał skarżącemu dochód z gospodarstwa rolnego w celu odmowy przyznania zasiłku okresowego, opierając się jedynie na złożeniu wniosku o dopłaty obszarowe, mimo braku jednoznacznego ustalenia jego własności lub faktycznego władania gospodarstwem?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji publicznej nie wykazał w sposób jednoznaczny, iż skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego lub faktycznie nim włada i czerpie z niego pożytki. Samo złożenie wniosku o dopłaty obszarowe nie jest wystarczającą podstawą do przypisania dochodu z hektarów przeliczeniowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący nie otrzymał faktycznie żadnych dopłat i posiada status osoby bezrobotnej. Ponadto, organ nie wyjaśnił prawidłowo podstaw materialnoprawnych do uchylenia wcześniejszej decyzji i nie odniósł się do wszystkich przedstawionych przez skarżącego dowodów.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku okresowego A. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) utrzymało w mocy decyzję o odmowie, uznając, że skarżący jest posiadaczem gospodarstwa rolnego i jego dochód z tego tytułu przekracza kryterium dochodowe. Podstawą do takiego ustalenia było złożenie przez A. K. wniosku o dopłaty obszarowe do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR). Skarżący kwestionował te ustalenia, wskazując na brak faktycznego posiadania gospodarstwa rolnego, nieotrzymanie dopłat oraz posiadanie statusu osoby bezrobotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję SKO w C. z dnia [...] kwietnia 2016 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Martyna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej: SKO) decyzją z [...] czerwca 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2016 r., którą – po wznowieniu postępowania – uchylono decyzję SKO z [...] sierpnia 2015 r. i odmówiono A. K. przyznania zasiłku okresowego od 1 lipca 2015 r. do 30 września 2015 r. W uzasadnieniu SKO wskazało na następujące okoliczności sprawy. Decyzją z [...] sierpnia 2015 r. SKO w C. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] lipca 2015 r. w sprawie przyznania A. K. zasiłku okresowego od 1 lipca 2015 r. do 30 września 2015 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Postanowieniem z [...] września 2015 r. SKO sprostowało oczywistą omyłkę pisarską w wydanej decyzji. W dniu 15 lutego 2016 r. do SKO w C. wpłynęło pismo Kierownika GOPS w S. z prośbą o rozważenie możliwości wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z [...] sierpnia 2015 r., z tego powodu, że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody nieznane organowi, a istniejące w dniu wydania decyzji. W toku prowadzonego postępowania z kolejnego wniosku A. K. o przyznanie zasiłku celowego, organ I instancji ustalił, że wnioskodawca złożył do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu 1 kwietnia 2015 r. wniosek o nadanie numeru identyfikacyjnego i z dniem [...] kwietnia 2015 r. A. K. został wpisany do ewidencji producentów i otrzymał numer identyfikacyjny [...]. Jednocześnie, jak poinformowała ARiMR pismem z 23 listopada 2015 r., A. K. złożył wniosek na 2015 r. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW) na działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha położone na działkach ewidencyjnych [...]. W związku z powyższą informacją organ stwierdził, że złożenie takiego wniosku przez A. K. przesądza, że jest on posiadaczem gospodarstwa rolnego i o płatności z tytułu uprawy jego gruntów się ubiega. Zatem jako dochód A. K. należy liczyć dochód z posiadanego gruntu rolnego [...] ha przeliczeniowego, miesięcznie [...] x 250 zł = [...] zł, przy kryterium dochodowym wynoszącym 542 zł. Organ pierwszej instancji wydając decyzję z [...] lipca 2015 r. nie posiadał wiedzy, że A. K. jest w posiadaniu gospodarstwa rolnego po zmarłej matce Z. K. SKO rozpatrując sprawę z odwołania A. K. w sierpniu 2015 r. również nie miało takiej wiedzy. Postanowieniem z [...] marca 2016 r. SKO wznowiło z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z [...] sierpnia 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy w S. z [...] lipca 2015 r. w sprawie przyznania A. K. zasiłku okresowego od 1 lipca 2015 r. do 30 września 2015 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, wskazując że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydawania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Następnie SKO decyzją z [...] kwietnia 2016 r., na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło wydaną uprzednio decyzję z [...] sierpnia 2015 r., i z powodu przekroczenia kryterium dochodowego orzekło o odmowie przyznania zasiłku okresowego. SKO podkreśliło, że pomoc społeczna adresowana jest do ludzi ubogich i ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Obowiązkiem obywatela ubiegającego się o pomoc na koszt podatników jest podać organowi pomocy społecznej wszystkie informacje o charakterze majątkowym. Z akt wynika, iż A. K. mieszka w domu po zmarłej matce Z. K., zajmując 5 pomieszczeń. Budynek wyposażony jest we wszystkie media. Dom jest posadowiony na działce siedliskowej wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, w tym [...] ha użytków rolnych, stanowiących [...] ha przeliczeniowych. Według zaświadczenia Urzędu Gminy S. powierzchnia działek nr [...] (na te działki wnioskodawca złożył wniosek do ARiMR o dopłaty) wynosi [...] ha fizycznych, w tym [...] ha przeliczeniowego. Po śmierci matki A. K. nie przeprowadzono postępowania spadkowego, jedynie z oświadczeń A. K. wynika, że matka sporządziła testament przekazując cały majątek wnukowi D. K., synowi A. K.. A. K. K. twierdzi, że on jedynie dozoruje gospodarstwo rolne, a nie jest jego właścicielem. A. K. na podstawie złożonego wniosku do ARiMR w dniu [...] kwietnia 2015 r. został wpisany do ewidencji producentów i otrzymał nr identyfikacyjny [...], zatem składając wniosek uznawał, że prowadzi gospodarstwo rolne, ma prawo z tego tytułu do uzyskania środków finansowych w ramach jednolitej płatności obszarowej wypłacanych przez ARiMR. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył A. K.. Zaskarżonej decyzji zarzucił, iż odmowa przyznania zasiłku okresowego oparta jest na fałszywych przesłankach i przedwczesnych ustaleniach. Stwierdził, że gospodarstwa rolnego nie posiada, a przypisywanie mu posiadania nieruchomości w [...] , którą zamieszkuje, nie ma oparcia w jakimkolwiek urzędowym ustaleniu, aby gospodarstwo rolne w ogóle funkcjonowało pod tym adresem. Sugeruje, że błędne jest twierdzenie organów podejmujących decyzje w sprawie jego zasiłków, jakoby samo złożenie wniosku już przesądzało o posiadaniu czegoś, co formalnie nie istnieje. Kontrola ARiMR z [...] stycznia 2016 r. ustaliła, że istnieje tylko [...] ha gruntu możliwego do zakwalifikowania jako użytek rolny. Nie zgadza się, aby przypisywać mu posiadanie gospodarstwa rolnego, które zdaniem wnioskodawcy nawet nie istnieje. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję (wskazaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2016 r.) SKO stwierdziło, że podstawę materialnoprawną do przyznania lub odmowy przyznania zasiłku okresowego stanowią przepisy art. 8 i 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz.163 ze zm.) – dalej: u.p.s. Zgodnie z ich treścią zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. nie przekracza kwoty 542 zł. Bezspornym w sprawie jest, że A. K. złożył w dniu 1 kwietnia 2015 r. (po upływie miesiąca od śmierci matki) wniosek o nadanie numeru identyfikacyjnego i z dniem [...] kwietnia 2015 r. został wpisany do ewidencji producentów oraz otrzymał numer identyfikacyjny [...]. Jednocześnie, jak poinformowała ARiMR w piśmie z 25 marca 2016 r., A. K. złożył wniosek na 2015 r. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW) na działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha położone na działkach ewidencyjnych [...]. Dopiero po otrzymaniu decyzji Wójta Gminy w S. o odmowie przyznania prawa do zasiłku celowego na zakup opału na zimę z uwagi na przekroczenie dochodu (doliczono dochód z gospodarstwa rolnego) z [...] grudnia 2015 r. skarżący podjął działanie, aby zmienić wnioskodawcę i dokonać zmiany wpisu do ewidencji producentów z wnioskującego A. K. na syna D. K. SKO nie podzieliło zarzutów skarżącego, że skoro nie otrzymał dotacji z UE nie znaczy, że nie jest posiadaczem gospodarstwa rolnego. ARiMR potwierdziła pismem z 4 marca 2016 r., iż w danej sytuacji powierzchnia użytków rolnych to tylko [...] ha. Pozostała część jest porośnięta świerkiem, zakrzaczona, znajdują się na niej liczne samosiejki oraz las i nie kwalifikuje się do przyznania płatności. Skarżący zamieszkuje w domu po zmarłej matce i faktycznie włada gospodarstwem, które nadal w rejestrach wymiarowych podatków i opłat lokalnych figuruje na zmarłą K. Z.. Miejsce to jest od wielu lat centrum życiowym A. K. Zdaniem SKO organ w dacie orzekania decyzji słusznie przyjął na podstawie posiadanych informacji i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, że A. K. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego po Z.K. i z tego tytułu ubiegał się o przyznanie płatności obszarowych. Słusznie więc przyjęto dochód z gospodarstwa rolnego do obliczenia dochodu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o zasiłek okresowy: [...] ha przeliczeniowego x 250 zł = [...] zł przy kryterium dochodowym wynoszącym 542,00 zł. Biorąc pod uwagę powyższe SKO w C. orzekło jak w sentencji. Skargę na decyzję SKO z [...] czerwca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. K.. Podkreślił, że złożenie wniosku o dopłaty nie jest równoznaczne z możliwością uzyskiwania dochodów, ani z posiadaniem gospodarstwa rolnego. Brak dla tego założenia SKO podstawy prawnej. Na dzień wydania decyzji SKO i wiele lat wstecz, oczywistym i potwierdzonym faktem jest ustalenie ARiMR Biura Kontroli na Miejscu, iż nieruchomość jaką zamieszkuje skarżący posiada [...] ha użytków rolnych, a nie jak podaje SKO na str. 3 – [...] ha użytków rolnych, co nie pozwala na uznanie jej za gospodarstwo rolne już tylko z tego powodu. Minimum dla gospodarstwa rolnego to 1 hektar przeliczeniowy. Kolejnym powodem jest brak czegokolwiek innego niż grunt rolny, co przesądzałoby o możliwości zakwalifikowania nieruchomości [...] jako gospodarstwo rolne. Fakty te były wielokrotnie podnoszone w korespondencji do GOPS i oświadczeniach składanych pod odpowiedzialnością karną. Znalazły one obecnie jednoznaczne potwierdzenie w informacji wydanej 28 lipca 2016 r. przez ARiMR. Błędna i świadomie fałszywa jest przy tym opinia SKO, jakoby skarżący fakt nie otrzymania dotacji uzasadniał brakiem posiadania gospodarstwa. Brak ten uzasadniał od zawsze czym innym: - brakiem gospodarstwa, - brakiem jakichkolwiek oznak posiadania, po oświadczeniu z 9 grudnia 2015 r. złożonym w ARiMR w C., i to brak gospodarstwa decyduje o odmowie dopłat w przypadku nieruchomości [...], a nie odmowa dopłat ma rzekomo uzasadniać brak gospodarstwa. To ze strony SKO, świadome przeinaczanie treści mojego stanowiska, mające na celu nadanie pozorów praworządności decyzji, dotkniętej licznymi mankamentami. Skarżący nie jest władającym gospodarstwem z 2 powodów: 1) nie istnieje przypisywane mu gospodarstwo rolne w ogóle, więc nie można władać czymś co nie istnieje; 2) centrum życiowe nie jest z mocy ustawy o pomocy społecznej podstawą do odmowy przyznania zasiłków z pomocy społecznej, a jest nim tylko możliwość uzyskiwania dochodów, co nie ma miejsca w jego sytuacji. GOPS miał liczne dokumenty przeczące ustaleniu, że skarżący jest posiadaczem gospodarstwa, tj. oświadczenie z [...] grudnia 2015 r., potwierdzenie iż kto inny jest w Urzędzie Gminy płatnikiem podatków od nieruchomości, kto inny ubezpiecza w PZU nieruchomość [...] i kto inny jest spadkobiercą. Na potwierdzenie wersji przyjętej przez SKO i GOPS był tylko jeden dokument. Jest nim fałszywa informacja Zastępcy Dyrektora [....] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] maja 2016 r. o treści "W dniu 1[...] 8.01.2016 r. był on posiadaczem gospodarstwa rolnego." Została ta informacja wydana bezpośrednio po decyzjach Biura Powiatowego ARiMR w C. z [...] maja 2016 r. oraz z [...] maja 2016 r. potwierdzających mój brak posiadania gospodarstwa i uznających wyłącznie mój status jako potencjalnego producenta rolnego, które to decyzje przedłożyłem niezwłocznie w GOPS i doprowadziły one natychmiast do kłamliwej reakcji Z-cy Dyrektora ARiMR MOR. Nie jest w związku z powyższym zasadne ustalenie SKO w C., jakoby słusznie przyjęto dla mnie dochód z posiadania gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha przeliczeniowego. Wywiad środowiskowy przeprowadzany co miesiąc w moim miejscu zamieszkania nie daje podstaw do takiego ustalenia, jako że na tych hektarach przeliczeniowych rosną kilkudziesięcioletnie drzewa, więc nie stanowią te hektary użytków rolnych, co zgodnie z art. 8 ust. 4 p. 6 u.p.s. nie daje podstaw do przypisywania skarżącemu dochodów i stan ten potwierdziło Biuro Kontroli na Miejscu ARiMR w dniu 18 stycznia 2016, oraz skarżący tych hektarów i tak nie posiada ani nie przejawia chęci ich posiadania, nawet gdyby grunt pod drzewami stał się użytkiem rolnym. Już tylko dodatkowym argumentem potwierdzającym mankamenty zaskarżanej decyzji SKO jest odpowiedź Dyrektora ARiMR MOR w W. z [...] czerwca 2016 r., odmawiająca udzielenia informacji publicznej wynikającej z danych organu, potwierdzających bądź zaprzeczających posiadaniu przez skarżącego gospodarstwa rolnego, jak również kilkakrotne odmowy Wójta Gminy S. i GOPS w S. wydania zaświadczenia o posiadaniu gospodarstwa rolnego. Kolejnym faktem wskazującym na brak posiadania gospodarstwa rolnego przez skarżącego jest comiesięczne (od 2012 r.) wydawanie mi przez Powiatowy Urząd Pracy w C. zaświadczeń o posiadaniu statusu bezrobotnego, co jednoznacznie przesądza o braku gospodarstwa, gdyż z mocy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, status bezrobotnego nie przysługuje posiadaczowi gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W ocenie sądu skarga podlegała uwzględnieniu i to z kilku powodów. Po pierwsze, zaskarżona decyzja SKO z [...] czerwca 2016 r. utrzymała w mocy decyzję SKO z [...] kwietnia 2016 r. wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Rozstrzygając w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ powinien uchylić dotychczasową decyzję ostateczną i na nowo rozstrzygnąć sprawę. Jest to w istocie jedna decyzja zawierająca dwa elementy. Przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że "Istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję, rozstrzygającą zatem o istocie sprawy, wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana" (zob. wyrok NSA z 28.06.1984 r., I SA 86/84, ONSA 1984/1/59; wyrok NSA z 12.04.2006 r., II OSK 