I SA/Wa 1247/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w sprawie przyznania zasiłku celowego. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2009 r. M. N. zwróciła się o pomoc finansową w formie zasiłku okresowego na zakup żywności i opłaty. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest osobą bezrobotną, wychowuje sześcioro dzieci, w tym czworo w wieku szkolnym a nie posiada stałego źródła dochodu. Do wniosku dołączono decyzję Wójta Gminy K. wydaną dla J. S. w 1/2 i B. G. w 1/2 w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2009 na kwotę [...] zł. oraz zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia 20 marca 2009 r. o zarejestrowaniu wnioskodawczyni jako osoby bezrobotnej, pozostającej od dnia nią 22 sierpnia 2008 r. bez prawa do zasiłku. Na podstawie wywiadu środowiskowego organ ustalił też, że M. N. pozostaje w konkubinacie, ma sześcioro dzieci a rodzina zajmuje drewniany dom dwuizbowy. Łączny dochód rodziny wynosi [...] zł. miesięcznie, na który składają się świadczenia rodzinne oraz dochód z gospodarstwa rolnego. Kryterium dochodowe dla rodziny wyniosło [...] zł. W dniu 25 kwietnia 2008 r. M. N. zawarła kontrakt socjalny z którego nie wywiązała się a jej konkubent – J. S. odmówił podpisania takiego kontraktu. Na podstawie powyższych ustaleń decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. organ pierwszej instancji przyznał wnioskodawczyni na zakup żywności kwotę [...] zł., ale jako zasiłek celowy wskazując na brak środków finansowych na zasiłki okresowe. Od decyzji tej M. N. złożyła odwołanie, w którym akcentowała zwłaszcza fakt, że wniosek jej dotyczył przyznania środków w formie zasiłku okresowego, a nie celowego. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Kolegium podniosło, że w myśl regulacji zawartych w ustawy z dnia 12 maja 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728) przesłanką uprawniającą do przyznania świadczenia z pomocy społecznej jest spełnienie przez ubiegającego się o pomoc kryteriów dochodowych (art. 8 ust. 1 ) przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z przyczyn wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy tj.: sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Stosownie zaś do art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, od dnia 1 października 2006 r. na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodów oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, pomoc społeczna przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza [...] zł. natomiast na osobę w rodzinie – [...] zł. Zgodnie natomiast z art. 39 ust. 1 i 2 omawianej ustawy zasiłek celowy z pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Odnosząc powyższe do przedmiotowego stanu faktycznego organ odwoławczy zauważył, że rodzina odwołującej utrzymuje się głównie ze świadczeń rodzinnych oraz z pomocy społecznej a nie podejmuje samodzielnie działań w celu uzyskania poprawy sytuacji bytowej. Tym nie mniej, mając na uwadze zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, określony w art. 139 k.p.a., Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, zauważając jednak przy tym, że brak środków finansowych na zasiłki okresowe, nie zwalania organu I instancji z obowiązku wydania decyzji w tej sprawie a wobec tego Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. obowiązany jest rozpatrzyć wniosek z dnia 8 kwietnia 2009 r. o przyznanie zasiłku okresowego i wydać w tej sprawie decyzję administracyjną. Powyższa decyzja Kolegium stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła M. N. Skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, akcentowała w uzasadnieniu skargi, że w decyzji tej organ podał błędnie daty zawarcia przez nią kontraktu socjalnego i otrzymania przez nią zasiłku celowego, które to fakty miały miejsce w 2008 r. a nie w 2009 r. (jak wskazano w decyzji). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i wyjaśniając dodatkowo, że omyłkowe zapisy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, o których mowa w skardze, zostały sprostowane postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie stan faktyczny sprowadzał się do sytuacji, w której strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie środków na pokrycie kosztów żywności i opłat, domagając się przy tym przyznania tej pomocy w formie zasiłku okresowego, zaś organ pierwszej instancji przyznał stronie kwotę [...] zł. na zakup żywności - w formie zasiłku celowego. Rozpatrując zaś sprawę w trybie odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., powołując się na zakaz reformationis in peius, oznaczający zakaz zmiany sytuacji strony na gorszą, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji i jednocześnie poleciło temu rozpoznanie wniosku strony również jako wniosku o przyznanie zasiłku okresowego. W związku z powyższym wniesienie przez M. N. skargi na powyższą decyzję Kolegium było – w ocenie Sądu – efektem niezrozumienia przez skarżącą skutków takiego rozstrzygnięcia, które w rzeczywistości było dla niej korzystne. Na skutek bowiem wniosku z dnia 8 kwietnia 2009 r. doszło do wszczęcia dwóch postępowań dotyczących przyznania pomocy wnioskodawczyni, z których jedno zakończyło się już wydaniem decyzji o przyznaniu zasiłku celowego a drugie – o przyznanie zasiłku okresowego – zostanie przeprowadzone. W tych warunkach nawet gdyby uznać, że zaskarżona decyzja naruszała prawo np procesowe, to uchylenie jej, właśnie ze względu na wspomniany wyżej zakaz reformationis in peius, uregulowany w art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – nie byłoby możliwe. Wyjaśnić też trzeba, że w związku z powyższym zakazem Sąd rozważał w tej sprawie, czy zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa skutkującego stwierdzeniem ich nieważności. Zostało bowiem przyznane stronie świadczenie, o które ona – czytając wniosek literalnie – nie wnosiła. Zgodnie natomiast z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Taka zatem redakcja przepisu wskazuje, że świadczenia pieniężne uregulowane w omawianej ustawie są przyznawane na wniosek. Sąd wziął jednak pod uwagę, że przedmiotowy wniosek pisała strona sama. Został on przy tym sformułowany - z jednej strony jako wniosek o przyznanie zasiłku okresowego, ale z drugiej strony - jako żądanie zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (żywność), co jest charakterystyczne dla przesłanki do przyznania zasiłku celowego (art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej). W realiach zatem tej sprawy Sąd uznał, że powyższy wniosek mógł być podstawą do żądania przyznania obu w/w zasiłków. Podkreślenia wymaga, iż za powyższą interpretacją żądania strony przemawiało w tym przypadku również dobro samej skarżącej i jej rodziny. Eliminacja bowiem z obrotu prawnego obu decyzji wydanych w tej sprawie wiązała by się z koniecznością nakazania wnioskodawczyni zwrotu przyznanego jej świadczenia, co dla osoby bezrobotnej i posiadającej kilkoro dzieci stanowiłoby poważny problem. Kończąc wypada uzupełniająco zaznaczyć, że zarzuty zawarte w skardze nie były uzasadnione, gdyż pomyłkowe stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wpływały na treść rozstrzygnięcia a dodatkowo zostały one sprostowane postanowieniem. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.