I SA/Wa 1255/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Monika Nowicka WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. SA/Wa 1255/09 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania W. K. od decyzji Burmistrza Gminy B. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na dowiezienie i naprawę trzech maszyn do pisania, zakup dwóch zamków do drzwi oraz na oddłużenie mieszkania utrzymało w powyższą decyzję w mocy. Organ przedstawił następująco stan faktyczny: Po rozpoznaniu wniosków W. K. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na dowiezienie i naprawę trzech maszyn do pisania, zakup dwóch zamków do drzwi oraz na oddłużenie mieszkania Burmistrz Gminy B. odmówił przyznania powyższych świadczeń. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że potrzeby których zaspokojenia domaga się W. K. nie mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Po pierwsze dochód w/w wynosi [...] zł miesięcznie, a kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy wynosi 477 zł miesięcznie. Mając jednak na uwadze treść art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej który umożliwia przyznanie zasiłku celowego specjalnego w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego, jeśli zachodzą uzasadnione okoliczności, organ zbadał zasadność złożonych wniosków pod względem ich rzeczywistej niezbędności oraz potrzeb bytowych. Ustalono, że zamki w drzwiach do mieszkania W. K. nie są popsute i działają prawidłowo, natomiast pozostawienie bez naprawy trzech maszyn do pisania nie wpłynie na pogorszenie sytuacji bytowej wnioskodawcy, ponieważ nie są one wykorzystywane w celach zarobkowych, a przy przekroczonym kryterium dochodowym udzielenie pomocy ze środków publicznych powinno być tylko w szczególnie uzasadnionych obiektywnie sytuacjach. Organ odmówił także pomocy na oddłużenie mieszkania (kwota zadłużenia wynosi [...] zł) ponieważ W. K. nie wyraża chęci zamiany mieszkania na mniejsze ze spłatą zadłużenia, oczekując jedynie ze zadłużenie zostanie spłacone ze środków opieki społecznej. Ponadto ze względu na swoja chorobę wnioskodawca nie współpracuje z ośrodkami pomocy społecznej przejawiając wyłącznie roszczeniowy charakter. Organ zaznacza, że inne zasadne potrzeby wnioskodawcy zostały pokryte przez ośrodek pomocy społecznej np. rachunek za telefon stacjonarny czy też wymiana zamka w szafie. Od powyższej decyzji W. K. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy B. utrzymało w mocy. Organ drugiej instancji w uzasadnieniu podniósł, że decyzja o przyznaniu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego mieści się w sferze uznania administracyjnego. Organ administracji biorąc pod uwagę sytuację materialną (kryterium finansowe) i osobistą wnioskodawcy jak również aktualne możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej, decyduje o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego. Swoboda działania organu nie zwalnia go z obowiązku jak najstaranniejszego działania i przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami k.p.a. Organ II instancji podkreślił, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, zaś dla ośrodka obowiązku jego przyznania. Wskazał, że Ośrodki zachowują w tej mierze znaczny zakres swobody zarówno w ocenie warunków bytowych osoby zainteresowanej, jak i w ocenie okoliczności sprawy, a także korzystają ze znacznego zakresu swobody w wyborze właściwego rozstrzygnięcia. Dzięki temu stwarza się możliwość dokonywania właściwych wyborów, ale tym samym nie każdy potrzebujący w każdym czasie może uzyskać spełnienie pełnych oczekiwań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. Skarżący nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem i wniósł na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze przedstawił żądania, których spełnienia domaga się od Ośrodka Pomocy Społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza ze w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. W pierwszej kolejności wskazać należy na dyspozycję art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zgodnie z którą zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy prawo do tego świadczenia przysługuje osobie gospodarującej samotnie, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej). W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom gospodarującym samotnie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej kryterium dochodowego, który nie podlega zwrotowi oraz zasiłek okresowy lub celowy, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku (art. 41 powołanej ustawy). Przyznanie zatem zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy uzależnione jest od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną, natomiast przyznanie świadczeń na mocy art. 41 powołanej ustawy może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach nawet gdy osiągany dochód przekracza kryterium dochodowe. Ponieważ dochód skarżącego przekracza kwotę 477 zł, organ prawidłowo zastosował art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Z brzmienia art. 41 powołanej ustawy wynika, że decyzja podejmowana przez organ administracji ma charakter uznaniowy i zależy od tak zwanego uznania administracyjnego. Nie znaczy to jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 §1 k.p.a., jak również z przepisami ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo wykazało, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zasiłek celowy można przyznać wyłącznie na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej. Naprawa zepsutych maszyn do pisania oraz oddłużenie mieszkania przy jednoczesnym braku współpracy wnioskodawcy z ośrodkiem pomocy społecznej w tej kwestii nie stanowią niezbędnej potrzeby życiowej, a w związku z tym konieczności przyznania na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej pomocy w formie zasiłku na powyższe. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy przy wydawaniu decyzji dotyczących skarżącego wskazane wyżej kryteria uwzględniły, a kwestionowana przez skarżącego decyzja nie przekracza granic uznania administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy skarżący od wielu lat korzysta ze stałego wsparcia pomocy społecznej. Jego sytuacja materialna i życiowa jest znana pracownikom opieki społecznej, dane te są zgodnie z obowiązującymi przepisami aktualizowane, a skarżącemu udzielana jest wszechstronna pomoc. Odmowa przyznania w niniejszej sprawie wnioskowanej przez skarżącego pomocy została przez organy administracji należycie umotywowana. Odmawiając określonego świadczenia organy uzasadniły swoje stanowisko, wobec czego brak jest zdaniem Sądu podstaw do uznania, że przekroczone zostały granice uznania administracyjnego. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.