730/05, LEX nr 209471). To oznacza, że SKO w decyzji z [...] kwietnia 2016 r., uchylając dotychczasową decyzję z [...] sierpnia 2015 r. i orzekając o istocie sprawy powinno postąpić tak, "jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana". Jeśli więc – jak w tym wypadku – SKO uznało, że z nowego materiału dowodowego wynika, iż A. K. przekroczył kryterium dochodowe i nie powinien otrzymać zasiłku okresowego, to w ramach orzeczenia o istocie sprawy (drugi element decyzji wydawanej w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) powinno uchylić również decyzję Wójta Gminy S. z [...] lipca 2015 r. i odmówić przyznania zasiłku okresowego. Orzekając jak w decyzji z [...] kwietnia 2016 r. (o uchyleniu własnej decyzji z [...] sierpnia 2015 r. i odmowie przyznania zasiłku okresowego) SKO doprowadziło do sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje zarówno decyzja o odmowie przyznania A. K. zasiłku okresowego, jak i decyzja Wójta Gminy S. o przyznaniu takiego zasiłku, nie uchylona przez SKO wbrew zasadzie, że po uchyleniu decyzji dotychczasowej organ orzeka tak, "jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana". Co do zasady SKO orzekło więc z naruszeniem art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., co nie oznacza jeszcze, że w okolicznościach tej sprawy w ogóle były podstawy do zastosowania tego przepisu. Po drugie, zgodnie z art. 14 u.p.s. "W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), jeżeli ustawa nie stanowi inaczej." SKO nie wyjaśniło – wbrew art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 14 u.p.s. – dlaczego w sprawie niniejszej zastosowanie musiała znaleźć instytucja wznowienia postępowania, uregulowana w k.p.a., a nie art. 106 ust. 5 u.p.s. Ten ostatni przepis w zdaniu pierwszym stanowi, że "Decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5." Zgodnie z art. 6 pkt 16 u.p.s. świadczenie nienależnie pobrane, to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Jeśli więc organy w niniejszej sprawie stanęły na stanowisku, że skarżący zataił dochody z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego (czego jeszcze w tym momencie sąd nie przesądza), to wyczerpuje to definicję nienależnie pobranego świadczenia, a to z kolei jest podstawą do zastosowania art. 106 ust. 5 u.p.s., a w konsekwencji art. 98 i art. 104 ust. 3 i 4 u.p.s. Jak podnosi się w doktrynie, "Wydaje się, że zmiana stanu prawnego likwidująca lub ograniczająca dotychczasowe uprawnienia powinna skutkować zmianą (uchyleniem) decyzji od dnia wejścia w życie nowych przepisów, a nie od dnia wydania (uostatecznienia się) decyzji w tej sprawie. Decyzja taka sankcjonuje bowiem jedynie to, co wynika już z samej normy prawnej, jest zatem aktem deklaratoryjnym. (...) Podobne wątpliwości nasuwa decyzja zmieniająca lub uchylająca wydana na skutek nienależnie pobranego świadczenia, a więc świadczenia pieniężnego uzyskanego na podstawie nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej" (I. Sierpowska, Komentarz do art. 106 u.p.s., LEX 2014). Po trzecie wreszcie, SKO – wbrew art. 107 § 3 k.p.a. – nie wyjaśniło, dlaczego uznało, że A. K. w ogóle można przypisać dochód z hektarów przeliczeniowych, a dopiero jednoznaczne wykazanie takiego dochodu mogłoby stanowić podstawę do zastosowania art. 106 ust. 5 u.p.s., gdyby było oczywiste, że taki dochód skarżący zataił przy składaniu wniosku. Z art. 8 ust. 10 u.p.s. wynika, że dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej i z ha przeliczeniowych oraz z innych źródeł sumuje się. Generalnie ustawodawca wyróżnia więc trzy rodzaje dochodów: z pozarolniczej działalności gospodarczej, z ha przeliczeniowych oraz z innych źródeł. Zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 250 zł (w dniu wydawania przez SKO decyzji z [...] sierpnia 2015 r.). "Ustawa o pomocy społecznej nie określa, czy dochód z gospodarstwa należy przypisać jego właścicielowi, czy też podmiotowi, który faktycznie nim włada i czerpie z niego pożytki. Wykształcona już bogata linia orzecznictwa opowiedziała się za przypisaniem dochodu właścicielowi gospodarstwa, niezależnie od rzeczywistego wykorzystania gruntów. Ustawodawca przyjął tu fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu. A zatem w celu ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy przyjąć, że każdy właściciel nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 250 zł z hektara przeliczeniowego, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził" (zob. I. Sierpowska, Komentarz do art. 8 u.p.s., LEX 2014). Na gruncie u.p.s. nie można więc tego samego dochodu (z hektara przeliczeniowego) przypisać właścicielowi i posiadaczowi, czy władającemu gospodarstwem rolnym. "Niedopuszczalna jest interpretacja art. 8 ust. 9 u.p.s., dopuszczająca niestosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy strona bezpłatnie wydzierżawia posiadane gospodarstwo rolne" (wyrok NSA z 4.01.2011 r., I OSK 1328/10, LEX nr 744975). Organy nie wykazały, że skarżący A, K. jest właścicielem gospodarstwa rolnego. Nie wyjaśniły też, z jakiego powodu złożenie przez niego wniosku do ARiMR o nadanie numeru identyfikacyjnego i wpisanie z dniem [...] kwietnia 2015 r. do ewidencji producentów rolnych, przy wyżej podanym rozumieniu dochodu z ha przeliczeniowego w orzecznictwie, powoduje, że można mu przypisać tego typu dochód. Takie stanowisko, albo narusza art. 8 ust. 9 u.p.s., albo co najmniej art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 9 u.p.s., gdyż nie wyjaśnia, dlaczego organ uznał, że już samo złożenie wniosku do ARiMR powoduje przypisanie wnioskodawcy dochodu z hektarów przeliczeniowych gruntu objętego wnioskiem. Wymagałoby to pogłębionej analizy, tym bardziej, że ostatecznie skarżący nie otrzymał żadnych dopłat. Organ nie wypowiedział się też, czy ewentualne dopłaty na gruncie art. 8 u.p.s. stanowiłyby dochód odrębny (z innych źródeł) od dochodu z ha przeliczeniowych, czy też dochód z ha przeliczeniowych w takiej sytuacji "konsumuje" (zawiera w sobie również) dochód z dopłat, co może być pomocne przy dalszej analizie dochodu z ha przeliczeniowego. Nie bez znaczenia są też w tej sytuacji rozbieżności, co do powierzchni gospodarstwa rolnego pozostawionego przez Z. K., wykazywane przez skarżącego na podstawie dokumentów ARiMR, wobec innej treści zaświadczenia w tej mierze wydanego przez gminę. Do tych rozbieżności organ również się nie odniósł. Nie odniósł się także do przedstawionych przez skarżącego zaświadczeń z Powiatowego Urzędu Pracy w C., z których wynika, że od grudnia 2012 r. jest zarejestrowany jako bezrobotny – w kontekście tego, czy posiadacza gospodarstwa rolnego można uznać za osobę bezrobotną w rozumieniu ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 645 ze zm.), czym organ naruszył art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Mając więc na uwadze błędy proceduralne opisane w dwóch pierwszych uwagach zawartych w powyższych rozważaniach sądu, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz co najmniej niedostateczne wyjaśnienie pojęcia dochodu z hektara przeliczeniowego, w rozumieniu art. 8 ust. 9 u.p.s., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., sąd orzekł jak w wyroku. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ weźmie pod uwagę wytyczne co do dalszego postępowania i wykładnię prawa przedstawioną w rozważaniach sądu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło