I SA/Wa 1250/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Joanna Skiba (spr.) Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2007 roku nr [...] odmawiającą uwzględnienia wniosku A. P. w sprawie ustalenia wypłaty odszkodowania za część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...], z obrębu [...], o pow. [...] m2. Organ ustalił następujący stan faktyczny sprawy: A. P. w dniu [...] maja 2007 roku nabył nieruchomość położoną w W. w [...] przy ul. [...] stanowiącej działkę nr [...], z obrębu [...], o pow. [...] m2 na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego. Z § 10 ww. aktu notarialnego wynika, że sprzedawcy przenieśli na kupującego roszczenie o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną. Wnioskiem z dnia 27 maja 2007 roku A. P. zwrócił się do Prezydenta W. o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. Następnie w piśmie z dnia 11 grudnia 2007 roku wnioskodawca wyjaśnił, że wniosek w przedmiotowej sprawie został złożony w ustawowym terminie przez poprzednich właścicieli i powołał się na pismo Zarządu Dróg Miejskich w W. z dnia 2 lipca 1999 roku. W toku postępowania organ odwoławczy ustalił, że poza wnioskiem poprzedniego właściciela nieruchomości Z. A. z dnia 26 czerwca 1999 roku nie były składane inne wnioski o odszkodowanie z przedmiotowy grunt. Zgodnie z art. 73 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 roku staja się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie będzie wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2005 roku. Po upływie tego okresu odszkodowanie wygasa. Ustalenie organu administracji, że wniosek nie został złożony z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 73 ust. 3, będącego terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia, stanowi przesłankę nieuwzględnienia roszczenia. Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 roku wniósł A. P.. W uzasadnieniu skargi podniósł, że Z. A. składając wniosek z dnia 18 lipca 2005 roku złożył go w celu uzyskania odszkodowania. Natomiast wojewoda prowadząc bardzo opieszale postępowanie w przedmiocie wydania decyzji potwierdzającej przejęcie gruntu zajętego pod drogę publiczną pod drogę publiczną naraził stronę na straty z powodu nieznajomości prawa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona skarga jest zasadna, aczkolwiek nie do końca z przyczyn w niej podniesionych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd jednak nie był związany zarzutami i wnioskami skargi, a dostrzeżone naruszenia prawa uwzględnił z urzędu. Przeprowadzona sądowa kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wykazała, że zostały one podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Z treści art. 73 ust. 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. wynika, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Oczywistym jest, że przepis art. 73 ust. 1 i ust. 2 powołanej wyżej ustawy nakłada na wskazane w tym przepisie prawa podmioty, władające w dniu 31 grudnia 1998 r. nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne, obowiązek wypłaty dotychczasowym właścicielom odszkodowań. Przepis ten wiąże uwłaszczenie właściwych jednostek samorządu terytorialnego (gmin i Skarbu Państwa) z obowiązkiem wypłaty odszkodowań. Natomiast ustęp 3 tegoż przepisu stanowi, że podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości zajętych pod drogi publiczne jest ostateczna decyzja Wojewody. Decyzja ta ma charakter decyzji deklaratoryjnej, stwierdzającej nabycie prawa własności ex lege i jednocześnie decyzja ta jest dokumentem stanowiącym podstawę do dokonania wpisu prawa własności w dziale drugim księgi wieczystej. Oznacza to, że tylko ostateczna decyzja administracyjna, stwierdzająca nabycie prawa własności ex lege, stanowi wyłączny dowód nabycia własności konkretnej nieruchomości i co za tym idzie, jest podstawą do żądania wypłaty odszkodowania. Tak więc decyzja Wojewody jest w stosunku do sprawy odszkodowania zagadnieniem wstępnym. Decyzja Wojewody określi jednoznacznie powierzchnię gruntu zajętą pod drogę publiczną i jej położenie, a więc elementy niezbędne przy ustalaniu wysokości odszkodowania, a ponadto będzie potwierdzeniem uzyskania własności przez podmiot publicznoprawny z jednoczesną utratą tego prawa przez dotychczasowego właściciela. W aktach sprawy brak jest decyzji stwierdzającej przejście z mocy prawa na rzecz właściwej jednostki samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położoną w W. przy ul.[...], również z akt sprawy nie wynika, żeby taka decyzja została wydana (vide pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. z dnia 7 listopada 2007 roku skierowane do Z. A.). Niezawieszenie więc postępowania o zapłatę odszkodowania do czasu wydania ostatecznej decyzji stwierdzającej przejście prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę stanowi o naruszeniu przepisów postępowania ( art. 97 §1 pkt 1 kpa) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Poza tym należy uznać, że organy obu instancji naruszyły również art. 7 i 77 kpa w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy, gdyż z góry uznały, że jedyny wniosek o wypłatę odszkodowania za część działki oznaczonej nr [...] zajętej pod drogę publiczną został złożony przez Z. A. w dniu 23 czerwca 1999 roku. Do akt nie zostało natomiast dołączone pismo z dnia 8 sierpnia 2005 roku Z. A. i z tego powodu nie można ustalić, czy to pismo nie było jednocześnie wnioskiem o wypłatę odszkodowania. Należy bowiem zauważyć, ze Z. A. (poprzedni współwłaściciel nieruchomości) był bardzo aktywny w dochodzeniu swoich praw i prowadził liczną korespondencję z urzędami związaną z należnym odszkodowaniem za grunt zajęty pod drogę publiczną. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji zbada czy została wydana ostateczna decyzja decyzja dotycząca stwierdzenia przejścia na rzecz właściwego podmiotu gruntu zajętego pod drogę. Jeśli nie zostało taka decyzja wydana, wyda postanowienie o zawieszeniu postępowania. Natomiast jeśli została już wydana decyzja deklaratoryjna stwierdzająca przejście prawa własności części działki nr [...], organ I instancji dołączy do akt pismo Z. A. z dnia 8 sierpnia 2005 roku i zbada czy nie stanowi ono wniosku o wypłatę odszkodowania. Z przytoczonych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200 ustawy.