I SA/Wa 1258/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dorota Apostolidis, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), Protokolant starszy specjalista Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. D., L. W., S. P., P. P., P. P., K. D., M. D., S. D., W.P., E.W., B. D., A. D. i E. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 362/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. D., L. W., S. P., P. P., P. P., K. D., M. D., S. D., W. P., E. W., B. D., A. D. i E. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. D., L. W., E. S., S. P., P. P., P. P., K. D., M. D., S. D., W. P., E. W., B. D. i A. D. pismem z 1 czerwca 2018 r. (data prezentaty) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny oraz o zasądzenie kosztów postępowania - w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 362/17. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] i [...] nr hip. [...] i [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały organowi w dniu [...] sierpnia 2017 r. - zatem wyznaczony termin upłynął [...] października 2017 r. Skarżący pismem z [...] stycznia 2018 r. (data prezentaty) wezwali Prezydenta [...] do wykonania wyroku, a następnie w dniu 1 czerwca 2018 r. wystąpili ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - żądając wymierzenia organowi grzywny. W uzasadnieniu skargi wskazali, że organ nie wykonał wyroku pomimo, iż termin wyznaczony przez Sąd już upłynął. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Z dniem wejścia w życie dekretu grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt tej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz.130) - na własność Skarbu Państwa. Następnie stwierdził, iż w niniejszej sprawie prowadzone jest postępowanie o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.). Wniosek o przyznanie odszkodowania złożony został przez L. D. w dniu [...].12.2005 r., a ponowiony wnioskiem z dnia [...].09.2015 r. złożonym przez pełnomocnika spadkobierców byłych właścicieli. W toku prowadzonego postępowania gromadzone są m.in. dokumenty potwierdzające prawo własności do nieruchomości, dokumenty stwierdzające czy działka była zabudowana w chwili wejścia w życie ww. dekretu, kiedy teren objęty roszczeniem został przejęty przez inwestora oraz kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją inwestycji. Konieczne jest także określenie przeznaczenia przedmiotowego terenu w planach zabudowy [...] na 1945 r., tj. czy działka mogła być zabudowana domem jednorodzinnym. Celem uzupełnienia materiału dowodowego m.in. zlecono wykonanie badań Hipotecznych księgi dawnej [...] i [...] oraz mapy z naniesieniem granic dawnej nieruchomości hipotecznej. Pismem z dnia [...].06.2018 r. Biuro zwróciło się do Wydziału obrotu Nieruchomościami Dzielnicy [...] o przesłanie akt lokalizacyjnych dotyczących budowy/rozbudowy ulicy [...], al. [...], ul. [...] w zakresie obejmujących działki ewidencyjne o numerach: [...]., [...]., [...]., [...]., [....]. z obrębu [...] i [...], [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...]. Następnie Biuro zwróciło się do Sądu Rejonowego dla [...] w [...], Wydział Ksiąg Wieczystych, z wnioskiem o wydanie uwierzytelnionej kopii odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział I i II przedmiotowej nieruchomości ze wskazaniem właściciela gruntu na dzień [...].11.1945 r., tj. dzień wejścia w życie dekretu z dnia 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Z tych względów nie było możliwym rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. - o czym pełnomocnik stron został poinformowany pismem z dnia [...].06.2018 r. Jednocześnie, Biuro wezwało pełnomocnika stron do uzupełnienia wniosku poprzez przesłanie do akt sprawy odpisu lub prawidłowo uwierzytelnionej kopii prawomocnych postanowień spadkowych wydanych w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po L. D., R. D. i T. [...] D.. Następnie organ wskazał, że pewne opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do tut. Biura korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem ww. dekretu. Waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymywanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Również okoliczność, iż akta sprawy na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, także znacząco utrudnia rozpoznawanie spraw, bowiem nie jest możliwym prowadzenie przedmiotowych postępowań wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Jednocześnie, o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować wyłącznie aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, iż wniosek skarżących jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SABAA/a 526/16: "W tej sytuacji - zdaniem Sądu- wystarczającą sankcją dla organu jest uznanie, że jego bezczynność w załatwieniu sprawy miała charakter rażący. Nałożenie na organ obowiązku zapłacenia grzywny łub sumy pieniężnej nie jest bowiem zasadniczym środkiem dyscyplinującym ten organ do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Przepisy p.p.s.a. dają Sądowi kompetencję do oceny zasadności zarówno nałożenia sankcji finansowej jak i miarkowania jej wysokości, co uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy. W odniesieniu do nich nie można pominąć także faktu znanego Sądowi z urzędu, że Prezydent [...] prowadzi kilka tysięcy spraw o odszkodowania za przejęcie nieruchomości w trybie tzw. dekretu warszawskiego, a zatem obiektywny osąd prowadzi do wniosku, że nakładanie na organ przez Sąd w każdej tego typu sprawie sankcji finansowych ze środków publicznych byłoby nieuzasadnione, a przede wszystkim nie spełniałoby roli wskazanej w przepisie prawa." Reasumując Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi - wobec faktu podejmowania przez niego kolejnych czynności mających na celu merytoryczne załatwienie sprawy. Do dnia 21 marca 2018 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej: p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 362/17 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] i [...] nr hip. [...] i [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd, liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Bezsporne jest, iż akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] sierpnia 2017 r. - zatem wyznaczony termin upłynął [...] października 2017 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wniesienia skargi z dnia 1 czerwca 2018 r. - mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku - Prezydent [...] nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy. Nie rozpoznał także merytorycznie przedmiotowego wniosku do dnia rozprawy sądowej. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, iż niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być w tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W realiach niniejszej sprawy skład orzekający ocenił, że wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Jednocześnie, mając na uwadze treść art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd uznał, iż zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Przy tej ocenie Sąd wziął pod uwagę wysokość przekroczenia wyznaczonego terminu oraz przedstawione przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności mające wpływ na niedotrzymanie przez niego terminów załatwienia sprawy. Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.