I SA/Wa 1260/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Joanna Skiba Protokolant Ewa Czarnota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2010 r. sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. T. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] uchylającej decyzję Prezydenta W. dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i orzekającą o odmowie przyznania tego świadczenia - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przedstawiło następujące okoliczności sprawy. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Prezydent W. uchylił decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r. w sprawie przyznania Z. T. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i odmówił przyznania tego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przed wydaniem decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku, o czym organ w dacie wydawania decyzji nie wiedział, Z. T. była uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego. Stosownie do art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawionej do dodatku pielęgnacyjnego. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Z. T. która zarzuciła, iż stosownie do art. 158 ustawy o pomocy społecznej dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje osobom przebywającym w domu pomocy społecznej, skierowanym do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. Skoro zatem prawo do dodatku z mocy powołanego przepisu jej nie przysługuje, to jest uprawniona do zasiłku pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. oceniło, iż odwołanie nie jest zasadne. Kolegium wskazało, iż z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jasno wynika, że skarżąca posiada uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego. W konsekwencji decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem, gdyż przepis art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza możliwość przyznania zasiłku pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do dodatku. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był przepis art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a kwestia faktycznego wypłacania bądź niewypłacania dodatku pielęgnacyjnego pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy. Przepis art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi jedynie o prawie do dodatku, zaś w niniejszej sprawie jest bezsporne, że skarżącej prawo to przysługuje z mocy decyzji ZUS. Organ odwoławczy podkreślił, że ani organ pierwszej instancji, ani Kolegium, nie są organami właściwymi w sprawach ustalenia prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Stosownie do art. 75 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS dodatek pielęgnacyjny jest dodatkiem do emerytury lub renty. Postępowanie w sprawie ustalenia prawa do dodatku pielęgnacyjnego oraz ustalenie jego wysokości prowadzi organ rentowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej. W tym stanie rzeczy ani organ pierwszej instancji, ani Kolegium, nie były uprawnione do orzekania czy skarżącej przysługuje prawo do dodatku pielęgnacyjnego; takie bowiem ustalenie należy do wyłącznej kompetencji organu rentowego. Skoro organ rentowy w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych wydał pisemne zaświadczenie stwierdzające, że skarżąca posiada uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego ustalone decyzją ZUS, to organy rozpatrujące niniejszą sprawę zobligowane były przepisem art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych do odmowy ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Przepis ten stanowi bowiem jednoznacznie, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Z. T. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Skarżąca zarzuciła rażącą obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia wszystkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w szczególności przez zaniechanie ustalenia czy w sprawie rzeczywiście zaistniała podstawowa przesłanka wykluczająca przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Ponadto skarżąca zarzuciła rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, to jest art. 16 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz art. 75 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jak i art. 158 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na niczym nieuzasadnionym twierdzeniu, iż każda osoba przebywająca w domu pomocy społecznej jest osobą uprawnioną do dodatku pielęgnacyjnego, a zatem pozbawioną prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Z. T. zarzuciła również pominięcie art. 158 ustawy o pomocy społecznej w związku ze stwierdzeniem, iż Kolegium nie jest uprawnione do badania prawa strony do dodatku pielęgnacyjnego. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż w odniesieniu do skarżącej nie zostały spełnione dwie negatywne przesłanki ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wymienione w art. 16 ust. 5 i ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przedstawionej informacji ZUS nie wynika czy rzeczywiście została wydana decyzja o przyznaniu prawa do dodatku pielęgnacyjnego, a także na jakiej podstawie dodatek tej nie jest wypłacany. Kolegium, podobnie jak i Prezydent W., zapomniało, iż celem regulacji zawartej w art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest wprowadzenie zasady konkurencyjności prawa do zasiłku względem prawa do dodatku pielęgnacyjnego, skutkiem której możliwe jest korzystanie z jednego z tych uprawnień, a nie wyeliminowanie w ogóle prawa do zasiłku w przypadku przebywania w domu pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Skarżąca wniosła do Sądu pismo procesowe z 20 lipca 2010 r., do którego dołączyła pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2010 r. oraz pismo Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z [...] czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", potwierdza, iż w toku postępowania administracyjnego uchybiono przepisom postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt administracyjnych wynika, iż decyzja Prezydenta W. o przyznaniu Z. T. zasiłku pielęgnacyjnego została wydana w dniu [...] stycznia 2009 r. i do tego aktu odnosi się decyzja Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2010 r. Stąd należy przyjąć, iż w rubrum decyzji Kolegium z dnia [...] kwietnia 2010 r. jedynie omyłkowo wymieniono decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. zamiast decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. Uwaga ta znajduje potwierdzenie w treści uzasadnienia decyzji, w której prawidłowo wymieniono decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r. Ponadto na wstępie uzasadnienia zaskarżonej decyzji omyłkowo podano, iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana [...] lutego 2010 r. zamiast – [...] lutego 2010 r. Opisane omyłki nie miały jednak jakiegokolwiek wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Zajmując stanowisko w kwestiach istotnych dla sprawy administracyjnej i oceny zasadności skargi Sąd na wstępie wskazuje, iż prawidłowo Kolegium uznało, iż organy obu instancji nie były uprawnione do rozstrzygania czy skarżącej przysługuje uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego. Słusznie zatem organ zauważył, iż w tym zakresie właściwy był odpowiedni organ rentowy. Organ drugiej instancji trafnie także ocenił, iż ustalenie czy skarżącej przysługiwał dodatek pielęgnacyjny było istotne dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej z uwagi na dyspozycję art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyjmując na wstępie te właściwe założenia Kolegium nie podjęło jednak czynności odpowiednich dla ustalenia czy zachodzą przesłanki do odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w oparciu o art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uzasadniając powyższe stanowisko wyjaśnić w pierwszej kolejności należy, iż ustalenie prawa do emerytury lub renty, ponowne ustalenie wysokości tych świadczeń oraz zawieszenie ich wypłaty świadczeń następuje w decyzji właściwego organu rentowego (art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Stąd potwierdzenie czy danej osobie przysługuje świadczenie wynikające z przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r., a także ustalenie składników tego świadczenia, powinno opierać się na wydanej na podstawie tej ustawy decyzji. Odnosząc te wyjaśnienia do sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją Sąd wskazuje, iż do wniosku Z. T. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z dnia [...] grudnia 2008 r. dołączono między innymi kopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2008 r. W pkt II. 1. tiret pierwsze tej decyzji nie wskazano, aby Z. T. przysługiwał dodatek pielęgnacyjny. W postępowaniu wznowionym przez Prezydenta W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. nie uzyskano decyzji potwierdzającej, iż Z. T. przysługiwało uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji oparł swoje ustalenia na piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2010 r. Organ drugiej instancji, pomimo stanowisko skarżącej, iż nie jest osobę uprawnioną do dodatku pielęgnacyjnego, nie podjął czynności w celu uzupełnienia materiału dowodowego. Organ odwoławczy nie uzyskał decyzji, na podstawie której wypłacane było świadczenie w dniu [...] stycznia 2009 r. i przychylił się do stanowiska organu pierwszej instancji, który uznał, iż fakt przysługiwania dodatku pielęgnacyjnego wynika z informacji zawartej w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2010 r. Stanowisko organów obu instancji jest błędne, gdyż ustalenie czy uprawnionej przysługuje dodatek pielęgnacyjny powinno nastąpić, w tej sprawie, przy wykorzystaniu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczącej świadczenia wypłacanego na rzecz skarżącej w dniu [...] stycznia 2009 r. Dodać w tym miejscu należy, iż skarżąca dołączyła do pisma procesowego z 20 lipca 2010 r. pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2010 r., w którym stwierdzono, iż Z. T. nie jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego. Pismo to, podobnie jak dokument ZUS z dnia [...] stycznia 2010 r., a dokładnie stwierdzenia w nim zawarte, nie są w jakikolwiek sposób wiążące dla organów prowadzących postępowanie w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Dokumenty te mogą być jedynie jednym z dowodów podlegających ocenie w trybie art. 80 k.p.a. Odmiennie należy odnieść się do decyzji ZUS dotyczącej świadczenia wypłacanego na rzecz Z. T. i treści tego dokumentu. Uzyskanie przez organ decyzji wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych po dniu [...] marca 2008 r., to jest po wydaniu decyzji dołączonej do wniosku z dnia [...] grudnia 2009 r., z której treści wynikałoby, iż skarżącej przysługiwało w dniu wydania decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego, a więc w dniu [...] stycznia 2009 r., uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego, oznaczałoby, iż potwierdzone zostało istnienie przesłanki do wznowienia postępowania i podstawy do odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w oparciu o art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy obu instancji nie podjęły czynności w celu uzyskania istotnej dla sprawy decyzji. Podsumowując Sąd stwierdza, iż w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz Z. T. konieczne i wystarczające było jedynie ustalenie, skoro osoba ta ukończyła 75 lat i ponosi częściowo odpłatność za pobyt, czy Z. T. jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego. Ustalenie tego faktu powinno nastąpić przede wszystkim w oparciu o decyzję wydaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, która w odniesieniu do tej sprawy, powinna dotyczyć okresu poprzedzającego wydanie decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2009 r. Organy obu instancji nie uzyskały wymaganego dokumentu i rozstrzygnęły sprawę na podstawie, wątpliwego co do treści i pozbawionego wiążącego znaczenia, pisma z dnia [...] stycznia 2010 r. Przedstawione wyjaśnienia właściwy organ uwzględni w toku dalszego postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. Powyższe oznacza, iż zarzuty skarżącej w zakresie naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., są zasadne. Sąd nie stwierdził jednak,a by organy, co zarzuca skarżąca, w sposób rażący naruszyły te przepisy. Z uwagi na wyjaśnioną konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w celu ustalenia czy skarżąca była uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego, przedwczesne jest odniesienie przez Sąd do zarzutu naruszenia przez art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Chybiony był natomiast zarzut naruszenia art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż odmowa przyznania zasiłku pielęgnacyjnego nie wynikała z faktu ewentualnego umieszczenia skarżącej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Niezasadny był także zarzut naruszenia art. 158 ustawy o pomocy społecznej i art. 75 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis te dotyczą prawa do dodatku pielęgnacyjnego, a zatem ich adresatem nią organy właściwe do rozstrzygnięcia sprawy o przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. i art. 152 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.