I SA/Wa 1273/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi Gminy B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę nieruchomości oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...], utrzymał w mocy tę decyzję Wojewody. W uzasadnieniu Minister podał, że Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2004 r. odmówił stwierdzenia przez Gminę B. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oznaczonej jako działki nr [...], [...] i [...] o powierzchni [...] ha, położonej w B. Wojewoda uznał, że nieruchomość nie spełnia przesłanek z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. W odwołaniu od tej decyzji Prezydent Miast B. podniósł, iż będące przedmiotem przekazania działki w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczone były na cele rolne i stanowiły nieruchomość rolną w rozumieniu art. 461 Kodeksu cywilnego, a więc podlegały przekazaniu na rzecz gminy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. przejęcie przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa praw i obowiązków wynikających z wykonywania własności w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2 tej ustawy miało nastąpić nie później ni do 30 czerwca 2000 r. Nieruchomości nieprzekazane do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ust. 3 lub nieprzekazane do Agencji ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy w terminie określonym w ust. 1, stają się z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone. Nabycie nieruchomości przez gminę stwierdza wojewoda w drodze decyzji. Aby nieruchomość stała się własnością gminy na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy, muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki, tj. nieruchomość musi stanowić nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego oraz musi być położona na obszarze przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Stosownie do art. 461 k.c. nieruchomościami rolnymi są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej sadowniczej i rybnej. Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że działkę nr [...] stanowią lasy [...] klasy, natomiast działki nr [...] i [...] stanowią grunty orne oraz lasy klasy [...]. Stosownie do zapisów obowiązującego wówczas miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w B. z dnia [...] maja 1994 r. nr [...] przedmiotowa nieruchomość stanowiła tereny zieleni wzdłuż rzeki W. z adaptacją zainwestowania i zagospodarowania jako tereny pomiędzy ul. [...], [...] i projektowaną ulicą zbiorczą. Decyzja wojewody stwierdza nabycie przez gminę prawa własności nieruchomości, które w dniu 1 lipca 2000 r. spełniały opisane warunki. Istotny jest stan faktyczny i prawny nieruchomości z dnia 1 lipca 2000 r. Przedmiotowa nieruchomość nie spełnia wymogów określonych w art. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, gdyż nie była przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Grunty te zgodnie z zapisem w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego położone są na terenie oznaczonym symbolem [...] i [...], co oznacza tereny zieleni i wód oraz na terenie oznaczonym symbolem [...], czyli tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Gmina B. zarzuciła decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2009 r. naruszenie art. 13 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi Gmina podniosła, że Minister powtórzył i podzielił stanowisko Wojewody [...] stwierdzając m.in., że przepis art. 13 ustawy nie może mieć zastosowania w tej sprawie, bowiem nieruchomość nie była przeznaczona na cele gospodarki rolnej. Takie stanowisko narusza dyspozycję art. 13 ust. 2 ustawy i art. 461 Kodeksu cywilnego. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że nieruchomość ta do dnia 30 czerwca 2000 r. nie została przekazana do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 461 k.c. nieruchomościami rolnymi są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Zdaniem skarżącego przeznaczenie nieruchomości w planie ogólnym "pod zieleń wzdłuż potoku [...]" nie powinno przesądzać o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 13 ust. 2 ustawy. Nieruchomość była i jest wykorzystywana do prowadzenia działalności ogrodniczej, była wydzierżawiana od 1970 r. rolnikom indywidualnym i nadal pozostaje w ich posiadaniu. Postanowienia zawarte w planie ogólnym zagospodarowania nieruchomości nie zmieniają sposobu i charakteru zagospodarowania opisanych działek, a wyłącznie wskazują na utrzymanie dotychczasowego ich charakteru i przeznaczenia, tj. produkcji ogrodniczej. W świetle przepisów art. 13 ust. 2 ustawy i art. 461 k.c. nie można przy ustalaniu charakteru nieruchomości pominąć faktycznego sposobu jej wykorzystania, co nastąpiło w przypadku podejmowania decyzji przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i Wojewodę [...]. Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że stanowisko przedstawione w decyzji Ministra z [...] czerwca 2009 r. znajduje swoje uzasadnienie w przepisach ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i zostało potwierdzone w orzecznictwie sądów administracyjnych. Sporna nieruchomość nie spełnia wymogów określonych w art. 1 powołanej ustawy, gdyż nie była przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, działka nr [...] nie stanowiła też nieruchomości rolnej w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma ustalenie, czy nieruchomość oznaczona jako działki nr [...], [...] i [...], położona w B., spełnia warunki z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż nieruchomości rolne nieprzekazane do Zasobu ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ust. 3, lub nieprzekazane Agncji ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 17 ust., w terminie określonym w ust. 1, stają się z mocy prawa własnością gmin, na których są położone. Należy przyjąć, że "nieruchomości rolne", o których mowa w tym przypisie, to nieruchomości, o jakich mowa w art. 1 pkt 1 tej ustawy, a więc o nieruchomościach rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i parków narodowych. Z kolei Kodeks cywilny, do którego odsyła ten przepis, w art. 461 stanowi, że nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Z przedstawionych regulacji prawnych wynika, że nieruchomościami rolnymi w rozumieniu ustawy z 19 października 1991 r. są nieruchomości zdefiniowane w przepisach Kodeksu cywilnego i stosownie do art. 1 pkt 1 tej ustawy położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Tylko więc nieruchomości spełniające te warunki podlegają komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 13 powołanej ustawy. Dla zastosowania tego przepisu konieczne jest ustalenie, czy będąca przedmiotem postępowania nieruchomość w dniu 30 czerwca 2000 r., oprócz spełnienia innych warunków określonych w tym przepisie, była przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Z akt sprawy wynika, że według miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy B. zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej z dnia [...] maja 1994 r. nieruchomość obejmująca przedmiotowe działki położona była na terenie opisanym jako "tereny zieleni wzdłuż rzeki W. Adaptuje się zainwestowanie i zagospodarowanie. Tereny pomiędzy ul. [...], [...] i projektowaną ulicą zbiorczą". Sąd podziela stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyrażone w zaskarżonej decyzji, że nieruchomość ta nie spełniała warunków określonych w art. 1 pkt 1 ustawy, nie była bowiem przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Działki nr [...] i [...] są wprawdzie w ewidencji gruntów oznaczone jako grunty rolne i lasy, lecz decydujące znaczenie dla komunalizacji ma określenie ich przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego a nie w ewidencji gruntów, do której powołane przepisy się nie odwołują i nie nadają tym zapisom znaczenia prawnego dla określenia wystąpienia przesłanek do komunalizacji na tej podstawie prawnej. Dlatego też nie jest zasadne stanowisko skarżącego, że nieruchomość jako wykorzystywana w dniu 30 czerwca 2000 r. do celów ogrodniczych spełnia warunki do przekazania jej Gminie B. na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy. Wbrew temu, co stwierdza się w skardze decydujące znaczenie ma treść art. 13 ust. 2 ustawy i art. 461 k.c. a nie faktyczny sposób wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując ponownie sprawę prawidłowo przyjął, że o nabyciu nieruchomości przez gminę na podstawie ustawy z 1991 r. decyduje stan nieruchomości na dzień 30 czerwca 2000 r. Na ten dzień Minister dokonał oceny przesłanek warunkujących przejście na rzecz gminy. Przede wszystkim zasadnie przyjął, iż przedmiotem przejścia prawa własności może być jedynie mienie określone w art. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, zdefiniowane w Kodeksie cywilnym i położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Tych warunków przedmiotowa nieruchomość nie spełnia. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1273 ze zm.).