I SA/Wa 1260/16
WyrokWSA w Warszawie2016-10-21
Skład orzekający: Joanna Skiba, Tomasz Szmydt, Bożena Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa może nastąpić w części dotyczącej udziałów przypadających małoletnim spadkobiercom, jeśli pozostała część gospodarstwa spełniała przesłanki do uznania jej za opuszczoną?Ratio decidendi
Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa w części dotyczącej udziałów przypadających małoletnim spadkobiercom jest nieprawidłowe, nawet jeśli pozostała część gospodarstwa spełniała przesłanki do uznania jej za opuszczoną. Sąd wskazał, że przepis § 1 ust. 2 rozporządzenia z 1961 r. nie pozwala na takie częściowe stwierdzenie nieważności, a błąd w wykładni tego przepisu nie stanowi rażącego naruszenia prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Nadleśnictwa I. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która uchyliła decyzję Wojewody i stwierdziła nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1970 r. w zakresie przejęcia od J. G. i J. K. na własność Państwa udziałów w nieruchomości rolnej, przypadających małoletnim spadkobiercom. Skarżące podniosły zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, w tym zasady pewności prawa.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w punkcie drugim i zasądził od Ministra na rzecz Nadleśnictwa I. kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędzia WSA Bożena Marciniak Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2016 r. sprawy ze skargi Nadleśnictwa I. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie drugim; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Nadleśnictwa I kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] (pkt 1 orzeczenia) i stwierdził nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Nowy M. z dnia [...] września 1970 r., nr [...] w zakresie przejęcia od J. G. i J. K. na własność Państwa udziałów przypadających I. C. i T. B., w łącznej wysokości [...] części nieruchomości rolnej, o powierzchni [...] ha, składającej się z działki nr [...], położonej na terenie wsi R., gromada S., powiat N. (pkt 2) oraz w pkt 3 tego orzeczenia odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji w pozostałym zakresie.
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w N. z dnia [...] września 1970 r., nr [...] wystąpiły I. C. i T. Z.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydium Rady Narodowej w N. z dnia [...] września 1970 r.
Po rozpoznaniu odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uzasadniając, że sprawa powinna zostać rozpoznana z udziałem następców prawnych uczestnika postępowania W. G.
Następnie Wojewoda [...] wydał decyzję z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydium Rady Narodowej w M. z dnia [...] września 1970 r.
W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazał że organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich elementów stanu faktycznego i prawnego sprawy, w tym nie wyjaśnił, czy zachodziły przesłanki wyłączające uznanie gospodarstwa za opuszczone, z uwagi ma niepełnoletność właścicieli.
Po raz kolejny rozpatrując sprawę Wojewoda [...], wskazaną uprzednio decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia [...] września 1970 r.
Uzasadnił, że w dniu przejęcia nieruchomość była użytkowana przez L., a przedmiotowe gospodarstwo nie było uprawiane lub poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym, w większej części. W związku z powyższym przesłanki przepisu art 2. ustawy z dnia 19 lipca 1957 r. zostały spełnione, a badana decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa.
Odwołania od powyższej decyzji Wojewody [...] złożyły I. C. i T. Z.
Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. (pkt 1) i stwierdził nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M z dnia [...] września 1970 r., nr [...], w zakresie przejęcia od J. G. i J. K. na własność Państwa udziałów przypadających I. C. i T. B., w łącznej wysokości [...] części nieruchomości rolnej, o powierzchni [...] ha, składającej się z działki nr [...], położonej na terenie wsi R., gromada [...], powiat [...] (pkt 2), zaś w pkt 3 decyzji odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia w pozostałym zakresie.
Organ uzasadnił, że przejęcie gospodarstwa od J. G. i J. K. nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 ze. zm.), w związku z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198). Z przepisów tych wynikało, że gospodarstwo rolne mogło być przejęte na własność Państwa, jeżeli było:
1) niezamieszkiwane przez właściciela, rolnika, dzieci lub rodziców, a przy tym
2) nieuprawiane w całości lub w większej części oraz niepoddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.
W ocenie organu pierwsza przesłanka została spełniona, bowiem potwierdzają to: protokół z dnia 2 lipca 1970 r., z którego wynika, że J. K. zamieszkiwała w [...], a znajdujący się na gruntach dom mieszkalny był spalony, protokół z dnia 1 września 1970 r., z którego wynika, że współwłaściciele opuścili nieruchomość i wyprowadzili się do G., pismo J. K. z dnia [...] listopada 1995 r., w którym poinformowała, że zamieszkiwali w [...], pismo I. C. z dnia [...] grudnia 2005 r., informujące, że właściciele i spadkobiercy nie zamieszkiwali w gospodarstwie.
Odnosząc się natomiast do zaistnienia w sprawie drugiej przesłanki, dotyczącej nieuprawiania gruntów rolnych, wchodzących w skład gospodarstwa, organ uznał, że została ona spełniona. W zgromadzonych aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów, które pozwalałyby uznać, że gospodarstwo było uprawiane. Co prawda strony podnosiły, że grunty niezalesione były wydzierżawione na składowisko kopalniaków, jednak takiego sposobu wykorzystania gruntów rolnych nie można uznać za poddawanie ich właściwym zabiegom agrotechnicznym. Ponadto podniesiony argument, że grunty były słabej klasy, jest bez znaczenia. Okoliczność ta nie zwalniała współwłaścicieli gospodarstwa z obowiązku uprawiania gruntu oraz poddawania go właściwym zabiegom agrotechnicznym. Obowiązujące wówczas przepisy były bardzo rygorystyczne, a w przypadku nieuprawiania gruntów i niepoddawania ich właściwym zabiegom agrotechnicznym były one przejmowane na własność Państwa.
Organ zwrócił uwagę, że § 1 ust. 2 przywołanego rozporządzenia z 1961 r. zawierał przesłanki negatywne, których zaistnienie powodowało, że nie było możliwe uznanie gospodarstwa za opuszczone. W myśl tego przepisu do gospodarstw rolnych nie zaliczało się gospodarstw, których właścicielami były, m. in. osoby nieletnie. Z odpisu skróconego księgi wieczystej KW nr [...] wynika, że przejęte gospodarstwo stanowiło własność J. G. i J. K. po 1/2 części. Z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1996 r. wynika, że J. G. zmarła w dniu [...]1961 r. Spadek po niej nabyli: mąż B. G. oraz dzieci: I. C., T. B., Z. G. i H. G. Gałązka. Dwie spośród tych osób, w dacie wydawania decyzji orzekającej o przejęciu gospodarstwa, były osobami nieletnimi, tj. I. C. – [...] lat oraz T. B. – [...] lat. Ta okoliczność powoduje, że w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka, uniemożliwiająca uznanie gospodarstwa - w udziałach przypadających ówczesnym małoletnim, tj. łącznie [...] części - za opuszczone.
Przedstawiona powyżej analiza prowadzi zatem do wniosku, iż omawiane gospodarstwo - poza udziałami przypadającymi I. C. i T. B. w łącznej wysokości [...] części w gospodarstwie - stanowiło gospodarstwo opuszczone, w rozumieniu § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r.
Organ dodał, że wbrew zarzutom zaskarżona decyzja nie została skierowana do zmarłej J. G., lecz dotyczyła gospodarstwa tej osoby, która w chwili wydania decyzji nie żyła. Ponadto uchybienie w postaci niedoręczenia decyzji uprawnionym stronom, sprowadza się w istocie do, określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, przesłanki wznowienia postępowania. Nie może zatem być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.
Odnosząc się do twierdzeń negujących odłogowanie gruntów, czego dowodem mają być oświadczenia świadków J. M. z dnia 16 lutego 1996 r. i W. G. z dnia [...] lutego 1996 r. Minister uznał, że oświadczenia nie mogą jednak skutecznie podważyć ustaleń dokonanych w sprawie przez właściwe organy przed wszczęciem postępowania i służyć jako wiarygodne źródło dla podważenia sporządzonej ówcześnie dokumentacji sprawy.
Rozpatrując zarzut rażącego naruszenia art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Minister wyjaśnił, że jej przepisy nie mogą mieć zastosowania do oceny legalności decyzji administracyjnych, wydawanych na podstawie przepisów obowiązujących przed jej wejściem w życie.
Decyzja z dnia [...] września 1970 r., w części dotyczącej przejęcia udziałów w łącznej wysokości [...] części gospodarstwa, przysługujących I. C. i T. B., została wydana z rażącym naruszeniem przepisów stanowiących podstawę jej wydania, w szczególności art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. W pozostałym zakresie jest prawidłowa. Przy czym kontrolowane nadzorczo orzeczenie nie zawiera jakichkolwiek rozstrzygnięć w zakresie późniejszego rozdysponowania przejętych gruntów, a zatem nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.
Skargę na powyższe orzeczenie wniosło N z siedzibą w I., zaskarżając je w części, to jest co do pkt 1) i 2) i zarzucając mu:
- naruszenie prawa materialnego, to jest przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 39, poz. 198 ze zm.) w wyniku błędnej wykładni polegającej na tym, iż gospodarstwo rolne przejęte od J. G. i J. K. na własność państwa nie mogło być zaliczone do gospodarstw i opuszczonych udziale [...] części w nieruchomości rolnej, o powierzchni [...] ha, składającej się z działki nr [...], położonej na terenie wsi R., gromada [...], powiat N., to jest w części udziałów przypadających spadkobiercom J. G., czyli I. C. i B.,
- naruszenie przepisów postępowania, to jest przepisu art. 156 § 2 kpa, w wyniku przyjęcia, iż decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N/. z dnia [...] września 1970 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków ¡prawnych,
- naruszenie art. 2 Konstytucji, to jest wynikającej z niego zasady pewności prawa, czy też bezpieczeństwa prawnego, będącej gwarancją ochrony praw nabytych i nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, w którym orzeczono, że przepis art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji, wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W związku z powyższym N. wniosło o uchylenie decyzji w zaskarżonej części.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna a zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia.
Na wstępie należy wskazać, że niniejsze postępowanie prowadzone było w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Stanowi ono formę nadzoru i prowadzone jest na podstawie art.156-158 kpa. Przy czym podlega ono takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe, z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 kpa.
Istotą stwierdzenia nieważności decyzji jest to, aby przesłanka, będąca przyczyną stwierdzenia nieważności, istniała już w dacie wydania tej decyzji. Inaczej mówiąc, orzeczenie podjęte zostało niezgodnie z prawem, obowiązującym w dacie jego wydania, przy czym niezgodność ta spełnia co najmniej jedną z przesłanek, ustawowo określonych, jako przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji.
Jednocześnie, aby mogło dojść do przełamania zasady trwałości decyzji, wady prawne orzeczenia muszą znajdować potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, który był podstawą wydania decyzji kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym . Brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wad prawnych decyzji, wyklucza możliwość eliminacji jej z obrotu prawnego. Decyzja ostateczna korzysta bowiem z domniemania legalności - co ma fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych.
Wśród przyczyn powodujących stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, ustawodawca wymienił, m.in. "rażące naruszenie prawa"- art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że "rażące naruszenie prawa" zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, iż treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, przez proste ich zestawienie. Przy czym błąd w interpretacji przepisu prawa nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
Przenosząc powyższe wywody na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że - wbrew twierdzeniom wnioskodawczyń - przedmiotowe gospodarstwo rolne było opuszczone, bowiem nie mieszkała w nim żadna osoba. Nie było ono też uprawiane, o czym w sposób bezsporny świadczą dokumenty zgromadzone w sprawie, m.in. protokół gospodarstwa opuszczonego z dnia 10 lipca 1970 r., z którego wynika, że gospodarstwo zostało opuszczone, dom mieszkalny był spalony, a także pismo J. K. z dnia [...] sierpnia 1970 r., w którym wskazała, że gospodarstwo nie nadaje się pod uprawę, tylko pod zalesienie. Na powyższe ustalenie nie mają wpływu przedłożone oświadczenia osób biorących udział w postępowaniu zakończonym kontrolowaną nadzorczo decyzją. Przypomnieć bowiem należy, że skarga dotyczy rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu nadzorczym, tj. rozstrzygnięcia w zakresie ograniczonym tylko do kontroli decyzji administracyjnej pod kątem naruszenia art. 156 kpa. W żadnym wypadku to nadzwyczajne postępowanie nie może być traktowane jako równorzędne z postępowaniem zwykłym, obejmującym postępowanie dowodowe. W postępowaniu tym organ nadzorczy dokonuje oceny zgromadzonego w aktach materiału celem stwierdzenia, tylko i wyłącznie, czy przy wydawaniu decyzji wystąpiła wadliwość określona w art. 156 kpa. W toku tego postępowania, organ administracyjny nie orzeka natomiast co do istoty sprawy rozstrzygniętej wadliwą decyzją, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma bowiem na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy. W konsekwencji, zakres prowadzonego w ramach trybu nadzorczego postępowania dowodowego nie odpowiada temu, prowadzonemu w postępowaniu zwykłym. Ocena organu nadzoru sprowadza się bowiem do tego, czy materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zwykłym stanowi podstawę zapadłego w nim rozstrzygnięcia, natomiast możliwość poszerzenia materiału dowodowego w postępowaniu nadzorczym nie jest dopuszczalna ( tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 sierpnia 2008 sygn. akt . II OSK 1109/05 niepublik.).
Powyższe stanowi zatem o spełnieniu w rozpoznawanej sprawie przesłanek określonych w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych oraz powoduje, że Sąd uznał za zasadny zarzut skargi, dotyczący braku możliwości stwierdzenia nieważności decyzji w stosunku do udziału we współwłasności łącznej, w udziale przypadającym I. C. i T. B., w łącznej wysokości [...] części nieruchomości.
W tym miejscu należy wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 31 sierpnia 2015 r., sygn. akt SK 26/14, omawiając instytucję współwłasności stwierdził, że w świetle prawa cywilnego współwłasność jest "szczególną postacią prawa własności polegającą na tym, że jedna rzecz stanowi równocześnie przedmiot własności kilku osób, których prawa są, co do istoty, jednakowe" (postanowienie Sądu Najwyższego - dalej: SN - z 17 października 2003 r., sygn. akt IV CK 115/02, Lex nr 602272). Jej cechami charakterystycznymi są:
- jedność przedmiotu (ta sama rzecz),
- wielość podmiotów uprawnionych (co najmniej dwóch współwłaścicieli) oraz
- niepodzielność wspólnego prawa, oznaczająca, że (co do zasady) każdy ze współwłaścicieli ma prawo do całej rzeczy, a nie jej fizycznie wydzielonej części (por. art. 195-221 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz. U. z 2014 r. poz. 121, ze zm.; dalej: k.c.).
Mając na względzie powyższe rozważania stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie Minister powołał się na rażące naruszenie przepisu zawartego w ww. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r., tj. § 1 ust. 2, zgodnie z którym do gospodarstw rolnych opuszczonych nie zalicza się gospodarstw, których właścicielami są osoby nieletnie, ubezwłasnowolnione lub ograniczone w zdolnościach do czynności prawnych, albo osoby powołane do służby wojskowej lub pozbawione wolności w wykonaniu zarządzenia właściwego organu. Przy czym organ prawidłowo ustalił, że dwie współwłaścicielki gospodarstwa, w udziale 3/16 części, w chwili przejęcia, były niepełnoletnie.
Jednak, jak wynika z literalnego brzmienia wskazanego przepisu, przejęcie gospodarstwa nie mogło nastąpić, gdy stanowiło ono własność osób nieletnich. Przepis ten nie stanowi zatem o współwłasności. Przy czym w kontrolowanej sprawie zostało przejęte gospodarstwo, które w niewielkim tylko udziale stanowiło współwłasność nieletnich, zaś w pozostałym, przeważającym - osób, którym przysługiwała pełnia praw obywatelskich, w tym ojca ww. osób.
W związku z tym, w ocenie Sądu, organy nie naruszyły w sposób rażący tego przepisu. Podjęte rozstrzygnięcie nie stoi w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu, jak zdaje się twierdzić organ administracji. Ustalenie, że powołany przepis § 1 ust. 2 miał zastosowanie także do części ułamkowej prawa własności wymaga dokonania jego wykładni. Błąd wykładni – jak wskazano powyżej - nie może być uznany za "rażące naruszenie prawa", bowiem musi on być oczywisty.
Po drugie, przedmiotowe gospodarstwo było opuszczone. Grunt nie był uprawiany, a osoby, które były jego właścicielami, w nim nie zamieszkiwały. Wskazać należy, że przepis § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia formułuje jako przesłanki przejęcia gospodarstwa, brak jego uprawy w większej części. Wywłaszczenie dotyczyło zatem także gospodarstw rolnych, które były uprawiane, lecz w mniejszej części. Z tych względów, skoro ustawodawca przewidział taką sytuację, to naturalną konsekwencją jest uznanie, że przejęcie gospodarstwa, które w mniejszej części należało do osób nieletnich nie może być uznane za rażące naruszenie prawa.
Po trzecie, ratio legis przepisu, dotyczącego wywłaszczenia gospodarstw rolnych w przedmiotowym trybie, a co za tym idzie przepisu definiującego pojęcie "gospodarstwa opuszczonego" było uznanie konieczności przejęcia przez Państwo gruntów o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1957 r. Nr 39, poz. 174), tj. gospodarstw rolnych (działek pracowniczych, rzemieślniczych itp.) nabytych na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie, lub gospodarstw (działek), które przeszły na własność Państwa stosownie do ust. 1, nadanych na własność osadnikowi, który na nim gospodaruje na podstawie przydziału dokonanego przez prezydium powiatowej rady narodowej (pkt 3 ust. 1 ww. art.), niewykorzystywanych rolniczo i opuszczonych. Było więc podyktowane racjonalizacją procesu zagospodarowania gruntów oddanych rolnikom w ramach przeprowadzonej reformy rolnej. W tym właśnie kontekście należy dokonać wykładni powołanej normy, która w tym przypadku także przemawia za literalnym odczytywaniem przepisu § 1 ust. 2 ww. rozporządzenia.
Po czwarte, stwierdzenie nieważności decyzji może dotyczyć jej całości lub części. W niniejszej sprawie jak najbardziej trafny jest argument, że dokonane przez Ministra stwierdzenie nieważności decyzji, w części dotyczącej udziału, powoduje naruszenie ratio legis przepisu zawierającego ustawową definicję uznania gospodarstwa rolnego za opuszczone. Nie można uznać za obiektywnie możliwą sytuację opuszczenia gospodarstwa w danym udziale.
Z powyższych względów Sąd uznał, że nie został rażąco naruszony przepis § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. Jak wskazano powyżej naruszenie prawa w kontrolowanej nadzorczo decyzji, o ile w ogóle wystąpiło, nie może być uznane za rażące, z uwagi na literalną treść wskazanego przepisu, którego nie można odczytywać w oderwaniu od regulacji ustawowych oraz bez uwzględnienia ratio legis § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r.
Ponownie rozpoznając sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju uwzględni stanowisko Sądu i wyda rozstrzygnięcie zgodnie ze stanowiskiem przedstawionym wyżej.
Z uwagi na powyższe, uznając zarzuty podniesione w skardze za uzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. uchylił decyzję organu II instancji w zakresie opisanym w wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło