I SA/Wa 1247/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Referent stażysta Dorota Szczepek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2019 r. sprawy ze skarg A. T., M. I.T., R.P., S. V., S.T., V. F., W.T. oraz Gminy [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu 1 i 2; 2. oddala skargę Gminy [...] ; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących A. T., M.I. T.,R. P., S. V., S.T., V. F., W. T. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...], decyzją z [...] lipca 2015 r., nr [...], stwierdził, że: I. parcele katastralne nr: [...], [...], część [...], część [...], [...], część [...], część [...], część [...] i część [...] stanowiące obecnie dz. ew. nr [...]; część [...] stanowiąca obecnie dz. ew. nr [...]; część [...] stanowiąca obecnie dz. ew. nr [...], część [...] i część [...] stanowiąca obecnie dz. ew. nr[...] ; część [...] stanowiąca obecnie dz. ew. nr [...]; część [...] stanowiąca obecnie dz. ew. nr [...]; część [...] stanowiąca obecnie dz. ew. nr [...]; część [...] stanowiąca obecnie dz. ew. nr [...]; część [...] stanowiąca obecnie dz. ew. nr [...]; część [...]stanowiąca obecnie dz. ew. nr [...]; część [...] stanowiąca obecnie dz. ew. nr [...]; część[...] stanowiąca obecnie dz. ew.nr [...]; część [...] stanowiąca obecnie dz. ew. nr [...]; część [...] stanowiąca obecnie dz. ew. nr [...]; część [...], część [...], część [...], część [...]i część [...] stanowiące obecnie dz. ew. nr [...] do [...]; część [...], część [...], część [...], część [...]i część [...] stanowiące obecnie dz. ew. nr [...]; część [...] stanowiąca obecnie dz. ew. nr [...]; część [...], część [...], część[...], część [...], część [...], część [...], część [...], część [...], [...], [...], [...] oraz [...] stanowiące obecnie w części dz. ew. nr [...] i [...] położone w S.B. (poprzednio S.) nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) przywoływanego dalej jako: "dekret PKWN". II. umorzył postępowanie administracyjne w stosunku do parcel katastralnych [...] oraz [...] , w związku z cofnięciem w tym zakresie wniosku. W wyniku rozpatrzenia odwołania Gminy [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] maja 2018 r. nr [...], w punkcie 1 - uchylił decyzję Wojewody [...] w zakresie, w jakim orzeka, że część parceli katastralnej [...] i część parceli katastralnej [...], wchodzących w skład aktualnych działek ew. [...], oraz części parceli katastralnej [...] wchodzące w skład aktualnych działek ew [...], [...], [...] i [...], nie podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. W punkcie 2 - stwierdził zaś, że nieruchomości wyżej opisane podlegały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. W punkcie 3 - uchylił decyzję Wojewody w zakresie, w jakim orzekł on, że część parceli katastralnej nr [...], wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...], nie podlega pod działanie ww. przepisu i w tym zakresie umarzył postępowanie. W punkcie 4 natomiast utrzymał decyzję Wojewody [...]w mocy w pozostałym zakresie. Z ustaleń organu odwoławczego wynikało, że majątek ziemski "[...]" o łącznym areale [...] ha, z czego [...] ha stanowiły użytki rolne, był własnością J. T.. Postępowanie w sprawie o ustalenie, że 25 dawnych parcel pochodzących z tego majątku, zagospodarowanych pod tartak nie podpadało pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, wszczęte zostało wnioskiem z 2006 r. W. T., R. T., S. T., R.P., A. V. i A.T. (następców prawnych byłego właściciela), modyfikowanym w kolejnych latach, złożonym w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U.z 1945 r., Nr 10, poz. 151 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MRiRR". Uprzednio prowadzone postępowanie w sprawie o podpadanie nieruchomości położonych w [...] pod działanie dekretu PKWN (częściowo obejmujących swoim zakresem przedmiotowe grunty) zakończyło się ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2005 r. nr [...], uchylającą decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2004 r. nr [...] i umarzającą postępowanie w sprawie, z uwagi na brak właściwości organów administracyjnych do orzekania w tym przedmiocie. Ustalenia przestrzennych granic terenu dawnych parcel w kontekście aktualnych działek ewidencyjnych organy dokonywały w oparciu o sporządzone przez geodetów uprawnionych operaty w postaci: Synchronizacji – porównania parcel katastralnych z działkami ewidencyjnymi (autorstwa Z. S.), Porównania Kataster -ewidencja (autorstwa J. Z.). Jeśli zaś chodzi o położenie i funkcjonowanie na obszarze nieruchomości objętych postępowania tartaku, odwoływano się m.in. do pisma Zarządu Miejskiego w [...] z [...] sierpnia 1947 r., znak: [...], pozwu sporządzonego przez adwokata I. H. Z [...] grudnia 1947 r. o przywrócenie posiadania mienia opuszczonego, protokołu konferencji z 2 kwietnia 1948 r. w sprawie ostatecznego wykonania planu rozdysponowania resztówki [...], rejestru parcelowego Gromady [...] z 1946 r., szkicu odręcznego cz. resztówki w majątku [...], szkicu "[...]", odręcznego szkicu "[...]", planu rozparcelowanego majątku [...], nadesłanej przez gminę mapy z 1934 r., a także zeznań świadków: J. B., J. H., S. C.i K. S.- złożonych na rozprawach administracyjnych w dniach [...] sierpnia 2009 r. i [...] października 2009 r., oraz M. P., S. M., G. B., J. K., J. B., K. S., S. C., A. L. i R. S., złożonych na posiedzeniach Sądu Rejonowego w [...] w dniach [...] grudnia 2005 r. i [...] grudnia 2005 r. Na bazie tych dowodów ustalono, że zabudowana budynkami tartaku nieruchomość znajdowała się w niewielkiej odległości od rynku oraz stacji kolejowej. Część terenu położona po północnej stronie ulicy [...], pomiędzy nią a linią kolejową, obejmowała bocznicę kolejową służącą do załadunku drewna oraz plac do jego składowania. Teren tartaczny (po stronie południowej ulicy) ogrodzony był drewnianym ogrodzeniem na betonowych słupach. Na jego obszarze posadowione były budynki: hale maszyn (obrzynarka, obcinarka), elektrownia, biura, szopy, składy desek, traki, skrzynkarnia, suszarnia, pracowniczy i świetlica, a zatem wyłącznie budynki przeznaczone do prowadzenia zasadniczej działalności przemysłowej tartaku, tj. produkcji desek i skrzyń, ewentualnie wykorzystywane służebnie wobec celu produkcyjnego (elektrownia dostarczająca prąd do maszyn tartacznych, składy materiału i gotowych produktów, instalacje służące do ich transportu, biuro kierownika). W związku z czym Minister wywodził, że nieruchomości pełniła funkcje przemysłowe, a nie rolne. Zauważał jednocześnie, że na tym terenie nie było budynków mogących służyć jakiejkolwiek działalności wytwórczej w rolnictwie, ani też biur służących do administrowania majątkiem rolniczym. Parcele te zatem, ze względu na swoją lokalizację, powierzchnię oraz sposób wykorzystania nie mogły mieć żadnego rolniczego znaczenia i nie były funkcjonalnie powiązane z częścią rolniczą majątku J. T., a przez to nie nadawały się na cele reformy rolnej opisane w art. 1 ust. 2 dekretu PKWN. Tym samym część nieruchomości, która objęta była utrzymanym w mocy rozstrzygnięciem Wojewody, nie podpadała w jego ocenie pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Wykładając ów przepis i użyte w nim sformułowanie "nieruchomość ziemska" Minister, a wcześniej Wojewody, odwoływali się do uchwały Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r. W 3/89, gdzie Trybunał wywiódł, że pod pojęciem tym należy rozumieć nieruchomość ziemską o charakterze rolniczym, a intencją ówczesnego ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej. W związku z czym ocena, czy część określonej nieruchomości podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN wymaga zbadania, czy nieruchomości lub ich części były lub mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej, a następnie, czy między tą częścią a pozostałą - rolniczą - częścią majątku zachodzi tzw. związek funkcjonalny. Za błędne natomiast uznawał Minister stanowisko Wojewody, że parcela nr [...] wchodząca w skład aktualnych działek ewidencyjnych [...], [...], [...] i [...], stanowiła część terenów tartacznych i nie posiadała rolnego charakteru. Zauważał mianowicie - odwołując się do Planu rozparcelowanego majątku [...] (sporządzonego 4 czerwca 1946 r. na podstawie szkiców sporządzonych w marcu i lipcu 1945 r.) – że obejmowała ona pastwiska. Okoliczność tę potwierdzać miały dodatkowo zeznania świadka G. B. wskazujące na prowadzony wypas kóz. W rejestrze parcelowym [...] użytek ten opisywany z kolei miał być jako łąki. Zgodnie zaś z § 4 rozporządzenia MRiRR, za użytki rolne podlegające reformie uważa się grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe. Należy zatem uznać, że parcela ta, jako użytek rolny, podlegała pod działanie przepisów dekretu. Także część parceli katastralnej [...] i części parceli katastralnej [...] , wchodzących w skład aktualnych działek ewidencyjnych [...] i [...], stanowiły jego zdaniem użytek rolny. Wskazywał przy tym, że druga z wymienionych parcel obejmowała rów oddzielający użytki rolne od pastwisk (na co wskazywać miął m.in. Plan rozparcelowanego majątku [...]). Biorąc zaś pod uwagę, że parcele gruntowe wyznaczane dla celów podatkowyc stanowiły zwarte kompleksy użytków danego rodzaju, brak jest podstaw aby uznać, że północno - zachodnie krańce ww. parcel miały inne przeznaczenie niż ich zasadnicze części. Za nie uprawnione tym samym uznawał zaliczenie ich zachodnich krańców (w częściach, w jakich weszły w skład aktualnych dz. ew. nr [...] i [...]) do terenów tartaku. Z kolei żadna część parceli [...] nie weszła w skład działki nr [...] (o której orzekał Wojewoda, że nie podlega pod działanie dekretu PKWN) i z tego powodu po uchyleniu w tej części decyzji organu pierwszej instancji, zaistnialy podsawy do umorzenia postepowania. Nie podzielił natomiast zarzutów Gminy [...]co do istotnych naruszeń prawa procesowego i materialnego jakich miał się dopuścić organ wojewódzki, w tym naruszenia art. 16 k.p.a., upatrywanego w rozpoznaniu merytorycznym sprawy mimo uprzedniego umorzenia postępowania. W ocenie Ministra bowiem, pomiędzy ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2005 r. a przedmiotową sprawą nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata). Za chybione także uznawał zarzuty naruszenia norm konstytucyjnych zawartych w art. 2 i 7 Konstytucji upatrywanych w rozstrzygnięciu sprawy nie w oparciu o przepisy prawa, ale wypracowaną w orzecznictwie koncepcję związku funkcjonalnego. Wobec zaś podnoszonego argumentu o ewentualnym uzyskaniu przez J. T. odszkodowania za nieruchomości w ramach układu indemnizacyjnego z [...] marca 1948 r. zawartego z rządem Republiki [...], Minister zauważał, że układ ów dotyczył realizacji przepisów ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejściu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, a nie dekretu PKWN. Nie podzielił wreszcie argumentu Gminy, że § 5 rozporządzenia MRiRR nie może podstawą orzekania przez organy administracji publicznej zwracając uwagę, że kwestia ta została przesądzona w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2011 r. I OPS 3/10. Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: W.T., S.T., R.P., A.T., S. V., V.F. i R.T. ( w miejsce którego po jego zgodnie wstąpią M.I.T.), oraz Gminy [...]. Gmina [...]zaskarżyła decyzję w części objętej pkt 4, zarzucając jej: 1) obarczenie wadą nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., przez oparcie jej, jak i decyzji pierwszej instancji, na orzecznictwie sądowym oraz pozaustawowej przesłance "związku funkcjonalnego" i pominięcie obowiązujących konstytucyjnie określonych w art. 87 źródeł prawa, oraz niezastosowanie wykładni językowej i celowościowej postanowień dekretu PKWN, co narusza szereg postanowień k.p.a., a w szczególności art. 6 i art. 7; 2) rażące naruszenie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, polegające na zastosowaniu innych, niż określone w tym przepisie przesłanek podpadania nieruchomości pod jego działanie, podczas gdy prawidłowo organ winien wziąć pod uwagę jedynie normy obszarowe (wielkość areału), które w ustalonym stanie faktycznym zostały spełnione; 3) rażące naruszenie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na uznaniu, że organy administracji mogą badać czy poszczególne, nawet niewielkie fragmenty nieruchomości ziemskiej, przekraczającej ponad 100 ha, podpadają pod działanie tego przepisu, podczas, gdy z jego treści wynika, iż pod działanie dekretu, podpadały całe nieruchomości ziemskie o określonym areale, a nie ich poszczególne fragmenty. 4) przyjęcie, jako podstawy prawnej decyzji - rozporządzenie MRiRR, pomimo stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 1 marca 2010 r. P 107/08, iż akt ten utracił moc prawną, podczas gdy organ II instancji odmawiając mocy prawnej temu wyrokowi i nie uwzględniając jego postanowień, jednocześnie przywołuje poglądy Trybunału Konstytucyjnego, korzystne dla wnioskodawców, co narusza art. 87 Konstytucji oraz art. 6, art. 7 oraz art. 107 § 1 k.p.a., nakazujący działanie na podstawie prawa i realizacje zasady prawdy obiektywnej, co skutkuje rażącym naruszeniem postanowień art. 2 i art. 7 Konstytucji. 5) naruszenie art. 1, art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomość ziemska" i "związek funkcjonalny" oraz błędną wykładnię celów reformy rolnej, w sposób sprzeczny z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. W 3/89 oraz uchwałą NSA z 5 czerwca 2006 r., sygn. akt OPS 2/06; 6) sprzeczność ustaleń faktycznych i prawnych zaskarżonej decyzji z decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2004 r. oraz ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2005 r., wydanych na podstawie tego samego stanu faktycznego i prawnego; 7) naruszenie art. 16 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2004 r. oraz ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2005 r., które to decyzje zostały wydane w oparciu o taki sam stan faktyczny i prawny i korzystają z powagi rzeczy osądzonej; 8) niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie, co do treści postanowień umów z Republiką [...] w przedmiocie odszkodowania za utracone mienie, poprzez niedołączenie do akt sprawy wszystkich dokumentów - umów. Przede wszystkim zaniechanie ustalenia, jakie odszkodowanie uzyskał J. T. oraz z jakiego tytułu i dołączenie do akt sprawy dokumentów urzędowych w tym przedmiocie. Ograniczenie się do stwierdzenie, że tzw. układ indemnizacyjny z dnia [...] marca 1948 r. nie dotyczył dekretu PKWN, co jest niezgodne ze stanem faktycznym; 9) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezpodstawnym uznaniu, że parcela [...] stanowiąca rów łączący Staw [...] ze Stawem [...] nie służyła działalności rolniczej, podczas gdy rów ten łącząc oba stawy służył do przepływu wody pomiędzy nimi, a oba stawy były wykorzystywane dla hodowli ryb, co powoduje, iż rów ten był ściśle z tą hodowlą związany, pozwalając regulować poziom wód w obu stawach, a nie jak błędnie ustalił organ II instancji, iż był wykorzystywany tylko i wyłącznie na potrzeby elektrowni zlokalizowanej w tartaku. 10) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż przejęcie parcel ewidencyjnych objętych pkt 4 decyzji, na potrzeby reformy rolnej, nie wypełniało żadnych celów reformy rolnej, podczas gdy w sposób ewidentny przejęcie tych gruntów wypełniało cel reformy w postaci zarezerwowania odpowiednich terenów pod rozbudowę miast, albowiem tereny te zostały wykorzystane do ewidentnej rozbudowy miasta [...], co wypełniło jeden z celów tej reformy; 11) brak poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie wykorzystania gruntów objętych pkt 4 decyzji dla rozbudowy miasta, co uniemożliwiło prawidłowe wydanie zaskarżonej decyzji, podczas gdy tereny te zostały wykorzystane dla rozbudowy miasta w postaci utworzenia na nich miejskiego pasażu handlowego, Miejskiej [...] wraz z parkiem rekreacyjno-wypoczynkowym oraz osiedlem mieszkaniowym a pozostały teren przeznaczony jest pod dalszą rozbudowę miasta; 12) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezkrytycznym uznania za prawidłowy operatów geodetów uprawnionych J. Z. oraz Z. S. stwierdzający, iż parcela nr [...] odpowiada obecnie m.in. działce ewidencyjnej nr [...], podczas gdy z nałożenia mapy ewidencyjnej na katastralną w sposób ewidentny wynika, iż parcela ta nie wchodziła nigdy w granice obecnej działki ewidencyjnej nr [...]; 13) brak poczynienia ustaleń faktycznych oraz pominięcie wniosku dowodowego Gminy [...]z [...] lipca 2015 r. w przedmiocie precyzyjnego naniesienia w dokumentacji geodezyjnej poszczególnych obiektów tartaku i zbiorników wodnych w odniesieniu do parcel katastralnych oraz współczesnych działek ewidencyjnych, który to brak powoduje niemożność prawidłowego wydania decyzji i wpływa na jej wykonalność. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, rozwinięte w obszernych motywach skargi, wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra w zakwestionowanej części. Wnioskowała nadto o przeprowadzenie dowodu z opinii geodety sądowego na okoliczność sporządzenia wykazu zmian gruntowych i stosownej mapy do celów prawnych w zakresie ustalenia jakim działkom ewidencyjnym odpowiadają obecnie parcele objęte postępowaniem. W.T., S.T., R.P., A.T. S. V., V.F.i M.I.T., zaskarżyli decyzję w zakresie jej punktu 1 oraz 2, zarzucając jej: 1. naruszenie art. art. 7, 75,. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy w zakresie nieruchomości, co do których podjęto rozstrzygnięcie reformatoryjne, polegające na: a) braku wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że będące przedmiotem wniosku nieruchomości położone były w granicach administracyjnych miasta [...], me były wykorzystywane przez właściciela majątku ziemskiego – J. T. do produkcji rolnej i nie mogły służyć do produkcji rolnej, a ponadto nie były związane funkcjonalnie z gospodarstwem rolnym i nie zostały wykorzystane na cele dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, określone w jego art. 1 ust. 2; b) pominięciu lub błędnym odczytaniu szeregu istotnych twierdzeń wniosku i załączonych do akt sprawy dokumentów, a w szczególności takich, jak: • faktu, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 1wrzesnia 1939 r. oraz w dniu 13 września 1944 r. była położona w granicach administracyjnych miasta [...], otoczona w całości ogrodzeniem i wykorzystywana wyłącznie jako nieruchomość o charakterze przemysłowym, a następnie przekazana dla [...] nr [...] w [...] co wynika z: orzeczenia Powiatowego Urzędu w [...] z [...] lipca 1946 r., protokołu z konferencji Urzędu Wojewódzkiego Działu Rolnictwa i Reform Rolnych w [...] z [...] października 1947 r, protokołu Komisji Powiatowej z [...] lutego 1950 r., protokołu Komisji Powiatowej z [...] marca 1950 r. z załączonym szkicem odręcznym Majątku [...] oraz z zeznań wszystkich świadków; • błędnym odczytaniu Planu rozparcelowanego majątku prywatnego [...] z [...] czerwca 1946 roku poprzez błędne porównanie naniesień na mapie z jej legendą i nieprawidłowe odczytanie, iż szaroniebieskie tereny są pastwiskami (które oznaczone byłyby na seledynowo), a szare drogi zdaniem organu są rowami (które musiałyby być niebieskie); • błędnej ocenie zeznań świadka G. B., która wbrew stanowisku organu II instancji nie stwierdziła, iżby na ogrodzonej parceli [...] miały się kiedykolwiek paść kozy, a także na oparciu rozstrzygnięcia decyzji na wybiórczo potraktowanych fragmentach zeznań jednego świadka, które ponadto w kwestiach doniosłych były bardzo lakoniczne oraz sprzeczne z całością materiału dowodowego, w tym sprzeczne z dowodami z dokumentów oraz ze spójnymi zeznaniami pozostałych świadków; • faktu iż przedmiotowa nieruchomość nie była i nie mogła być wykorzystana na cele działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, a to w związku z faktem przekazania jej w wyniku podziału resztówek majątku ziemskiego na rzecz Państwowego [...] nr [...], co wynika z powołanych ostatnio dokumentów; • błędnym ustaleniu przez organ II instancji w zaskarżonej decyzji charakteru nieruchomości, tj. nieprawidłowym uznaniu, wbrew zebranym w sprawie dowodom, że stanowiła ona użytki rolne w rozumieniu § 4 rozporządzenia MRiRR; c) błędnym ustaleniu i braku rzetelnego odniesienia do całego, pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i arbitralnym przyjęciu, że nieruchomość stanowiła nieruchomość ziemską o charakterze rolniczym; 2. naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez jej błędne uzasadnienie, a to pominięcie okoliczności wskazanych przez Wnioskodawców zarówno faktycznych, jak i prawnych oraz zgromadzonych w sprawie dowodów potwierdzających fakt, że parcela [...] w całości należała do byłego tartaku, oraz oparcie decyzji w zaskarżonej części o okoliczności nie mające istotnego znaczenia w sprawie, a jednocześnie nie odniesienie się do dowodów i twierdzeń prawnych doniosłych i wskazanych przez skarżących; 3. naruszenie art. 77 § 4 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie faktu powszechnie znanego, a to, że nieruchomości przynależne do tartaku są nieruchomościami o funkcji przemysłowej, a zatem nie podlegały przejęciu na cele reformy rolnej; 4. niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 1 lit e i ust. 2 w związku z art. 1 ust. 2 lit. a - e dekretu PKWN wobec nieruchomości, pomimo jej miejskiego i przemysłowego charakteru, błędne ustalenie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż stanowiła ona nieruchomość ziemską o charakterze rolniczym, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że spełniała przesłanki z powołanych przepisów dekretu i została przeznaczona na cele określone w tym dekrecie, skoro jako część działki parcelacyjnej nr [...]została przekazana [...] w [...] co wykazano dowodami. W oparciu o te zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w części jej punktu 1 i 2 oraz zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postepowania. W odpowiedzi na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. O oddalenie skargi następców prawnych byłego właścicieli wniosła Gmina [...]. Ci zaś wnieśli o oddalenie skargi Gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga gminy [...] jest niezasadna i podlega oddaleniu. Zasadna natomiast jest skarga W. T., S. T., R. P., A.T., S. V., V.F.i M.I.T.i. W pierwszej kolejności wobec złożonego przez Gminę wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii geodety sądowego na okoliczność ustalenia jakim obecnym działkom geodezyjnym odpowiadają dawne parcele katastralne objęte postępowaniem, wyjaśnić należy, że przed sądem administracyjnym, co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego. Sąd ten, po myśli art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", kontrolę legalności zakwestionowanej decyzji dokonuje bowiem na podstawie akt sprawy, a zatem na bazie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organem administracji ową decyzje wydającym. Na zasadzie wyjątku, przewidzianego w art. 106 § 3 p.p.s.a, może on jedynie przeprowadzić z urzędu lub na wniosek strony dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Opinia biegłego, którego na dodatek miałby dopiero powołać Sąd, jest zaś bez wątpienia innym środkiem dowodowym niż "dowód z dokumentu". Już zatem tylko z tego względu wniosek Gminy, nie mógł być uwzględniony i podlegał oddaleniu, o czym orzeczono na rozprawie. Materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji stanowił art. 2 ust. 1 lit. e. dekretu PKWN, zgodnie z którym na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Nieruchomości te przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Samo postępowanie zakończone decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zainicjowane zostało złożonym w trybie § 5 rozporządzenia MRiRR wnioskiem spadkobierców byłego właściciela, o stwierdzenie, że wymienione w nim dawne parcele gruntowe i budowlane wchodzące w skład majątku "[...]", na których urządzone było przedsiębiorstwo tartaczne J. T., jako niemające charakteru rolnego nie podpadały pod działanie dekretu. Możliwość prowadzenia w tym trybie postępowania przesądzona w uchwale 7 sędziów NSA z 10 stycznia 2011 r. I OPS 3/10 i nie budzie jakichkolwiek wątpliwości w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych. Nie przytaczając w tym miejscu całości argumentacji przywołanej w uchwale, dość wskazać, że wyrażono w niej pogląd, iż postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 1 marca 2010 r. p 107/08 , w którym wyrażony zostało stanowisko o utracie mocy obowiązującej § 5 rozporządzenia MRiRR (na które powołuje się gmina), nie jest "orzeczeniem" w rozumieniu art. 190 ust. 1 Konstytucji. Nie wywołuje ono zatem skutków, jakie wiązać należy z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. W związku z czym ww. przepis, jako nadal funkcjonujący w systemie prawnym może stanowić podstawę do orzekania w trybie administracyjnym o podpadaniu nieruchomości lub jej części pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Warto przy tym zauważyć, że właściwość organów administracyjnych do orzekania na podstawie § 5 rozporządzenia MRiRR w przedmiocie objęcia danej nieruchomości przepisem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN potwierdza także orzecznictwo Sądu Najwyższego (vide: uchwała SN z dnia 17 lutego 2011 r., w sprawie III CZP 121/10, OSNC 2011/10/109; oraz uchwała SN z dnia 18 maja 2011 r., w sprawie III CZP 21/11, OSNC 2011/12/133). Podnoszony zatem w tym aspekcie zarzut Gminy dotyczący rzekomego działanie organów administracji publicznej w przedmiotowej sprawie bez podstawy prawnej i naruszania w ten sposób konstytucyjnej zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji, art. 6 k.p.a.) pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw. Wbrew zarzutom Gminy, nie mogła także stanowić przeszkody do rozpoznania sprawy zainicjowanej wnioskiem z 2006 r., funkcjonująca w obrocie prawnym decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2005 r. o umorzeniu postępowania o podpadanie nieruchomości majątku [...] pod działanie dekretu PKWN, motywowana brakiem właściwości organu. Tego rodzaju decyzja ma bowiem charakter formalny. Nie zachodzi zatem sytuacji objęcie sprawy administracyjnej, w której prowadzone było postępowanie w ten sposób zakończone, powagą rzeczy osądzonej. Także ewentualny wzgląd na konieczność wyjaśnienia możliwości uzyskania przez J. T. odszkodowania na podstawie układu indemnizacyjnego zawartego w 1948 r. pomiędzy Rządem PRL a Rządem Republiki [...], nie mogła stanowić przeszkody dla przeprowadzenia postępowania w trybie § 5 rozporządzenia wykonawczego do dekretu oraz wydania w nim merytorycznej decyzji. Układ ów, jak trafnie zwracał uwagę Minister, dotyczył bowiem nieruchomości przejętych na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17 ze zm.), a nie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wynika to zresztą wprost z jego tytułu ("układ dotyczący udzielenia przez Polskę odszkodowania dla interesów [...], dotkniętych przez ustawę polską z dnia 3 stycznia 1946 r. roku o nacjonalizacji") zawartej w nim preambułu ("Rząd Rzeczypospolitej Polskiej i Rząd Republiki [...], pragnąc ustalić sposób globalnego ryczałtowego odszkodowania interesów [...], dotkniętych przez ustawę polską o nacjonalizacji, postanowiły, co następuje"). Na tak ograniczony przedmiotowo zakres układu wskazywał także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 26 lutego 2014 r . sygn. akt I SA/Wa 1462/13 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wydanym na tle sprawy o podpadanie pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN innych niż objęte niniejszym postępowanie nieruchomości należących do rodziny T. położonych w [...] PKWN. Odnosząc się z kolei do kwestii interpretacji art. 2 ust. 1 lit. e dekretu i formułowanych w tym aspekcie zarzutów Gminy, zauważyć wypada, że w orzecznictwie sądów administracyjnych od lat jednolicie przyjmuje się - w ślad za poglądem prawnym wywiedzionym w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r. W 3/89 - że przez "nieruchomość ziemską", o której mowa w tym przepisie rozumieć należy nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, tj. takie, które są lub mogą być wykorzystywane do produkcji roślinnej, zwierzęcej czy sadowniczej. Pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Pojęcie to winno być przy tym interpretowane z uwzględnieniem normatywnych celów reformy rolnej , a zwłaszcza w nawiązaniu do przepisów art. 1 ust. 2 dekretu, który ustalił dla realizacji jakich zamierzeń mają służyć grunty przejmowane na potrzeby reformy rolnej. Dekret nie obejmował wszak co do zasady nieruchomości nie mających charakteru rolniczego. Nie zmieniała tego zwłaszcza nowelizacja dekretu ze stycznia 1945 r., kiedy to ze zdania pierwszego art. 2 ust 1 wykreślono wyrazy "o charakterze rolnym". Stąd nieruchomości, które takiego charakteru nie miały, mogły być przejęte na własność Skarbu Państwa w trybie dekretu tylko wówczas, gdy pozostawały w funkcjonalnym związku z nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym, jak np. przedsiębiorstwa przemysłu rolnego (zob. art.6 dekretu). W ten sposób także wykładały ów przepis organy obu instancji. W związku z czym czynienie im zarzutu jego błędnej interpretacji, przez co miało dojść do jego rażącego naruszenia, jest nieuprawnione. W ocenie Sądu nie ma żadnych podstaw, by przy wykładni i stosowaniu przepisów dekretu odnosić się li tylko do norm obszarowych, a więc bez uwzględnienia charakteru nieruchomości mających być przejętymi. Badanie zaś związku funkcjonalnego nieruchomości nierolnych z częścią rolną majątku ziemskiego jest konsekwencją owej wykładni, a nie – jak sugeruje skarżąca Gmina - wprowadzeniem do orzekania pozaustawowej przesłanki. Stąd także formułowany w tym aspekcie zarzut naruszenia art. 6 k.p.a., uznać należy za chybiony. Kluczowe dla oceny legalności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w jej zakwestionowanej części było natomiast ustalenie, czy część nieruchomości położonej w granicach miasta [...] przy ul. [...], należącej uprzednio do J.T., a objętej żądaniem jego spadkobierców, miała charakter rolny, a jeśli nie to czy funkcjonalnie była ona z majątkiem rolnym ww. właściciela powiązana. Ze znajdujących się w aktach dokumentów wynika, że przedmiotowe nieruchomości zarówno na dzień wybuchu wojny jak i 13 września 1944 r. (dacie wejścia w życie dekretu PKWN) wykorzystywane były na cele przemysłowe. W części w jakiej były one zlokalizowane po południowej stronie ul. [...], pomiędzy istniejącym wówczas stawami [...]i [...], zorganizowany był na nich tartak. Tren ten w procesie parcelacji oznaczony został jako działka nr [...](vide plan [...] z [...] czerwca 1946 r. – k.[...] akt administracyjnych, rejestr pomiarowo-szacunkowy gruntów rozparcelowanych z [...] listopada 1946 r. – k. [...] akta administracyjnych). Od strony południowej, poprzez parcele drogową nr [...] (w planie parcelacyjnym majątku [...] oznaczoną jako działki nr [...] i [...] graniczył on z częścią rolną majątku, oznaczoną pierwotnie jako parcela nr [...] (w planie parcelacyjnym jako działki nr [...]). Po północnej stronie ul. [...] znajdowały się z kolei tereny zajęte pod bocznicę kolejową wykorzystywaną do załadunku drewna z tartaku i plac do jego składowania (tern ten oznaczony został w przywoływanym planie parcelacyjnym jako działka nr [...]). Taki stan wykorzystywania nieruchomości potwierdza również protokół z oględzin resztówki z majętności [...] z [...] marca 1950 ( k. [...] administracyjnych), odręczny szkic części resztówki w majątku [...] (k. [...] akt administracyjnych). Tartak ów był przy tym trwale ogrodzony, a na jego ternie znajdowały się obiekty kubaturowe wykorzystywane na potrzeby prowadzonej tam działalności, takie jak: budynek przeznaczony na mieszkania dla pracowników tartaku, szopy, hala tartaczna i maszynowa, elektrownia. Ten stan jej zagospodarowania potwierdzają, poza archiwalnymi dokumentów (w tym pochodzącymi z okresu wprowadzania reformy rolnej szkicami nieruchomości), zeznania przywoływanych w decyzji świadków, składane w toku postępowania przed Sądem Grodzkim w [...] w 1948 r. prowadzonego w sprawie z wniosku J. T. o przywrócenie posiadania (k. [...] akt administracyjnych) oraz w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Rejonowym w [...] w 2005 r. w sprawie [...](k. [...]akt administracyjnych). Tern ów w świetle powyższych dowodów jawił się jako jedna spójnie urządzona całość, zagospodarowana w sposób determinowany prowadzoną tam działalnością przemysłową, wyodrębniona w sposób faktyczny od pozostałej części majątku. Nie sposób więc uznać by miał on charakter rolny. Mając przy tym na względzie, że zlokalizowany był on w części przemysłowo mieszkalnej miasta, nie sposób przyjąć by był on powiązany z rolniczą częścią majątku [...] w sposób, która powodowałaby, że część rolna majątku bez części wykorzystywanej pod przemysł drzewny nie mogła funkcjonować. Tego rodzaju zależność można w tym wypadku rozważać jedynie z częścią leśną owego majątku. Taka jednak nie uzasadniała przejęcia nieruchomości na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformie rolnej. Powyższej oceny nie może zmienić wskazanie przez jednego ze świadków zeznających przed Sądem Rejonowym w [...] (G. B.), że na terenie tartaku wypasane było bydło, a na jego obrzeżach kozy (k [...] akt administracyjnych). Z jednej strony bowiem okoliczności te nie znajdują potwierdzania w zeznaniach pozostałych świadków bądź dokumentach archiwalnych. Z drugiej zaś nawet gdyby przyjąć, że istotnie czasowo lub stale w tartaku przebywały zwierzęta hodowlane (będące, wedle świadka, własnością zatrudnionych tam pracowników), nie mogło by to rzutować w sposób zasadniczy na ocenę charakter użytków tworzących nieruchomości, na której tartak był urządzony i ich przeznaczenie.. Podobnie o rolniczym charakterze nieruchomości nie przesądza sam fakt lokalizacji na jej terenie rowu (oznaczonego jako parcela [...]) łączącego sąsiadujące z tartakiem stawy. Zważywszy zatem na powyższe, prawidłowa pozostaje ocena Ministra, że nie mogła być ona wykorzystana na cele określone w art. 1 ust. 2 lit. a do c dekretu PKWN, a więc na potrzeby upełnorolnienia istniejących gospodarstw karłowatych, małorolnych i średniorolnych; tworzenia nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla wymienionych w dekrecie podmiotów; czy tworzenia w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw dla produkcji ogrodniczo-warzywnej. W ten zresztą sposób nie została nigdy wykorzystana po jej przejęciu. Ze względu z kolei na fakt, że była ona zabudowana budynkami związanymi z działalnością tartaku, nie mogła być także wykorzystana na cele określone w lit. d i e. art. 1 ust. 2 dekretu PKWN, tj. jako rezerwa odpowiednich terenów dla szkół lub ośrodków podnoszenia kultury rolnej, wytwórczości nasiennej, hodowlanej oraz przemysłu rolnego oraz rezerwa terenów pod rozbudowę miast, kolonii mieszkaniowych i ogródków działkowych oraz terenów na potrzeby wojskowe, komunikacji publicznej lub melioracji. Jak podkreśla się bowiem w judykaturze na te cele mogły być przejmowane jedynie "tereny", a więc grunty, a nie znajdujące się na nich obiekty (por. uzasadnienie do uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 5 czerwca 2006 r. I OPS 2/06 ONSAiWSA 2006/5/123). Nie mogła więc podlegać działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Z tych przyczyn decyzji Ministra, w części w jakiej utrzymuje w mocy decyzję Wojewody [...] stwierdzającą, że nieruchomości szczegółowo w niej opisane nie podlegają pod działanie ww. przepisu odpowiada prawu. Wbrew też temu co twierdzi skarżąca Gmina, zbędne było przeprowadzenie w sprawie dodatkowego dowodu z opinii geodezyjnej w celu zobrazowania lokalizacji dawnych parcel, na których urządzony był tartak na tle obecnych istniejących działek ewidencyjnych. Zgromadzone bowiem dotychczas dokumenty, w postaci choćby sporządzonej przez geodetę uprawnionego Z. S. mapy synchronizacji - porównania katastru i ewidencji gruntów (k. 881 akt administracyjnych) oraz operaty geodety uprawnionego J. Z. (w t. II akt administracyjnych), są w tym zakresie wystarczające i brak podstaw do podważania ich wiarygodności. Mogły one zatem stanowić w sprawie miarodajny dowód, pozwalający na rekonstruowanie niezbędnych dla jej rozstrzygnięcia elementów stanu faktycznego. Zasadnie natomiast następcy prawni dawnego właściciela majątku [...] zarzucają Ministrowi, że w sposób wadliwy ustalił stan faktyczny w zakresie nieruchomości, co do których orzekł o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i stwierdził, że podpadają one pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Przede wszystkim bowiem w sposób pozostający w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach wyprowadził on wniosek, że parcela nr [...] (w granicach w jakich wchodzi w skład przywołanych w rozstrzygnięciu działek) stanowi użytek rolny Tymczasem już tylko proste zestawienie treści mapy synchronizacyjnej z protokołem parcelacyjnym z 1946 r. wskazuje, że w całości parcela ta znajdowała się w granicach tartaku (wchodząc wówczas w skład działki nr [...]). Żaden zaś gruntów znajdujących się w jego granicach - jak już zauważono w poczynionych wyżej rozważaniach - rolniczego charakteru nie posiadał. . A powoływanie się na rzekoma lokalizację w obszarze tej parceli łąk nie znajduj oparcia w treści przywoływanym w tym kontekście przez organ centralny Plan rozparcelowanego majątku [...]. Z niejasnych także względów Minister uznał, że ww. parcela obejmuje swoim zasięgiem teren obecnej działki ewidencyjnej nr [...], co nie jest oparte na prawdzie. Działka ta utworzona bowiem została na obszarze wchodzącym pierwotnie w skład parcel gruntowych oznaczonych numerami: [...] oraz parcel budowlanych nr [...] (vide porównanie ewidencja-kataster ujęte w operacie geodety uprawnionego J. Z.). Minister w uzasadnieniu swojej decyzji, mimo obszernych wywodów nim czynionych, tej kwestii szerzej zresztą nie wyjaśnia, uchybiając tym samym dyspozycji normy prawnej z art. 107 § 3 k.p.a.. Trafna z kolei konstatacja o rolnym charakterze parceli gruntowej nr [...], doprowadziła Ministra do nieuprawnionej konkluzji, że jej część w zakresie w jakim obejmować miała działki nr [...] i [...] podlegała pod działanie przepisów dekretu. Tymczasem, działki te ani w całości, ani w części w obszarze ww. parceli nie występują. W tym stanie rzeczy o ile uchylenie w tej części decyzji Wojewody [...] można uznać z prawidłowe, to już merytoryczne orzekania o podpadaniu tak opisanej nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, nie mogło mieć miejsca. Nie istniał wszak w ten sposób zindywidualizowany przedmiot, co do którego możliwie było podjęcie rozstrzygnięcia, o którym mowa w § 5 rozporządzenia MRiRR. To zaś oznacza, że rozstrzygnięcie organu centralnego w zakresie objętym punktami 1 i 2 zapadło z istotnym naruszeniem wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwiniętej w art. 77 § 1 k.p.a., zasady prawdy obiektywnej. Wynikało ono z kolei z wadliwej przeprowadzonej analizy materiału dowodowego, w tym przede wszystkim zgromadzonych w aktach dokumentów geodezyjnych, prowadzącej do sformułowania wniosków nieadekwatnych do wynikających z ich treści okoliczności, co kwalifikować należy jako istotne naruszenie art. 80 k.p.a. Naruszenie tych przepisów mogło zaś mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy. Oczywistym jest bowiem, że bez prawidłowo zidentyfikowanej nieruchomości (a z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie), formułowanie miarodajnej oceny czy podlega ona pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, nie jest możliwe. Z tych względów decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w części w jakiej została zaskarżona przez następców prawnych J. T.nie mogła się ostać i podlegać musiał uchyleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania należnych W.T., S. T., R. P., A. T., S.i V., V. F.i M.I. T., orzeczono na podstawie art. 200 w zw. art. 202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). O oddaleniu skargi Gminy [...] orzeczona natomiast na podstawie art. 151 p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ w pierwszej kolejności dokona szczegółowej analizy dokumentów zgromadzonych w aktach w celu skonkretyzowania lokalizacji części nieruchomości, co do których stwierdził w uchylonej decyzji, że nie podpadają pod działanie przepisów dekretu PKWN, a po dokonaniu tych ustaleń oceni dopiero czy możliwe było ich wykorzystani na cele reformy rolnej i podejmie w tym względzie stosowne rozstrzygnięcie, którego treści skład orzekający obecnie nie przesądza.