I SA/Wa 1266/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu T. R. od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 kwietnia 2024 r. nr DAP-WOSRFR.7280.61.2023.MBs w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego T. R. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "organ" lub "Minister") decyzją z 16 kwietnia 2024 r. nr DAP-WOSRFR.7280.61.2023.MBs, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775), powoływanej dalej jako "K.p.a.", na skutek odwołania T. R. (dalej jako "skarżący"), uchylił w całości decyzję Wojewody Wielkopolskiego (dalej jako "Wojewoda") z 29 maja 2023 r. znak SN.IV-11.7725-287b/09 w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący w dniu 30 grudnia 2008 r. wystąpił do Wojewody o przyznanie rekompensaty za utraconą nieruchomość położoną w miejscowości W., gmina N., powiat w., województwo n., obejmującą pow. 300 ha gruntów oraz dom mieszkalny i zabudowania gospodarcze. Na cały areał 300 ha składały się: 100 ha ziemi ornej, 150 ha łąki i pastwiska oraz 50 ha lasu. Nieruchomość stanowiła wyłączną własność H. R., która to w wyniku tułaczki wojennej zmarła w 1942 r. pozostawiając jedno dziecko – T. R. Wojewoda decyzją z 5 marca 2018 r. znak: SN.IV-1 l.7725-287b/09, na podstawie art. 7 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2097), powoływanej dalej jako "ustawa", odmówił potwierdzenia skarżącemu prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w W. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że brak jest wiarygodnych dowodów wskazujących na to, by członkowie rodziny skarżącego byli właścicielami nieruchomości pozostawionej w ww. miejscowości od 1939 r. Minister decyzją z 26 kwietnia 2018 r. nr DAP-WOSRFR-7280-133/2018/BZ uchylił decyzję z 5 marca 2018 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie. Wskazał, że w sprawie nie ustalono, czy skarżący jest jedynym spadkobiercą S. R. Dopiero zaś po ustaleniu wszystkich jego następców prawnych i stron możliwe będzie dalsze prowadzenie postępowania. Wojewoda postanowieniem z 15 stycznia 2020 r. znak: SN.IV-11.7725-287b/09, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zawiesił postępowanie do czasu przedłożenia dokumentów potwierdzających następstwo prawne po nieżyjących S. R. oraz M. R. Skarżący w dniu 29 lipca 2020 r. wystąpił do Wojewody o podjęcie zawieszonego postępowania oraz wyłączenie do odrębnego orzekania części postępowania dotyczącej skarżącego. Wojewoda postanowieniem z 26 sierpnia 2020 r. znak: SN.IV-11.7725-287b/09 odmówił podjęcia zawieszonego postępowania z uwagi na to, że nie ustąpiły przyczyny uzasadniające to zawieszenie, tj. nie nadesłano postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłych. Minister postanowieniem z 19 października 2020 r. nr DAP-WOSRFR-7281-70/2020/MBs utrzymał w mocy ww. postanowienie o odmowie podjęcia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2824/20 oddalił skargę na postanowienie z 19 października 2020 r. i wskazał, że okolicznością bezsporną jest, że skarżący nie przedstawił prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po S. R. oraz M. R. lub aktu poświadczenia dziedziczenia, dlatego też zasadna była odmowa podjęcia zawieszonego postępowania. Przyczyna zawieszenia postępowania nie ustała bowiem i nadal istnieje. Od powyższego wyroku skarżący w dniu 2 listopada 2021 r. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący przy pismach z 24 stycznia 2023 r. i 23 marca 2023 r. nadesłał następnie dokumentację spadkową po S. R. oraz M. R. i wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania. Wojewoda postanowieniem z 31 marca 2023 r. znak: SN.IV-11.7725-287b/09 podjął postępowanie w sprawie i wyjaśnił, że skarżący dołączył do wniosku uwierzytelniony, odtworzony i zarejestrowany testament S. R., opatrzony klauzulą apostille oraz przetłumaczony na język polski, a także uwierzytelnioną kopię testamentu M. R. wraz z klauzulą apostille i tłumaczeniem przysięgłym na język polski. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 826/22 oddalił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku z 28 lipca 2021 r. i wskazał, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji wskazał na nieustanie przyczyny zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie. Wojewoda decyzją z 29 maja 2023 r. znak: SN.IV-11.7725-287b/09 odmówił potwierdzenia skarżącemu oraz R. R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Minister decyzją z 31 października 2023 r. nr DAP-WOSRFR.7280.61.2023.MBs, działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie. Organ poddał w wątpliwość prawidłowość i zasadność podjęcia postanowieniem z 31 marca 2023 r. zawieszonego uprzednio postępowania. Jak zauważył, orzekające w sprawie sądy administracyjne stwierdziły, że tylko prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia mogą być dokumentami potwierdzającymi dziedziczenie po S. R. i M. R. Tymczasem jeszcze przed rozpatrzeniem przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku z 28 lipca 2021 r., Wojewoda podjął postępowanie z urzędu w związku z nadesłaniem dokumentów, które w jego ocenie stanowiły przesłankę uzasadniającą ustąpienie przyczyny zawieszenia. W ocenie Ministra, w tej sytuacji w sprawie konieczne jest zbadanie przez Wojewodę, czy faktycznie ustąpiła przeszkoda umożliwiająca podjęcie zawieszonego postępowania, z uwzględnieniem wskazań sądów zawartych w prawomocnych wyrokach wydanych w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2620/23 uchylił decyzję Ministra z 31 października 2023 r. i wskazał, że "uchylenie decyzji merytorycznej wojewody i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wymagało od ministra jednoznacznego przesądzenia, czy postępowanie przed organem I instancji było prowadzone prawidłowo z procesowego punktu widzenia i czy zasadnie wojewoda podjął zawieszone postępowanie. Minister nie wskazał bowiem jakie konkretne czynności wojewoda powinien przedsięwziąć w tym zakresie – z uwagi na brak możliwości procesowych organu odwoławczego, w kontekście treści w/w przepisu w związku z art. 136 k.p.a." Minister decyzją z 16 kwietnia 2024 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy, uchylił decyzję z 29 maja 2023 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie. Wskazał, że w wydanych w sprawie wyrokach sądy administracyjne obu instancji podkreśliły, że tylko prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia mogą być dokumentami potwierdzającymi dziedziczenie po S. R. i M. R. Podjęcie zatem przez Wojewodę postępowania postanowieniem z 31 marca 2023 r. było nieprawidłowe z uwagi na to, że testament brytyjski opatrzony klauzulą apostille z tłumaczeniem przysięgłym na polski, nie był wystarczający. Taki testament, według Ministra, powinien zostać uznany w procedurze wskazanej w art. 1148 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2923 r. poz. 1550 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.c." Organ wyjaśnił, że w związku z wystąpieniem Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej i zakończeniem z dniem 31 grudnia 2020 r. okresu przejściowego w stosunkach pomiędzy Polską a Wielką Brytanią nie stosuje się przepisów prawa Unii Europejskiej, a Wielka Brytania traktowana jest jako państwo trzecie. Do uznawania i wykonywania wyroków sądów brytyjskich wydanych w postępowaniach sądowych w sprawach cywilnych i handlowych wszczętych po zakończeniu okresu przejściowego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast do uznawania i wykonywania wyroków wydanych przez sądy brytyjskie w postępowaniach sądowych w sprawach cywilnych i handlowych wszczętych przed 31 grudnia 2020 r. stosuje się przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (przekształcenie) oraz Rozporządzenia (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych. Rozciągnięcie skuteczności orzeczenia sądu zagranicznego na terytorium Polski następuje przez jego uznanie lub stwierdzenie wykonalności. Na skutek uznania lub stwierdzenia wykonalności orzeczenie sądu zagranicznego w sprawie cywilnej uzyskuje taki sam status jak orzeczenie sądu krajowego, w szczególności może być podstawą wpisu w księdze stanu cywilnego, księdze wieczystej czy innym rejestrze publicznym. W zależności od państwa pochodzenia i daty wydania orzeczenia, uznanie lub stwierdzenie wykonalności uregulowane jest albo prawem Unii Europejskiej albo umową międzynarodową wiążącą Rzeczpospolitą Polską w stosunkach z danym państwem albo przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Reasumując Minister stanął na stanowisku, że Wojewoda w sposób wadliwy przyjął za obowiązujący na gruncie prawa polskiego przedłożony do akt testament brytyjski. W konsekwencji wadliwie podjął zawieszone postępowanie oraz wydał decyzję merytoryczną. Ponownie rozpatrując sprawę winien zatem rozważyć kwestię uznania testamentu brytyjskiego na gruncie polskiego prawa. Gdy zaś ewentualne uznanie bądź nieuznanie testamentu rodzi istotne skutki prawne dla prowadzonego postępowania administracyjnego, winien zobowiązać pełnomocnika strony do wystąpienia do właściwego sądu okręgowego z żądaniem ustalenia, że orzeczenie podlega lub nie podlega uznaniu, zgodnie z art. 1148 K.p.c. W sprzeciwie od powyższej decyzji skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając Ministrowi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wówczas Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) oraz w zw. art. 92 § 2 K.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji Wojewody i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, mimo braku przesłanek do zastosowania tego przepisu, bowiem decyzja Wojewody nie była obarczona uchybieniami z art. 153 p.p.s.a. w zakresie podjęcia zawieszonego postępowania, w konsekwencji przez nieprawidłowe ustalenie, że w sprawie jest spór co do uznawania przedstawionych przez skarżącego orzeczeń sądu brytyjskiego, a nadto Minister był zobowiązany do samodzielnego zbadania podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestii, tj. stwierdzenia, że orzeczenia sądu brytyjskiego przedstawione przez skarżącego podlegają albo nie podlegają uznaniu i rozpoznania sprawy merytorycznie, czego ponownie nie uczynił, czym także naruszył art. 153 p.p.s.a. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że w sprawie nie ma sporu co do tego, czy Wojewoda prawidłowo podjął zawieszone postępowanie, gdyż żadna ze stron nie zgłaszała takiej niezgodności, żaden z sądów administracyjnych nie badał też decyzji o podjęciu zawieszonego postępowania i dokumentów przedłożonych przez stronę. Jeżeli zaś Minister powziął takie wątpliwości i uznał, że doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a., powinien był samodzielnie rozważyć wskazaną kwestię i przeanalizować przedłożone dokumenty i samodzielnie określić, czy ustąpiła przeszkoda uniemożliwiająca podjęcie zawieszonego postępowania. Skarżący podniósł ponadto, że w związku z wystąpieniem Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej do uznawania i wykonywania wyroków sądów/organów brytyjskich stosuje się od 31 grudnia 2020 r. Kodeks postępowania cywilnego, który stanowi, że orzeczenia państw obcych w sprawach cywilnych, a taką jest z pewnością sprawa z zakresu prawa spadkowego, są uznawane z mocy prawa (zgodnie z art. 1138 K.p.c.). Jednocześnie skarżący podkreślił, że nie zachodzą przesłanki negatywne do nieuznania takiego dokumentu z art. 1146 K.p.c., jako że Wielka Brytania jest niewątpliwie demokratycznym państwem prawa. Ponadto wskazano na art. 39 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego, według którego orzeczenie wydane w państwie członkowskim jest uznawane w innych państwach członkowskich bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania. Artykuł ten stosuje się do orzeczeń wydanych przed wystąpieniem Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej, czyli również do testamentu S. R. W odpowiedzi na sprzeciw Minister wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sprzeciw jest zasadny. Zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", Sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej (z art. 138 § 2 K.p.a.). Spod kontroli sądowej sprawowanej w tym trybie wyłączona jest zatem możliwość oceny problematyki prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Inaczej mówiąc, Sąd nie ocenia istoty sporu, a prawidłowość przekazania sprawy przez organ odwoławczy do ponownego zbadania przez organ pierwszej instancji. Przyczyną wydania decyzji kasatoryjnej w niniejszej sprawie było uznanie przez Ministra, że Wojewoda wadliwie podjął zawieszone postępowanie w sprawie, a w konsekwencji niewłaściwe procedował i wydał decyzję merytoryczną. W jego ocenie, organ pierwszej instancji nieprawidłowo uznał, że testament brytyjski opatrzony klauzulą apostille z tłumaczeniem przysięgłym na język polski był wystarczający do nadania sprawie dalszego biegu. Taki testament, według Ministra, powinien zostać najpierw uznany w procedurze wskazanej w art. 1148 K.p.c. Z powyższego wynika, że przedmiotem sporu w sprawie jest w istocie nie sama skuteczność przedłożonych przez skarżącego uwierzytelnionych, zarejestrowanych i przetłumaczonych na język polski testamentów S. R. i M. R., opatrzonych klauzulą apostille (w której to klauzuli wskazano jednocześnie, że dokumenty te opatrzone są pieczęcią Wydziału Rodzinnego Sądu Wyższej Instancji oraz Wysokiego Trybunału Sprawiedliwości), ale to, czy dla wywołania stosownych skutków prawnych wymagają one uznania przez sąd powszechny. W tym miejscu zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 1138 K.p.c. zagraniczne dokumenty urzędowe mają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi. W myśl zaś art. 1145 w zw. z art. 11491 K.p.c., rozstrzygnięcia innych organów państw obcych wydanych w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa, chyba że istnieją przeszkody określone w art. 1146 K.p.c. Przedłożone w niniejszej sprawie testamenty S. R. i M. R., zatwierdzone i wpisane do Głównego Rejestru Wydziału Rodzinnego Sądu Wyższej Instancji dla Anglii i Walii (w przypadku S. R.) oraz w Wydziału Rodzinnego Wysokiego Trybunału Sprawiedliwości (Oxford) (w przypadku M. R.) i opatrzone klauzulą apostille, są zagranicznym dokumentami urzędowymi. W konwencji haskiej sporządzonej w dniu 5 października 1961 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 112, poz. 938), a której Wielka Brytania i Rzeczpospolita Polska są stronami, zniesiono przy tym wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych (w tym dokumentów pochodzących od organu lub urzędnika sądowego, włączając w to dokumenty pochodzące od prokuratora, sekretarza sądowego lub urzędnika dokonującego doręczeń, jak też urzędowych zaświadczeń umieszczanych na dokumentach podpisanych przez osoby działające w charakterze prywatnym, takie jak urzędowe zaświadczenia stwierdzające zarejestrowanie dokumentu lub fakt jego istnienia w określonej dacie oraz urzędowe i notarialne poświadczenia podpisów). Minister w zaskarżonej decyzji z niezrozumiałych przyczyn pominął zaś treść art. 1138 K.p.c. Jednocześnie uznał, że do ww. testamentów zastosowanie znajdują przepisy art. 1145-11491 K.p.c. Nie zawarł przy tym żadnych wyjaśnień, dlaczego przyjęcie powyższych testamentów jako dowód w sprawie, wymaga uprzedniego uznania sądu polskiego. Zgodzić się należy z organem, że z art. 1148 § 1 w zw. z art. 11491 K.p.c. wynika, że każdy, kto ma w tym interes prawny, może wystąpić do sądu z wnioskiem o ustalenie, że rozstrzygnięcie innych organów państw obcych wydanych w sprawach cywilnych podlega albo nie podlega uznaniu. Niemniej jednak procedura ta nie jest obligatoryjna (o czym świadczy zwrot "każdy, kto ma w tym interes prawny, może (...)"), zaś według przywołanego wcześniej art. 1145 K.p.c. rozstrzygnięcia innych organów państw obcych wydanych w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa, chyba że istnieją przeszkody określone w art. 1146 K.p.c. Na takie przeszkody Minister jednak nie wskazał, jak też nie podał, dlaczego w jego ocenie powyższe dokumenty nie mogą stanowić dowodu na okoliczność spadkobrania po zmarłych. Jak wskazuje się tymczasem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w świetle art. 1145 K.p.c. zasadą jest, że orzeczenia sądów państw obcych wydawane w sprawach cywilnych podlegają uznaniu w Polsce z mocy prawa (uznanie ex lege), chyba że istnieją przeszkody określone w art. 1146 K.p.c. Istota instytucji uznania zagranicznych orzeczeń sprowadza się do przeniesienia skutków prawnych orzeczenia wydanego w jednym państwie, na obszar innego państwa. System automatycznego uznania zagranicznego orzeczenia oznacza, że nie jest konieczne przeprowadzenie odrębnego postępowania i wydanie władczego aktu przez polski organ państwowy, aby zagraniczne orzeczenie wywoływało skutki prawne na terytorium Polski. Ocena, czy orzeczenie zagraniczne staje się skuteczne dokonywana jest ad hoc przez polski organ państwowy, przed którym toczy się postępowanie, dla którego wyniku znaczenie ma zagraniczne orzeczenie. Każdy organ państwowy samodzielnie ocenia, czy dane orzeczenie spełnia przesłanki uznania. Ocena ta nie wiąże jednak innych organów, które mogą w tym zakresie dojść do odmiennych wniosków, albowiem kwestia uznania jest rozpatrywana każdorazowo jako kwestia wstępna (por. T. Ereciński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Międzynarodowe postępowanie cywilne. Sąd polubowny (arbitrażowy), Warszawa 2012, s. 550.). Z uwagi na to, że kwestia ta może budzić wątpliwości i być oceniana w odmienny sposób przez poszczególne organy, w postępowaniu w którym powoływane jest zagraniczne orzeczenie, systemowi temu towarzyszy rozwiązanie pozwalające zainteresowanym podmiotom na przeprowadzenie odrębnego postępowania sądowego, którego celem jest wiążące dla tych podmiotów oraz sądów i innych organów ustalenie uznania danego orzeczenia. Stosownie do art. 1148 § 1 K.p.c. każdy, kto ma w tym interes prawny, może wystąpić do sądu z wnioskiem o ustalenie, że orzeczenia sądu państwa obcego podlega albo nie podlega uznaniu. Wniosku takiego nie może złożyć organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne, nawet jeżeli ma wątpliwości co do uznania orzeczenia obcego sądu ex lege, albowiem nie ma on interesu prawnego w sprawie dotyczącej uznania tego orzeczenia. Przeprowadzenie postępowania, o którym mowa w art. 1148 § 1 K.p.c. nie stanowi jednak formalnego warunku uznania lub odmowy uznania zagranicznego orzeczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 2372/13, https://cbois.nsa.gov.pl). Inaczej mówiąc, istotą systemu uznania automatycznego jest to, że każdy sąd i organ samodzielnie we własnym zakresie ocenia kwestię, czy orzeczenie zagraniczne podlega, czy też nie podlega uznaniu. W konsekwencji uprawniony do tego był także Minister w sytuacji, gdy dla rozpatrzenia sprawy dotyczącej stwierdzenia posiadania prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, znaczenie miała skuteczność testamentu zagranicznego wpisanego do rejestrów prowadzonych przez właściwe sądy brytyjskie. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że samo istnienie możliwości wszczęcia postępowania, na podstawie art. 1148 § 1 K.p.c., przed sądem powszechnym o ustalenie, czy orzeczenie zagraniczne podlega, czy też nie podlega uznaniu, nie pozbawia – w systemie uznania ex lege – organu administracji publicznej kompetencji do oceny we własnym zakresie zagadnienia uznania orzeczenia sądu państwa obcego (por. K. Weitz, Uznanie ex lege zagranicznych orzeczeń a prawo o aktach stanu cywilnego, [w:] Prawo rodzinne w dobie przemian, red. P. Kasprzyk, P. Wiśniewski, Lublin 2010, s. 340). W okolicznościach niniejszej sprawy Minister, w zasadzie automatycznie stwierdził, że zachodzi konieczność przeprowadzenia przed sądem powszechnym postępowania dotyczącego uznania przedłożonych testamentów w trybie art. 1148 § 1 K.p.c. Jednocześnie w żaden sposób nie wskazał na zasinienie jakichkolwiek przeszkód do uznania jako dowodu na okoliczność spadkobrania ww. testamentów, czy też wyjątków od uznania tych testamentów z mocy prawa, o których mowa w art. 1146 K.p.c. Minister, mimo że przywołał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w związku z wystąpieniem Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej do uznawania i wykonywania wyroków sądów/organów brytyjskich stosuje się od 31 grudnia 2020 r. Kodeks postępowania cywilnego, to jednocześnie nie odniósł się ani do art. 1138 K.p.c. (zgodnie z którym zagraniczne dokumenty urzędowe mają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi), jak też do art. 1145 K.p.c. (uznania orzeczeń sądów zagranicznych z mocy prawa), a skoro uznał, że w okolicznościach tej sprawy konieczne jest uznanie przez sąd powszechny przedłożonych testamentów, to nie wskazał, z jakich konkretnie przyczyn dokumentom tym nie dał wiary. Odnosząc się zaś do postawionego wobec decyzji pierwszej instancji zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez pominięcie treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2824/20, zauważyć należy, że choć Sąd wskazał w nim, że w rozpatrywanej sprawie podjęcie postępowania możliwe będzie dopiero po uzyskaniu prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia po S. R. oraz M. R., to jednocześnie wszelkie rozważania Sądu odnoszą się w wprost do konieczności ustalenia wszystkich następców prawnych po ww. zmarłych i udokumentowania tego. Sąd nie mógł na etapie orzekania posiadać informacji odnośnie do tego, jakiemu ustawodawstwu podlegali zmarli w chwili śmierci oraz że sporządzili testamenty zgłoszone do rejestru sądowego w Wielkiej Brytanii. Nie sposób więc z powyższego sformułowania Sądu wywodzić, że jedynie prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia umożliwiałyby podjęcie postępowania i dalsze procedowanie w sprawie. W konsekwencji Sąd uznał, że Minister uchylając decyzję Wojewody i przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia naruszył art. 138 § 2 K.p.a. Kwestionując bowiem prawidłowość podjęcia zawieszonego uprzednio postępowania, jednocześnie nie wyjaśnił, z jakich przyczyn w okolicznościach tej sprawy przedłożone przez skarżącego testamenty, zatwierdzone i wpisane do rejestrów sądowych w Wielkiej Brytanii i opatrzone klauzulą apostille, będące zagranicznym dokumentami urzędowymi, nie podlegają pod reżim art. 1138 K.p.c., ewentualnie art. 1145 K.p.c. (uznaniu ex lege), ale konieczne jest przeprowadzenie przed sądem powszechnym postępowania sądowego dotyczącego ich uznania w trybie art. 1148 § 1 K.p.c. Ponownie rozpoznając sprawę Minister uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu niniejszego wyroku, jak też weźmie pod uwagę, że z art. 76 K.p.a. wynika, że dokumenty urzędowe korzystają z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Obalenie mocy dowodowej dokumentu urzędowego jest możliwe tylko poprzez przeprowadzenie przeciwdowodu (art. 76 § 3 K.p.a.). Jeżeli natomiast domniemanie prawdziwości dokumentu urzędowego nie zostanie obalone poprzez przeprowadzenie dowodu przeciwnego, wówczas organ administracji publicznej jest obowiązany uznać za udowodnione fakty, których istnienie zostało stwierdzone w tym dokumencie (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1582/17 i z 22 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 500/10, https://cbois.nsa.gov.pl; dotyczące również kwestii uznania zagranicznych dokumentów urzędowych). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2013 r. poz. 1964 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wpis od sprzeciwu w wysokości 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.