I SA/Wa 125/20

WyrokWSA w Warszawie2021-04-12

Skład orzekający: Bożena Marciniak, Łukasz Trochym, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość państwowa, która w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, była faktycznie władana przez przedsiębiorstwo państwowe, ale bez udokumentowanego tytułu prawnego do jej zarządu lub użytkowania, podlegała nieodpłatnemu nabyciu z mocy prawa przez gminę?
Ratio decidendi
Nieruchomość państwowa, która w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. była faktycznie władana przez przedsiębiorstwo państwowe, ale przedsiębiorstwo to nie dysponowało udokumentowanym tytułem prawnym do jej zarządu lub użytkowania, podlegała nieodpłatnemu nabyciu z mocy prawa przez gminę. Władanie faktyczne bez tytułu prawnego nie wyklucza komunalizacji, a decyzja wojewody w tym przedmiocie ma charakter deklaratoryjny.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymującej w mocy decyzję Wojewody o nieodpłatnym nabyciu z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa. Spółka [...] S.A. wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne przyjęcie, że nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej, podczas gdy była w zarządzie lub użytkowaniu przedsiębiorstwa państwowego [...]. Spółka kwestionowała również brak uwzględnienia jej wniosków dotyczących wyłączenia nieruchomości z komunalizacji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Łukasz Trochym WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w [...], decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2017 r. nr [...], [...] stwierdzającą nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w [...], oznaczonej jako działki nr [...], [...], [...], [...] i [...],[...] (pochodzące z działki nr [...],[...]) dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wójt Gminy [...] pismem z [...] listopada 2014 r. wniósł o uregulowanie na rzecz Gminy [...], w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą", stanu prawnego nieruchomości oznaczonej w dacie komunalizacji jako działka nr [...], położona w miejscowości [...]. Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2017 r. stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w [...], oznaczonej jako działki nr [...], [...], [...], [...] i [...],[...] (pochodzące z działki nr [...],[...]) dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że do przedmiotowej nieruchomości [...] maja 1990 r., tj. dniu wejścia w życie ustawy nie przysługiwał żadnemu podmiotowi, w szczególności [...], tytuł prawny i nie wystąpiły przeszkody do komunalizacji, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy. Odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] wniosły [...] S.A. w [...] – dalej zwane "[...]." Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] listopada 2019 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2017 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę materialnoprawną decyzji stanowił art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, (...) - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Przesłankami komunalizacji są zatem oceniane na dzień wejścia w życie ustawy, tj. [...] maja 1990 r,: 1) brak wyłączenia komunalizacji w dalszych przepisach, tj. w art. 11-12 ustawy; 2) pozostawanie mienia mieniem ogólnonarodowym (państwowym); 3) należenie tego mienia do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Organ odwoławczy zaznaczył, że druga z przywołanych przesłanek komunalizacji jest bezsporna pomiędzy zainteresowanymi i niewątpliwa w świetle akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Przechodząc do kolejnej przesłanki organ zaznaczył, że pojęcie "należenie" trzeba rozumieć w kategoriach prawnych, zwłaszcza gdy mienie takie nie "należało" faktycznie do wspomnianych organów, lecz do [...]. KKU wskazała, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.) – dalej zwanej "uggwn" grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste były zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Przy tym zgodnie z art. 24 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1988 r. Nr 26, poz. 183 ze zm.) rady narodowe stopnia podstawowego są właściwe we wszystkich sprawach należących do kompetencji rad narodowych, które nie zostały w drodze ustawowej zastrzeżone dla wojewódzkich rad narodowych; w razie wątpliwości, czy dla danej sprawy właściwa jest wojewódzka rada narodowa, czy też rada narodowa stopnia podstawowego, domniemywa się właściwość rady narodowej stopnia podstawowego. Z powyższymi regulacjami koresponduje art. 38 ust. 2 uggwn, zgodnie z którym dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Organ odwoławczy zaznaczył, że w świetle ww. regulacji nie budzi wątpliwości, że w braku odmiennych ustaleń dane mienie państwowe podlega komunalizacji jako należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie zarówno w zakresie przesłanki należenia, jak i niemożliwości konkurencyjnego wywodzenia jej w odniesieniu do [...] z przepisów dotyczących tego podmiotu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało ugruntowane stanowisko, że akty prawne regulujące status prawny przedsiębiorstwa [...] oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mając charakter ogólnych aktów normatywnych, nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Organ przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i podkreślił, że prawa zarządu czy też prawa użytkowania [...] nie można wywieść z przepisów ustaw regulujących utworzenie i funkcjonowanie tego przedsiębiorstwa. Akty prawne regulujące status kolei nie mogły być źródłem dowodu na wykazanie prawa do nieruchomości bowiem nie wskazywały expressis verbis, że mienie będące w dyspozycji przedsiębiorstwa państwowego [...] pozostaje w jego zarządzie lub użytkowaniu. Udowodnienie prawa zarządu lub prawa użytkowania nieruchomości wymagało zatem potwierdzenia danej okoliczności stosownym dokumentem, o którym mowa w art. 38 ust. 2 uggwn. Stosownie do ww. art. 38 ust. 2 dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Stąd też, jedynie istniejący po stronie przedsiębiorstwa państwowego [...] tytuł prawny świadczyłby, że przedmiotowa nieruchomość [...] maja 1990 r. nie należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i z tego względu nie podlegała komunalizacji. Inaczej, zgodnie z treścią obowiązującego 27 maja 1990 r. art. 6 ust. 1 uggwn grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. KKU wskazała, że art. 5 ust. 1 ustawy pod względem systemowym był powiązany z art. 6 ust. 1 uggwn. Aby przeciwstawić się komunalizacji mienia osoba faktycznie mieniem tym władająca musiała w postępowaniu komunalizacyjnym wykazać, że mienie to należało do niej w sensie prawnym, a nie faktycznym. Udowodnienie to wymagało przedłożenia właściwemu wojewodzie odpisu decyzji lub umowy, o których mowa w art. 38 ust. 2 uggwn lub aktów wydanych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu gospodarki gruntami, dokumentujących określony tytuł prawny. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w dwóch kolejnych uchwałach podjętych w składzie siedmiu sędziów 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16 oraz 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS 5/17. Organ odwoławczy przytoczył zaprezentowane w uchwałach stanowisko i podkreślił, że w całości je podziela i uznaje za własne stwierdzając, że sporna nieruchomość nie należała do [...], lecz do Gminy. Odnosząc się do przepisów szczególnych wyłączających komunalizację, tj. art. 11-12 ustawy KKU wskazała, że zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli: (...) należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem art. 14. Przepis ten ma istotne znaczenie także z powodu analogicznego, jak w art. 5 ust. 1 ustawy, odniesienia do pojęcia "należenia" mienia, co pozwala odpowiednio rozumieć to pojęcie zarówno na gruncie art. 5 ust. 1 ustawy (w stosunku do gmin, o czym szerzej powyżej), jak i na gruncie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy - w stosunku do przedsiębiorstw państwowych (z tym że dla zastosowania tego przepisu decydujące znaczenie ma rozporządzenie wydane na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy, które nie wskazuje na [...].). W tej sytuacji KKU stwierdziła brak przesłanek negatywnych do komunalizacji spornej nieruchomości. Organ II instancji odniósł się ponadto szczegółowo do zarzutów odwołania podkreślając, że są one bezzasadne. Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej [...] nie dysponowało tytułem prawnym do spornej nieruchomości. Uprawnienia władcze w stosunku do tej nieruchomości przysługiwały radzie narodowej stopnia podstawowego, co świadczy o należeniu tego mienia do tych organów. Niewskazanie przez [...] tytułu prawnorzeczowego do spornego gruntu powoduje, że odpowiada on przesłance określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy i tym samym podlega komunalizacji z mocy prawa. Od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] listopada 2019 r. nr [...] [...] S.A. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciły: 1) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, które doprowadziło do utrzymania decyzji komunalizacyjnej w mocy, tj.: a) art. 6, art. 7, art. 8 i art. 80 kpa przez: - błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na nieuwzględnieniu okoliczności uwłaszczenia [...] S.A., co do działek nr [...] i nr [...], na których znajduje się, podobnie jak na działce [...], czynna linia kolejowa nr [...], podczas gdy wydanie w stosunku do tych działek decyzji uwłaszczeniowych na rzecz [...] powinno przesądzać o tym, że sporna nieruchomość "należała" do [...] , skoro mieści się na niej ta sama linia kolejowa, - nieuwzględnieniu przez organ wniosku Wójta Gminy [...] z [...] lutego 2017 r. w przedmiocie wyłączenia działki nr [...] z komunalizacji, z uwagi na jej charakter (tereny kolejowe), znajdującą się na jej terenie infrastrukturę kolejową oraz zbędność tej nieruchomości dla potrzeb realizacji celów komunalnych, - pominięcie, że toczy się aktualnie przed Wojewodą, z wniosku Spółki, postępowanie uwłaszczeniowe w zakresie działki nr [...], - zignorowanie pozostawania nieruchomości w użytkowaniu w dniu wejścia w życie uggwn państwowej jednostki organizacyjnej jaką było [...], co powinno skutkować uznaniem, że nieruchomość weszła w zarząd [...] z mocy prawa; b) art. 138 § 1 pkt 1 kpa przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo jej wadliwości, wynikającej z uchybień wskazanych w odwołaniu od tej decyzji; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 5 ust. 1 ustawy w zw. z art. 6 ust. 1 uggwn poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że: -nieruchomość "należała" 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, podczas gdy nieruchomość stanowiła mienie ogólnonarodowe, będące własnością Skarbu Państwa, pozostające w zarządzie [...]; b) art. 87 uggwn w brzmieniu obowiązującym na 1 sierpnia 1985 r. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie skutków prawnych obowiązywania tego przepisu dla [...], co doprowadziło do przyjęcia, że nieruchomość nie była w zarządzie [...] na [...] maja 1990 r., z uwagi na brak legitymowania się przez to przedsiębiorstwo decyzją o oddaniu nieruchomości w zarząd. W związku z powyższym [...] S.A. wniosło o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu l instancji; 2) umorzenie postępowania komunalizacyjnego; 3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie wskazując, że zarzuty skargi nie mają podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Na wstępie trzeba wskazać, że Sąd uznał, że przedmiotem zaskarżenia niniejszą skargą jest decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] listopada 2019 r. w zakresie w jakim utrzymuje w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2017 r. orzekającą o komunalizacji działki gruntu nr [...], [...] stanowiącej teren kolejowy (symbol TK), skoro tej części skomunalizowanej nieruchomości oznaczonej jako wcześniejsza działka nr [...] dotyczyły zarzuty i argumentacja skargi. Oceniając zaś zaskarżoną decyzję w opisanym wyżej zakresie Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Poza sporem jest to, że nabycie własności wskazanej nieruchomości (działki nr [...]) nastąpiło na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy. Poprzednikowi prawnemu skarżącej Spółki (przedsiębiorstwu państwowemu [...]) nie przysługiwało do przedmiotowej nieruchomości 27 maja 1990 r. prawo zarządu. [...] nie legitymowało się bowiem dokumentem potwierdzającym uzyskanie prawa zarządu (wcześniej prawa użytkowania) do przedmiotowej nieruchomości, co z kolei doprowadziło organ do konkluzji, że jako składnik mienia państwowego nieruchomość należała wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Zdaniem Sądu dokonana przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową ocena rozpatrywanej sprawy jest prawidłowa i znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. [...] maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, podzielanym przez skład orzekający w niniejszej sprawie, użyte w tym przepisie przez ustawodawcę sformułowanie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym (por. wyrok NSA z 23 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 593/09). W tym stanie rzeczy faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki komunalizacji mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 następowała z mocy prawa z dniem wejścia ustawy w życie. Wydawana w tym przedmiocie przez wojewodę decyzja komunalizacyjna miała bowiem jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzała przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę. Podstawowym zatem zagadnieniem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy [...] maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe [...] dysponowało tytułem prawnym do spornej nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez nie było jedynie władztwem faktycznym. Niewątpliwie strona skarżąca nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd, czy użytkowanie. Dokumentów kreujących prawo zarządu nie odnaleziono, a tym samym uprawniony był wniosek, że [...] władało nieruchomością wyłącznie w sposób faktyczny. Z akt sprawy, w szczególności zapisów zawartych w Kw nr [...] i wypisu z rejestru gruntów prowadzonego dla działki nr [...] o pow. [...] ha nie wynika, aby do tegoż gruntu [...] maja 1990 r. jakikolwiek podmiot, w szczególności przedsiębiorstwo państwowe [...]lub zakład tego przedsiębiorstwa legitymował się prawem w formie prawem przewidzianej, w szczególności prawem zarządu. Takiego tytułu prawnego nie potwierdzili w swoich pisemnych stanowiskach Wójt Gminy [...] i Starosta [...] oraz [...] S.A. Zważyć należy, że zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy, które uprawniają do władania nieruchomością. Natomiast sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo państwowe z nieruchomości co do zasady tego prawa nie kreuje. Dla oceny kwestii istnienia zarządu (jako przeszkody do komunalizacji) ważne są zatem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że określone mienie należało wówczas do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca [...] maja 1990 r. uggwn przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Tak więc stosownie do art. 38 ust. 2 uggwn dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Tego rodzaju dokumentami [...] S.A., jak już zaznaczono, nie dysponuje. Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 2 uggwn zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, czy użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany. Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował zatem o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według art. 6 ust. 1 uggwn, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Jednocześnie stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła uggwn, państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie uggwn, na podstawie art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Brak tytułu prawnego [...][...] maja 1990 r. do spornej nieruchomości oznacza zatem, że należała ona wówczas, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy, do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie bowiem z art. 6 uggwn, w brzmieniu obowiązującym na dzień jej wejścia w życie, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. To natomiast, że terenowym organem administracji państwowej, o którym mowa w tym przepisie jest organ stopnia podstawowego, przesądzał art. 3 ust. 2 uggwn stanowiąc, iż ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami. Jeżeli chodzi o podawane w skardze argumenty wskazujące na to, że sporna nieruchomość stanowiła [...] maja 1990 r. tereny kolejowe Sąd zauważa, że wypis z ewidencji gruntów dotyczący działki nr [...], sporządzony według stanu na datę komunalizacji, wskazuje rodzaj użytku – droga (dr). Z tym, że Wójt Gminy [...] w piśmie z [...] listopada 2014 r. i Starosta [...] w zaświadczeniu z [...] grudnia 2014 r. wskazali, że nie była to droga publiczna. Wójt Gminy [...] w piśmie z [...] lutego 2017 r. podał, że [...] maja 1990 r. na terenie obejmującym nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] przebiegała czynna linia kolejowa i były posadowione urządzenia stanowiące własność [...]. Teren kolejowy dotyczy obecnej działki nr [...] o pow. [...] m2, co wynika z ostatecznej decyzji podziałowej Starosty [...] z [...] maja 2016 r. nr [...]. Jednak nawet gdyby uznać, że sporna działka gruntu stanowiła w dacie komunalizacji teren kolejowy, to i tak nie ma to żadnego wpływu na wynik sprawy. Z przepisów prawa nie wynika, że nieruchomość zajęta pod tory kolejowe była wyłączona z komunalizacji mienia dokonującej się z mocy samego prawa. Nie był zasadny zarzut skargi dotyczący art. 11 ustawy. W dacie komunalizacji [...] miało status przedsiębiorstwa państwowego i należało do kategorii tzw. jednostek gospodarki uspołecznionej (art. 33 § 1 pkt 2 ówczesnego Kodeksu cywilnego), a nie organu administracji rządowej lub organu władzy państwowej. [...] nie było też wymienione w wykazie przedsiębiorstw objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz.U. Nr 51, poz. 301). Przywoływanie z kolei w skardze przepisów art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) dla oceny stanu prawnego komunalizowanej nieruchomości, jest w tym postępowaniu całkowicie chybione. Kwestia uwłaszczenia [...] działkami nr [...] i [...], na których znajduje się ta sama linia kolejowa, co na działce nr [...], nie miała znaczenia dla niniejszej sprawy. Uwłaszczenie [...] w trybie art. 34 powołanej wyżej ustawy następuje w oparciu o inne przesłanki materialnoprawne, niż komunalizacja mienia w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Uwłaszczenie [...] dotyczy stanu prawnego istniejącego [...] października 2000 r. i stanu posiadania (a nie władania publicznoprawnego) na [...] grudnia 1990 r. W postępowaniu tym obowiązują szczególne reguły dowodowe, określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz.U. Nr 4, poz. 29). Jeżeli chodzi o zarzut dotyczący tego, że organy orzekające w niniejszej sprawie pominęły pismo Wójta Gminy [...] z [...] lutego 2017 r. w którym organ wykonawczy Gminy [...] domagał się wyłączenia z komunalizacji działki nr [...] Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie postępowanie komunalizacyjne toczyło się z urzędu, a nie na wniosek Gminy [...]. Z żadnego pisma Wojewody [...] nie wynika, aby niniejsze postępowanie komunalizacyjne toczyło się na wniosek Gminy [...]. Skarżąca pomija to, że zgodnie z art. 17a ustawy gminy były zobowiązane do przekazywania wojewodom spisów inwentaryzacyjnych nieruchomości, które stały się własnością gmin z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 i 2. Termin przekazywania, o którym mowa w ust. 1, upłynął z dniem [...] grudnia 2005 r. W stosunku do nieruchomości, o których mowa w ust. 1, nieobjętych spisami przekazanymi do [...] grudnia 2005 r. wojewoda miał obowiązek wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie potwierdzenia nabycia przez gminy własności nieruchomości. Zatem, skoro w niniejszej sprawie Gmina [...] nie przekazała Wojewodzie [...] do [...] grudnia 2005 r. spisu inwentaryzacyjnego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], to po tej dacie nie mogła skutecznie domagać się wszczęcia postępowania komunalizacyjnego na swój wniosek. Gmina [...] w niniejszej sprawie nie miała wpływu na zakres przedmiotowy toczącego się postępowania komunalizacyjnego. Wojewoda [...] zawiadomieniem z [...] grudnia 2016 r. (doręczonym Gminie [...] grudnia 2016 r.) poinformował Gminę, że zostało wszczęte, w oparciu o art. 61 § 4 kpa (z urzędu), postępowanie komunalizacyjne dotyczące nieruchomości oznaczonej jako obecne działki nr [...], [...],[...], pochodzące z działki nr [...] z obrębu [...][...]. Wobec tego pismo Gminy [...] z [...] lutego 2017 r. nie mogło wywołać skutku zamierzonego przez Gminę, bo gmina nie mogła wnioskować o wszczęcie postępowania komunalizacyjnego, które mogło toczyć się tylko z urzędu. Zdaniem Sądu organom orzekającym w niniejszej sprawie nie można zarzucić tego, że orzekały w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Komisja rozpatrzyła całokształt materiału dowodowego i dokonała prawidłowej oceny przesłanek komunalizacji w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości (działki nr [...]) oraz w należyty sposób uzasadniła zajęte stanowisko. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ administracji powołanych w skardze przepisów kpa. Jednocześnie Komisja podjęte w sprawie rozstrzygnięcie uzasadniła w sposób umożliwiający rekonstrukcję racji decyzyjnych jakimi się kierowała, spełniając tym samym wymagania określone w art. 107 § 3 kpa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) w zw. z w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło