I SA/Wa 1262/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. M. i S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia A. M. i S. M. – utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości nr [...] położonej w miejscowości [...]. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Wójt Gminy [...] zatwierdził podział nieruchomości nr [...] położonej w m. [...] gm. [...] należącej do K. D. Wnioskiem z dnia 15 marca 2018 r. (uzupełnianym następnie pismami z 28 marca 2018 r. i 23 kwietnia 2018 r.) A. i S. M. zwrócili się o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją. Wniosek swój oparli na przesłankach z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 Kpa, wskazując, że przedmiotową decyzją została zmieniona powierzchnia ich działki o nr [...] poprzez zmniejszenie jej szerokości około jednego metra od strony drogi, a powiększona została powierzchnia działki nr [...] J. K. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Wójt Gminy [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej powyższą decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. W uzasadnieniu wskazano, iż wnioskodawcy A. i S. M. nie posiadają przymiotu strony postępowania o zatwierdzenie podziału nieruchomości nr [...] położonej w m. [...], gm. [...], gdyż dzielona nieruchomość na dzień wydania decyzji była własnością K. D. i graniczyła jedynie z nieruchomością nr [...], należącą do wnioskodawców. Podział nieruchomości nie miał wpływu na przebieg jej granic i nie ingerował w podział sąsiednich działek. Stroną postępowania podziałowego jest zaś ten, komu do dzielonej działki przysługuje tytuł prawnorzeczowy, którego to tytułu nie posiadali wnioskodawcy. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyli A. i S. M., wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek o wznowienie postępowania oparli na art. 145 § 1 pkt 1 i 2 Kpa , gdyż ich zdaniem decyzja została wydana na podstawie fałszywych dowodów i w wyniku przestępstwa. Przedmiotowa decyzja w ocenie skarżących narusza ich prawa materialne i istnieją podstawy do zmiany postanowienia, gdyż przy podziale nieruchomości nr [...] zmniejszona została powierzchnia ich działki nr [...]. Organ zamiast wystąpić do Państwowego Zasobu Geodezyjo-Kartograficznego w [...] o potwierdzenie lub zaprzeczenie tego faktu wzywał ich do usunięcia wad formalnych wniosku. Wójt mając "sygnał", że decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości nr [...]zawiera wady prawne z urzędu powinien dokonać wznowienia postępowania, a nie odmawiać jego wznowienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu wskazano, iż interes prawny w postępowaniu podziałowym posiadają, co do zasady, wyłącznie właściciel, względnie użytkownik wieczysty nieruchomości podlegającej podziałowi, tj. osoby które dysponują tytułem prawnym do dzielonej nieruchomości. Zatem konsekwencją tego uregulowania jest to, że osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu przedłożonego projektu podziału, nie mając w tym interesu prawnego, a co najwyżej interes faktyczny. Z kolei stroną postępowania o podział nieruchomości są właściciele nieruchomości dzielonej. Podział bowiem może mieć miejsce tylko po wewnętrznych granicach dzielonych nieruchomości. Nic może on naruszać granic zewnętrznych, tj nieruchomości z nimi sąsiadujących. W ocenie Kolegium A. i S. M. nie przysługiwało prawo własności do nieruchomości oznaczonej nr [...] położonej we wsi [...], która była własnością K. D. Nie przysługiwało im także w stosunku do ww. nieruchomości żadne prawo rzeczowe (np. służebność). Nie posiadali zatem w toku postępowania zatwierdzającego podział nieruchomości nr [...] przymiotu strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. wnieśli A. i S. M. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: obrazy art.7 K.p.a. w związku z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kpa poprzez odmówienie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości. Na podstawie powyższego wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczyli argumenty na poparcie w/w zarzutów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] prawidłowo zastosowało przepis art. 149 § 3 Kpa i zasadnie utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji orzekające o odmowie wznowienia na wniosek A. i S. M., postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] o zatwierdzeniu, podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...]. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń faktycznych w sprawie, skarżący, którzy nie są właścicielami działki gruntu nr [...], położonej w m. [...], należącej do K. D. wystąpili z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego podziału tej działki, zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2015 r. Jako podstawę wznowieniową podali przepis art. 145 § pkt 1 i 2 kpa. Żądanie wznowienia postępowania przez osobę, która nie jest właścicielem nieruchomości, wymaga wykazania przez taką osobę interesu prawnego do jego zainicjowania. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania tej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie - o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt: III SA 1876/99, CBOSA). Zatem istota sporu sprowadza się do tego, czy skarżący, którzy nie legitymują się żadnym tytułem prawno-rzeczowym do wspomnianej działki gruntu, mogą skutecznie żądać wznowienia postępowania w tej sprawie. Już analiza samej treści wniosku o wznowienie i dołączonych materiałów w zestawieniu z treścią kwestionowanej decyzji podziałowej i zawartością akt administracyjnych świadczy o tym, że skarżąca nie legitymują się interesem prawnym, w rozumieniu art. 28 w zw. z art. 147 Kpa, do skutecznego zainicjowania postępowania wznowieniowego. A. i S. M. nie byli i nie są współwłaścicielami dzielonej działki nr [...]. Zaproponowany na mapie z projektem podziału sposób podziału zatwierdzony kwestionowaną decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. w żaden sposób nie ingeruje w prawo własności A. i S. M. (współwłaścicieli sąsiedniej działki nr [...]), tj. nie nakłada nakazu czy też zakazu określonego zachowania się, nie daje im żadnego dodatkowego uprawnienia wbrew ich woli. Nie ogranicza również prawa własności do działki nr [...]. Sąd zwraca uwagę, że podział zatwierdzony decyzją z dnia [...] listopada 2015r. polegał na wprowadzeniu wewnątrz działki nr [...] linii podziału dzielącej grunt na pięć działek o różnym przeznaczeniu w planie zagospodarowania przestrzennego. Linia podziału nie przekroczyła granic działki nr [...] i nie dotyczyła kwestii związanych z rozgraniczeniem sąsiednich działek i zmian powierzchni sąsiednich działek. Skutkiem zatwierdzonego podziału nie było też jakiekolwiek przesunięcie istniejącej granic pomiędzy nieruchomościami sąsiednimi. W wyniku podziału nie dochodzi do zmiany przebiegu granic, tzw. "granic zewnętrznych" nieruchomości dzielonej, lecz dochodzi jedynie do powstania granic wewnątrz nieruchomości podlegającej podziałowi, które oddzielają od siebie tylko nowopowstałe działki. Tym samym rozstrzygnięcie po wznowieniu postępowania dotyczącego decyzji o podziale nieruchomości nie wpływa na sytuację prawną właścicieli gruntów sąsiednich, jak również nie zastąpi np. orzeczeń sądów powszechnych co do zakresu prawa własności przysługującego do gruntu określonym podmiotom oraz rozstrzygających spory z tego tytułu, a także nie zastąpi rozstrzygnięcia właściwych organów administracji publicznej w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Ewentualne wznowienie postępowania dotyczącego decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2015 r., nie spowoduje bowiem tego, że skarżący automatycznie nabędą określone uprawnienia, względnie je utracą. Tym samym prawo własności przysługujące skarżącym do działki sąsiedniej nie mogło kreować ich interesu prawnego do wszczęcia postępowania wznowieniowego od decyzji zatwierdzającej podział działki nr [...] stanowiącej własność K. D. Skoro zostało potwierdzone, że skarżący nie legitymują się prawem własności do terenu objętego decyzją o podziale działki [...], to zasadnie odmówiono im interesu prawnego w sprawie wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją. Nie jest w orzecznictwie kwestionowane, że w sprawach o podział nieruchomości stroną jest wyłącznie właściciel dzielonej nieruchomości. Podział nie ingeruje bowiem w przebieg granic zewnętrznych. Dlatego prawidłowe jest stanowisko organów, że skarżący nie wykazali własnego interesu prawnego lub obowiązku i tym samym przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa, co oznaczało wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości. Podobne stanowisko zawarte zostało w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2017 r. I OSK 1160/17 publik. CBOiS. Odnosząc się wreszcie do zarzutów skarżących dotyczących nie wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu i nierozpoznania meritum sprawy wskazać należy, że organ zawsze zobowiązany jest do dokonania wstępnej oceny dopuszczalności wniosku, w tym zbadania, czy wniosek ten pochodzi od podmiotu uprawnionego. Dopiero po wyeliminowaniu ewentualnych przeszkód w prowadzeniu postępowania organ może prowadzić dalsze postępowanie wyjaśniające w zakresie merytorycznego rozpoznania sprawy. W rozstrzyganej sprawie organ związany był wnioskiem skarżących, co oznacza, że nie mógł odmówić wszczęcia postępowania wznowieniowego na wniosek strony, a następnie orzec merytorycznie w przedmiocie tego wniosku jako organ działający z urzędu, gdyż oznaczałoby to niedopuszczalne połączenie trybu postępowania prowadzonego w oparciu o zasadę skargowości z postępowaniem prowadzonym z urzędu, czyli na zasadzie oficjalności. Oczywiście organ może wszcząć postępowanie wznowieniowe z urzędu, ale zależy wyłącznie od jego uznania i stwierdzenia prawdopodobieństwa wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 kpa, jednakże możliwość ta pozostaje bez wpływu na ocenę legalności kontrolowanych decyzji w niniejszej sprawie, których treść sprowadza się właściwie wyłącznie do oceny, czy skarżący dysponował przymiotem strony do wszczęcia postępowania wznowieniowego. Ta ocena organu jest - zdaniem Sądu -prawidłowa i znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Reasumując, w niniejszej sprawie brak po stronie skarżących interesu prawnego do bycia stroną postępowania wznowieniowego jest oczywisty, ponieważ już z argumentów podawanych we wniosku o wznowienie postępowania i jego załączników oraz zażalenia wynika, że zatwierdzony podział w żaden sposób nie narusza sfery praw skarżącej. W tego typu sytuacji dopuszczalna była odmowa wznowienia postępowania podziałowego poprzez wydanie postanowienia na podstawie art. 149 § 3 Kpa, co też organ uczynił. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku